หมอกควันจากไฟป่าและพื้นที่ป่าพรุในอินโดนีเซียแผ่ข้ามพรมแดน กระทบคุณภาพอากาศมาเลเซีย บรูไน และฟิลิปปินส์ ขณะที่ไฟยังลุกลามหนักจากสภาพอากาศแห้งแล้ง ผู้เชี่ยวชาญเตือนหากลมเอื้อ ควันอาจเคลื่อนเข้าสู่ภาคใต้ของไทย
ล่าสุด กรมสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรธรรมชาติฟิลิปปินส์ (DENR) รายงานผ่านสำนักจัดการสิ่งแวดล้อมว่า สถานีตรวจวัดคุณภาพอากาศ 7 แห่งทั่วเขตมหานครมะนิลาตรวจพบฝุ่นละอองขนาดเล็ก PM2.5 อยู่ในระดับไม่ดีต่อสุขภาพถึงไม่ดีต่อสุขภาพอย่างมาก โดยหมอกควันที่ปกคลุมพื้นที่อาจเกี่ยวข้องกับควันไฟข้ามพรมแดนจากอินโดนีเซีย ซึ่งถูกลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้พัดเข้าสู่ฟิลิปปินส์
จันดี เดล โซกอร์โร หัวหน้าฝ่ายจัดการคุณภาพสิ่งแวดล้อมของ DENR-EMB ให้ข้อมูลกับ The Manila Times ว่า สถานการณ์ส่วนใหญ่อยู่นอกเหนือการควบคุมของฟิลิปปินส์ เนื่องจากขึ้นอยู่กับความรุนแรงของไฟในกาลิมันตัน ทิศทางลม และปริมาณฝนในภูมิภาค โดยผลกระทบอาจต่อเนื่องถึงวันที่ 3 กันยายน ก่อนมีโอกาสเริ่มดีขึ้นระหว่างวันที่ 4-6 กันยายน หากมีฝนตกเป็นบริเวณกว้างและทิศทางลมเปลี่ยนแปลง
หมอกควันครั้งนี้ไม่ได้กระทบเฉพาะกรุงมะนิลา DENR ระบุว่า พื้นที่ลูซอนตอนกลาง คาลาบาร์ซอน และวิซายาสตอนกลางได้รับผลกระทบเช่นกัน คุณภาพอากาศในเซบูและบางพื้นที่ของมินดาเนาอยู่ในระดับไม่ดีต่อสุขภาพอย่างมากจนมีการระงับการเรียนในห้องเรียนบางพื้นที่ ทางการแนะนำให้เด็ก ผู้สูงอายุ รวมถึงผู้มีโรคทางเดินหายใจและโรคหัวใจลดกิจกรรมกลางแจ้ง สวมหน้ากาก N95 และอยู่ภายในอาคารเมื่อจำเป็น
ข้อมูลจาก Eco-Business ระบุว่า ควันจากไฟป่าและพื้นที่ป่าพรุในอินโดนีเซียเริ่มเคลื่อนถึงฟิลิปปินส์ตั้งแต่วันที่ 1 กันยายน หลังสร้างผลกระทบในมาเลเซียและบรูไนมาตั้งแต่เดือนสิงหาคม โดยเหตุหมอกควันข้ามพรมแดนลักษณะนี้พบไม่บ่อยในฟิลิปปินส์ ครั้งล่าสุดที่เกิดผลกระทบชัดเจนคือปี 2558 ขณะที่ลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ในช่วงนี้ได้พัดควันไปถึงมหานครมะนิลา ลูซอนตอนกลางและตอนใต้ รวมถึงบางส่วนของวิซายาส
ด้านมาเลเซีย สถานการณ์รุนแรงเป็นพิเศษในรัฐซาราวักบนเกาะบอร์เนียว โดยดัชนีมลพิษทางอากาศในบางพื้นที่สูงกว่า 300 จนอยู่ในระดับอันตราย ทางการต้องระงับการเรียนในห้องเรียนในหลายเมือง รวมถึงคูชิง ซามาราฮัน เซเรียน ศรีอามาน และเบตง หลังหมอกควันจากฝั่งกาลิมันตันหนาแน่นขึ้น ขณะที่บรูไนรายงานคุณภาพอากาศลดลงและมีประชาชนบางส่วนเกิดอาการไอและระคายเคืองตา
ASEAN Specialised Meteorological Centre หรือ ASMC ตรวจพบกลุ่มควันหนาแน่นจากจุดความร้อนในกาลิมันตันและสุมาตราใต้เคลื่อนข้ามพรมแดนไปยังซาราวัก ซาบาห์ บรูไน และบางส่วนของปาลาวันในฟิลิปปินส์ โดยระดับเตือนภัยหมอกควันในภูมิภาคถูกยกระดับสูงสุดในช่วงก่อนหน้านี้ ท่ามกลางสภาพอากาศแห้งแล้งต่อเนื่อง
