สหรัฐฯ เดนมาร์ก และกรีนแลนด์ ลงนามข้อตกลงความมั่นคง เปิดทางเพิ่มฐานทัพและคัดกรองการลงทุนต่างชาติ พร้อมรับรองอธิปไตยเดนมาร์กและสิทธิกำหนดอนาคตของชาวกรีนแลนด์ ขณะที่เศรษฐกิจเกาะยังพึ่งเงินอุดหนุนเกือบครึ่งหนึ่งของรายได้รัฐบาล และการพัฒนาแร่หายากยังติดข้อจำกัดด้านต้นทุนและโครงสร้างพื้นฐาน
เมื่อช่วงค่ำวันที่ 22 กันยายน 2569 ตามเวลาไทย โดนัลด์ ทรัมป์ ประธานาธิบดีสหรัฐฯ เมตเต เฟรเดอริกเซน นายกรัฐมนตรีเดนมาร์ก และ เยนส์-เฟรเดอริก นีลเซน นายกรัฐมนตรีกรีนแลนด์ ลงนามข้อตกลงความมั่นคงสามฝ่ายนอกรอบการประชุมสมัชชาใหญ่สหประชาชาติ ณ นครนิวยอร์ก เพื่อแก้ไขและเพิ่มเติมสนธิสัญญาป้องกันปี 2494 เปิดทางให้สหรัฐฯ ขยายฐานทัพอวกาศพิทุฟฟิก จัดตั้งพื้นที่ป้องกันเพิ่มเติมที่นาร์ซาร์ซวักทางใต้และเมสเทอร์สวิกทางตะวันออก ตลอดจนมีสิทธิบินผ่าน ลงจอด และเข้าถึงพื้นที่ใต้น้ำรอบเกาะภายในน่านน้ำอาณาเขต
สาระสำคัญในข้อความข้อตกลงที่รัฐบาลเดนมาร์กและทำเนียบขาวเผยแพร่ คือการให้สหรัฐฯ มีสิทธิดำเนินการที่จำเป็นต่อการป้องกันกรีนแลนด์ ทวีปอเมริกา และพื้นที่ตามสนธิสัญญาแอตแลนติกเหนือโดยไม่กำหนดวันสิ้นสุด พร้อมห้ามประเทศนอก NATO ตั้งฐานทัพหรือประจำกำลังทหารถาวรหากไม่ได้รับความเห็นชอบจากทั้งสามฝ่าย
ทรัมป์ระบุว่า ข้อตกลงให้อำนาจสหรัฐฯ ด้านความมั่นคงอย่างถาวร และฝ่ายศัตรูจะตั้งฐานทัพหรือลงทุนในกิจการอ่อนไหวไม่ได้หากปราศจากการอนุมัติเป็นลายลักษณ์อักษร ขณะที่ Reuters และ The New York Times รายงานว่า เดนมาร์กและกรีนแลนด์ย้ำถึง ข้อกำหนดที่รับรองอธิปไตยและบูรณภาพแห่งดินแดนของราชอาณาจักรเดนมาร์ก รวมถึงสิทธิกำหนดอนาคตตนเองของชาวกรีนแลนด์
การขยายบทบาททางทหารครั้งนี้ยังครอบคลุมการติดตั้งระบบป้องกันขีปนาวุธ โกลเดนโดม โดยสหรัฐฯ สามารถเสนอพื้นที่ป้องกันเพิ่มเติมได้ในอนาคต แต่ต้องได้รับความเห็นชอบร่วมกัน และข้อตกลงจะยังมีผลหากกรีนแลนด์เป็นเอกราช โดยกรีนแลนด์ต้องอยู่ใน NATO และรับภาระผูกพันต่อไป
ส่วนด้านการลงทุน Reuters ระบุว่า ข้อตกลงกำหนดให้คัดกรองเงินทุนจากประเทศที่ไม่ได้เป็นสมาชิก NATO ไม่ใช่ประเทศพันธมิตรของ NATO และไม่ได้เป็นสมาชิกสหภาพยุโรป หากการลงทุนนั้นทำให้มีอำนาจควบคุมหรืออิทธิพลสำคัญในกิจการอ่อนไหว รวมถึงโครงสร้างพื้นฐานและทรัพยากรวัตถุดิบ แต่ไม่ได้ระบุผลประโยชน์หรือข้อผูกพันให้สหรัฐฯ ลงทุนในภาคเหมืองแร่
แม้ข้อตกลงจะเพิ่มบทบาทด้านความมั่นคงของสหรัฐฯ แต่รายได้หลักของกรีนแลนด์ยังมาจากการประมง โดยเฉพาะกุ้งและปลาค็อด ขณะที่ภาครัฐจ้างงานประมาณ 40% ของแรงงานทั้งหมด ตามรายงานของ The Wall Street Journal เงินอุดหนุนประจำปีจากเดนมาร์กคิดเป็นราวครึ่งหนึ่งของรายได้รัฐบาลกรีนแลนด์ และประมาณ 20% ของผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ ซึ่งมีมูลค่าราว 3,000-4,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ สำหรับประชากรประมาณ 56,000-57,000 คน เงินสนับสนุนจากเดนมาร์กจึงยังมีความสำคัญต่อบริการสาธารณะและการดูแลชุมชนห่างไกล
