ICJ ตัดสินเมียนมาผิดจริง! ฆ่าล้างเผ่าพันธุ์โรฮิงญาปี 60 ชี้เป็นการกระทำ 'เจตนามุ่งทำลายล้าง' จี้เยียวยาเหยื่อใน 2 ปี-แอมเนสตี้ชูเป็นหมุดหมายสำคัญ คาดอาจกระทบถึงคดีกาซา เรียกร้องเมียนมาเยียวยาเหยื่อและปฏิบัติตามคำสั่งศาลโดยทันที
สำนักข่าว Next News รายงานว่าเมื่อวันที่ 19 พฤศจิกายน 2569 ศาลยุติธรรมระหว่างประเทศ (ICJ) ซึ่งเป็นศาลสูงสุดขององค์การสหประชาชาติ (UN) ได้มีคำตัดสินครั้งประวัติศาสตร์ว่า เมียนมาได้กระทำการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ต่อชาวมุสลิมโรฮิงญาในปี 2560 ซึ่งนับเป็นครั้งแรกที่ศาลโลกวินิจฉัยให้รัฐต้องรับผิดชอบต่อการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์
องค์กรแอมเนสตี้ อินเตอร์เนชั่นแนล (Amnesty International) ได้เรียกคำตัดสินนี้ว่า "เป็นประวัติการณ์" และระบุว่าจะมีนัยยะสำคัญต่อคดีอื่นๆ ที่ค้างอยู่ในศาล รวมถึงคดีเกี่ยวกับสถานการณ์ในกาซา
รายละเอียดของคดี
คดีนี้มีจุดศูนย์กลางอยู่ที่การปฏิบัติการกวาดล้างของกองทัพเมียนมาในปี 2560 ในรัฐยะไข่ทางตอนเหนือ ซึ่งเป็นพื้นที่ที่มีชาวมุสลิมอาศัยอยู่หนาแน่น การปฏิบัติการทางทหารดังกล่าวบังคับให้ชาวโรฮิงญานับแสนคนต้องหลบหนีข้ามพรมแดนไปยังบังกลาเทศ ท่ามกลางรายงานเกี่ยวกับการสังหารหมู่ทั้งผู้ใหญ่และเด็ก การข่มขืนหมู่ และการเผาทำลายหมู่บ้าน
คณะผู้สอบสวนข้อเท็จจริงของ UN สรุปในภายหลังว่ามีผู้เสียชีวิตประมาณ 10,000 คนระหว่างปฏิบัติการทางทหารดังกล่าว ปัจจุบันบังกลาเทศเป็นที่พักพิงของผู้ลี้ภัยชาวโรฮิงญาประมาณ 1.3 ล้านคนในค่ายตามแนวชายฝั่งตะวันออกเฉียงใต้ ซึ่งส่วนใหญ่หนีภัยจากการกวาดล้างเมื่อเดือนสิงหาคม 2560 แกมเบียได้ยื่นฟ้องเมียนมาต่อศาล ICJ ในกรุงเฮกตั้งแต่ปี 2562 (ค.ศ. 2019) โดยกล่าวหาว่าเมียนมาดำเนินแผนการเผา ทำร้าย และสังหารอย่างเป็นระบบ โดยมีเป้าหมายเพื่อทำลายชนกลุ่มน้อยโรฮิงญาทั้งหมดหรือบางส่วน
คำตัดสินของศาล
ศาล ICJ พบว่าเมียนมาต้องรับผิดชอบต่อการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ระหว่างปฏิบัติการทางทหารในรัฐยะไข่ตอนเหนือ ด้วยคะแนนเสียง 9 ต่อ 6 เสียง โดยประธานศาล ICJ ผู้พิพากษายุจิ อิวาซาวะ (Yuji Iwasawa) ได้อ่านคำพิพากษาและระบุว่าเมียนมา "ได้กระทำการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ต่อกลุ่มชาวโรฮิงญาในรัฐยะไข่ตอนเหนือ อันเป็นการละเมิดพันธกรณีภายใต้อนุสัญญาว่าด้วยการป้องกันและลงโทษอาชญากรรมฆ่าล้างเผ่าพันธุ์"
ผู้พิพากษายังพบว่าเมียนมามีความผิดในข้อหาละเมิดอื่นๆ อีกหลายประการที่เจาะจง ด้วยคะแนนเสียงข้างมาก ศาลพบว่ากองกำลังความมั่นคงของเมียนมาได้สังหารพลเรือนชาวโรฮิงญาหลายพันคน ก่ออาชญากรรมทางเพศอย่างกว้างขวาง ความรุนแรงขั้นรุนแรงต่อเด็ก และโจมตีชาวโรฮิงญาที่กำลังหลบหนีไปยังบังกลาเทศ
ผู้พิพากษาสรุปว่า กองกำลังความมั่นคงของเมียนมาได้กระทำการที่ต้องห้ามภายใต้อนุสัญญาว่าด้วยการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ด้วย "เจตนาที่จะทำลายประชากรโรฮิงญาจำนวนมากของเมียนมา"
"ศาลเชื่อมั่นอย่างเต็มที่ว่าปฏิบัติการกวาดล้างในปี 2560 ก่อให้เกิดอันตรายทางร่างกายและจิตใจอย่างร้ายแรงต่อกลุ่มผู้ได้รับการคุ้มครองจำนวนมาก" ศาลพิจารณาว่าขนาดและวิธีการของความรุนแรงเกินกว่าความจำเป็นทางทหาร และสะท้อนถึง "เจตนาที่จะทำลายส่วนสำคัญของกลุ่ม" ผู้พิพากษายูจิ อิวาซาวะกล่าว
เมียนมาได้ปฏิเสธการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ โดยอ้างว่าปฏิบัติการทางทหารเป็นการตอบโต้การโจมตีแบบกองโจรโดยกลุ่มติดอาวุธโรฮิงญา อย่างไรก็ตาม ผู้พิพากษาได้ปฏิเสธข้อโต้แย้งที่ว่าปฏิบัติการดังกล่าวเป็นมาตรการต่อต้านการก่อการร้ายเป็นหลัก หรือมีเจตนาเพียงเพื่อลงโทษหรือขับไล่ประชากรโดยไม่เจตนาก่อการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์
ข้อเรียกร้องและผลกระทบ
ผู้พิพากษายูจิ อิวาซาวะ ได้เรียกร้องให้เมียนมามอบการเยียวยาและชดเชย รวมถึงการประกันการกลับคืนถิ่นอย่างปลอดภัยของชาวโรฮิงญา การฟื้นฟูหรือเปลี่ยนทรัพย์สินของพวกเขา และการฟื้นฟูร่างกายและจิตใจ ศาลยังตัดสินให้มีการกำหนดจำนวนเงินและรูปแบบการชดเชยหรือการเยียวยาอื่นๆ ในขั้นตอนต่อไป และเมียนมาจะต้องส่งรายงานเกี่ยวกับมาตรการชดเชยและรูปแบบการชดเชยที่ได้ดำเนินการภายในสองปีนับจากคำตัดสิน
กลุ่มสิทธิมนุษยชน โดยเฉพาะแอมเนสตี้ อินเตอร์เนชั่นแนล (Amnesty International) ยกย่องคำตัดสินของ ICJ ว่า "เป็นประวัติการณ์" โดยเน้นย้ำถึงนัยยะที่อาจเกิดขึ้นกับคดีอื่นๆ ที่ค้างอยู่ในศาล รวมถึงคดีที่เกี่ยวข้องกับกาซา
นางแอ็กเนส คาลามาร์ด (Agnes Callamard) เลขาธิการใหญ่แอมเนสตี้ อินเตอร์เนชั่นแนล (Amnesty International) กล่าวในแถลงการณ์ว่า "การฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ นี่คือข้อค้นพบที่ชัดเจนของ ICJ หลังจากการปฏิเสธ การไม่ต้องรับผิด และการปราบปรามความจริงมาหลายปี คำตัดสินนี้คือการรับรองอย่างเป็นทางการและมีอำนาจทางประวัติศาสตร์ถึงความโหดร้ายที่กระทำต่อชาวโรฮิงญา และเป็นช่วงเวลาแห่งความยุติธรรมที่หาได้ยากสำหรับผู้รอดชีวิต เหยื่อ และครอบครัวของพวกเขา"
นางคาลามาร์ดยังกล่าวอีกว่าคำตัดสินนี้ควรเป็นเครื่องเตือนใจสำหรับประชาคมระหว่างประเทศในช่วงเวลาที่สำคัญในประวัติศาสตร์ของเมียนมา และระบุว่าการชี้แจงของศาลที่ว่า "เจตนาฆ่าล้างเผ่าพันธุ์สามารถอยู่ร่วมกับเป้าหมายอื่น ๆ รวมถึงเป้าหมายทางทหารได้" มีความสำคัญอย่างยิ่งสำหรับคดีอื่น ๆ ที่ค้างอยู่ที่ ICJ เช่น คดีที่แอฟริกาใต้ฟ้องอิสราเอลในข้อหาฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ชาวปาเลสไตน์ในกาซา
แอมเนสตี้ อินเตอร์เนชั่นแนล (Amnesty International) ได้เรียกร้องให้ทางการเมียนมาปฏิบัติตามคำตัดสินของ ICJ โดยทันที และยังกระตุ้นให้รัฐอื่นๆ รวมถึงสมาชิกสมาคมประชาชาติแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (ASEAN) ยืนยันคำตัดสินโดยปฏิบัติตามพันธกรณีภายใต้อนุสัญญาว่าด้วยการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์และกฎหมายระหว่างประเทศ การไม่ปฏิบัติตามคำตัดสินจะยิ่งทำให้กองทัพเมียนมากล้าที่จะท้าทายกฎหมายระหว่างประเทศและคงวงจรการไม่ต้องรับผิดไว้
"นี่ไม่ควรเป็นจุดสิ้นสุดของการต่อสู้เพื่อความยุติธรรมของชาวโรฮิงญา ผู้รอดชีวิตและเหยื่อมีสิทธิได้รับการเยียวยาอย่างเต็มที่และมีประสิทธิภาพสำหรับความเสียหายที่พวกเขาได้รับ" นางคาลามาร์ดกล่าวย้ำ