ต้นตอของปัญหามาจากไฟป่ารุนแรงในอินโดนีเซียที่เกิดขึ้นต่อเนื่องหลายสัปดาห์ โดย BBC รายงานเมื่อวันที่ 3 กันยายนว่า พื้นที่บนเกาะสุมาตราและกาลิมันตันได้รับผลกระทบหนัก ประชาชนหลายล้านคนต้องเผชิญควันพิษ และมีผู้เข้ารับการรักษาจากการติดเชื้อทางเดินหายใจตั้งแต่หลักหมื่นจนถึงมากกว่า 50,000 ราย ขณะที่หมอกควันหนาแน่นยังเป็นอุปสรรคต่อการปฏิบัติการทำฝนเทียมและการใช้เครื่องบินดับไฟ
จำนวนจุดความร้อนในอินโดนีเซียเพิ่มขึ้นเกือบ 10,000 จุดในเดือนสิงหาคม 2569 หรือสูงกว่าช่วงเดียวกันของปีก่อนราว 10 เท่า ขณะที่พื้นที่ถูกไฟเผาตั้งแต่ต้นปีมีมากกว่า 200,000 เฮกตาร์ สภาพอากาศแห้งแล้งและอุณหภูมิสูงจากปรากฏการณ์เอลนีโญทำให้ไฟลุกลามได้ง่าย โดยเฉพาะพื้นที่ป่าพรุที่ถูกระบายน้ำ ทางการอินโดนีเซียจึงระดมเจ้าหน้าที่หลายหมื่นคน พร้อมเครื่องบินและเฮลิคอปเตอร์เข้าควบคุมสถานการณ์
ผู้เชี่ยวชาญด้านบรรยากาศจากมหาวิทยาลัยฟิลิปปินส์เตือนว่า ควันไฟประกอบด้วยอนุภาคขนาดเล็กที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ และอาจปกคลุมพื้นที่ต่อไปจนกว่าจะมีพายุหมุนเขตร้อนเข้ามาเปลี่ยนทิศทางลมมรสุมและช่วยชะล้างมลพิษออกจากอากาศ ขณะที่มาเลเซียเตรียมดำเนินการทำฝนเทียมในรัฐซาราวักระหว่างวันที่ 3-5 กันยายน เพื่อเพิ่มความชื้นและลดความรุนแรงของหมอกควัน
สำหรับประเทศไทย พื้นที่ภาคใต้ตอนล่าง โดยเฉพาะนราธิวาส ปัตตานี และยะลา อยู่ในภาวะเฝ้าระวัง เนื่องจากมีแนวโน้มการระบายอากาศต่ำ ซึ่งอาจทำให้ฝุ่นสะสมได้หากกลุ่มควันเคลื่อนเข้ามา แม้ฝนในภาคใต้ฝั่งตะวันตกจะช่วยลดผลกระทบในช่วงที่ผ่านมา แต่ผู้เชี่ยวชาญประเมินว่าหมอกควันอาจเคลื่อนเข้าสู่ประเทศบนแผ่นดินใหญ่ของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ได้ หากไฟในอินโดนีเซียยังรุนแรงและทิศทางลมเอื้ออำนวย
ทางการอินโดนีเซียยังเดินหน้าดับไฟทั้งภาคพื้นดินและทางอากาศ พร้อมประกาศดำเนินคดีกับผู้ที่จุดไฟเผาพื้นที่ ขณะที่ประเทศที่ได้รับผลกระทบออกคำแนะนำด้านสุขภาพและลดกิจกรรมกลางแจ้ง เพื่อรับมือหมอกควันข้ามพรมแดนที่ยังมีแนวโน้มกระจายตัวต่อไป ตราบใดที่ไฟในสุมาตราและกาลิมันตันยังไม่สามารถควบคุมได้
อ้างอิง:
BBC: Toxic haze from Indonesia spreads to Malaysia and Philippines as wildfires rage
Al Jazeera: Toxic haze from Indonesian forest fires chokes Malaysian Borneo
Eco-Business: Asean haze controls face tougher climate test as smoke crosses borders
Bloomberg: Indonesian Fires Prompt Haze Alerts and Disrupt Palm Harvests