ส่วนทรัพยากรแร่ที่ได้รับความสนใจจากต่างชาติยังมีข้อจำกัดในการพัฒนา ข้อมูลจาก Atlantic Council และ Geological Survey of Denmark and Greenland ระบุถึงประมาณการแร่หายากที่มีความเป็นไปได้เชิงพาณิชย์ราว 1.5 ล้านตัน และทรัพยากรรวมที่อาจสูงถึง 36 ล้านตัน นอกจากนี้ยังมีแร่สำคัญอื่นที่สหรัฐฯ และสหภาพยุโรปจัดเป็นวัตถุดิบวิกฤต อย่างไรก็ตาม กรีนแลนด์มีเหมืองที่เปิดดำเนินการจริงเพียงไม่กี่แห่ง ขณะที่การมีทรัพยากรจำนวนมากยังไม่ได้หมายถึงรายได้จากการผลิตในทันที
อุปสรรคสำคัญตามรายงานของ Atlantic Council ได้แก่ สภาพอากาศรุนแรง ต้นทุนสูง และการขาดถนน ท่าเรือ ตลอดจนที่อยู่อาศัยสำหรับแรงงาน ประกอบกับข้อจำกัดด้านสิ่งแวดล้อม รวมถึงกฎหมายห้ามทำเหมืองยูเรเนียม โครงการในพื้นที่ห่างไกลมักต้องสร้างโครงสร้างพื้นฐานขึ้นใหม่ และมีฤดูกาลทำงานจำกัด แม้โครงการแร่หายากทันบรีซทางใต้ของเกาะเคยได้รับจดหมายแสดงความสนใจจากสถาบันการเงินสหรัฐฯ สำหรับเงินกู้ประมาณ 120 ล้านดอลลาร์สหรัฐ แต่ยังไม่ถึงขั้นผลิตเชิงพาณิชย์เต็มรูปแบบ
ความคาดหวังต่อการพัฒนาทรัพยากรส่งผลต่อหุ้นที่เกี่ยวข้องกับกรีนแลนด์ โดย Stock Analysis รายงานว่า หุ้นบริษัทสำรวจน้ำมัน ก๊าซ และเหมืองแร่บางแห่งปรับขึ้นแรงในวันก่อนลงนาม เนื่องจากนักลงทุนคาดหวังโอกาสทางธุรกิจเมื่อบทบาทด้านความมั่นคงของสหรัฐฯ และพันธมิตรชัดเจนขึ้น อย่างไรก็ดี ข้อกำหนดคัดกรองการลงทุนไม่ได้เป็นหลักประกันว่าจะเกิดเงินลงทุนใหม่ ขณะที่กรีนแลนด์เคยผลักดันกฎหมายตรวจสอบการลงทุนต่างชาติมาก่อนแล้ว ครอบคลุมเหมืองแร่ พลังงานน้ำ และโครงสร้างพื้นฐานสำคัญ เพื่อดูแลความมั่นคงและความสงบเรียบร้อยของสังคม
ข้อตกลงดังกล่าวเกิดขึ้นหลังความตึงเครียดหลายเดือนจากท่าทีของทรัมป์ที่ต้องการควบคุมหรือเข้าถึงกรีนแลนด์ด้วยเหตุผลด้านความมั่นคง ขณะที่เดนมาร์กและกรีนแลนด์ปฏิเสธการโอนดินแดนมาโดยตลอด หลังลงนาม นีลเซนระบุว่า ข้อตกลงเป็นประโยชน์ต่อทั้งสามฝ่าย โดยให้ความสำคัญกับประชาชน สิทธิ และวิถีชีวิตของชาวกรีนแลนด์ ส่วนเฟรเดอริกเซนกล่าวว่า ข้อตกลงมีขอบเขตกว้างและดีกว่าสนธิสัญญาปี 2494 สามารถมีผลได้ตลอดไป และช่วยเสริมความมั่นคงในอาร์กติกกับแอตแลนติกเหนือ รวมถึงเป็นประโยชน์ต่อ NATO และยุโรป
อย่างไรก็ตาม รายละเอียดที่เปิดเผยยังไม่มีตัวเลขชัดเจนเกี่ยวกับจำนวนกำลังพลหรืองบประมาณสำหรับการขยายฐานทัพ ขณะที่ข้อตกลงไม่ได้ผูกพันให้สหรัฐฯ ลงทุนพัฒนาทรัพยากร รายได้จากเหมืองแร่จึงยังขึ้นอยู่กับการลงทุนและความคืบหน้าของแต่ละโครงการ ท่ามกลางข้อจำกัดด้านต้นทุนและโครงสร้างพื้นฐาน ส่วนเงินอุดหนุนจากเดนมาร์กยังเป็นรายได้สำคัญที่ใช้รองรับบริการสาธารณะของกรีนแลนด์
อ้างอิง:
