เปิดรายงานลับ สตง. ตรวจพบการพัฒนาระบบ National Single Window หรือ NSW ที่กรมศุลกากรให้ NT ดำเนินการ งานยังไม่แล้วเสร็จครบตามสัญญา แต่มีการเปิดให้บริการเรียกเก็บค่าธรรมเนียมเอกชนผู้ใช้แล้ว ชี้หน่วยงานกำกับยังไม่ได้ทดสอบรับรองระบบครบถ้วน เสนอเร่งตรวจสอบพิจารณาทางกฎหมายหากระบบไม่สามารถใช้งานได้ตามข้อกำหนด
สำนักข่าว Next News รายงานว่า โครงการพัฒนาระบบ National Single Window (NSW) ซึ่งเป็นระบบศูนย์กลางเชื่อมโยงข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์สำหรับการนำเข้า ส่งออก และโลจิสติกส์ของประเทศ ของกรมศุลกากรกำลังถูกจับตามอง เมื่อสำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน (สตง.) ตรวจพบปัญหาว่า ระบบดังกล่าวยังพัฒนาไม่แล้วเสร็จครบถ้วนตามเงื่อนไขสัญญา แต่มีการเปิดให้บริการและเรียกเก็บค่าธรรมเนียมจากผู้ใช้บริการแล้ว พร้อมแจ้งข้อเสนอแนะให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องเร่งตรวจสอบและทดสอบระบบ NSW ให้ครบถ้วนตามสัญญาโดยด่วน
ในรายงานของ สตง. ระบุว่า จากการตรวจสอบพบว่า กรมศุลกากรในฐานะหน่วยงานกำกับ ได้ทำสัญญาให้บริษัท กสท โทรคมนาคม จำกัด (มหาชน) เป็นผู้ให้บริการระบบ NSW ของประเทศ ต่อมาเมื่อวันที่ 7 มกราคม 2564 บริษัท กสท โทรคมนาคม จำกัด (มหาชน) ได้ควบรวมกิจการกับบริษัท ทีโอที จำกัด (มหาชน) และจดทะเบียนเป็นบริษัทใหม่ชื่อ บริษัท โทรคมนาคมแห่งชาติ จำกัด (มหาชน) หรือ NT โดยมีภารกิจดำเนินการพัฒนาระบบ NSW เพื่อทดแทนระบบเดิม
ตามสัญญากำหนดให้ผู้ให้บริการต้องจัดทำระบบคอมพิวเตอร์ NSW ใหม่ พร้อมพัฒนาองค์ประกอบสำคัญหลายระบบ อาทิ:
ระบบกำกับดูแลสินค้าทางศุลกากร (Cargo Regulatory NSW)
ระบบกำกับยานพาหนะ (Land / Maritime / Air Transport Regulatory NSW)
ระบบประสานงานผู้ประกอบการขนส่งผ่านสนามบิน (Air PCS)
ระบบประสานงานผ่านท่าเรือ (Sea PCS)
ระบบเชื่อมโยงข้อมูลการค้าระหว่างประเทศแบบไร้เอกสาร (Cross-border Paperless Trade)
อย่างไรก็ตาม สตง. ตรวจสอบพบว่า การพัฒนาระบบบางส่วนยังไม่แล้วเสร็จตามสัญญา โดยเฉพาะระบบสำคัญหลายรายการ แม้ว่าผู้ให้บริการจะมีการส่งมอบงานบางส่วนให้หน่วยงานกำกับแล้วก็ตาม
รายงานยังระบุว่า หน่วยงานกำกำยังไม่ได้ดำเนินการตรวจสอบระบบคอมพิวเตอร์ NSW อย่างครบถ้วนตามขอบเขตงานและคุณลักษณะเฉพาะของระบบ เพื่อรับรองว่าสามารถปฏิบัติงานได้ถูกต้องสมบูรณ์ก่อนเปิดให้บริการเชิงพาณิชย์ แต่พบว่าผู้ให้บริการได้เริ่มให้บริการและเรียกเก็บค่าธรรมเนียมจากผู้ใช้งานระบบ NSW ตั้งแต่วันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2566 เป็นต้นมา ซึ่งอาจเข้าข่ายไม่เป็นไปตามเงื่อนไขในสัญญาที่กำหนดให้ต้องทดสอบและรับรองระบบก่อน ขณะที่ NT ได้นำส่งเงินสนับสนุนเพื่อการพัฒนาระบบ NSW ให้กรมศุลกากรไปแล้วจำนวนกว่า 3,725 ล้านบาท
สตง. ระบุด้วยว่า ระบบ NSW ถือเป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญของประเทศ เนื่องจากเป็นระบบศูนย์กลางเชื่อมโยงข้อมูลการค้า การนำเข้า ส่งออก และการขนส่งระหว่างหน่วยงานภาครัฐ เอกชน และต่างประเทศ รวมถึงการเชื่อมต่อกับระบบ ASEAN Single Window (ASW) ดังนั้น การเปิดให้บริการโดยที่ระบบยังไม่ผ่านการตรวจสอบครบถ้วน อาจก่อให้เกิดความเสี่ยงต่อประสิทธิภาพของระบบและการให้บริการภาครัฐ
ทั้งนี้ สตง. มีข้อเสนอแนะให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องเร่งตรวจสอบและทดสอบระบบ NSW ให้ครบถ้วนตามสัญญา หากพบว่าไม่สามารถดำเนินการให้เป็นไปตามข้อกำหนดได้ อาจต้องพิจารณาดำเนินการตามขั้นตอนของกฎหมาย รวมถึงการพิจารณายกเลิกสัญญา เพื่อป้องกันความเสียหายต่อรัฐและระบบการค้าของประเทศ
เบื้องต้น ในช่วงเดือนตุลาคม 2568 สตง. ได้ทำหนังสือแจ้ง NT ให้ดำเนินการแก้ไขข้อบกพร่องและควบคุมหรือกำกับมิให้เกิดข้อบกพร่องขึ้นอีก พร้อมแจ้งผลการดำเนินการให้ สตง. รับทราบทุก 60 วัน จนกว่าจะดำเนินการแล้วเสร็จ แต่หลังจากนั้นก็ยังดำเนินการไม่ครบถ้วน ทาง สตง. จึงมีหนังสือในช่วงปลายเดือนธันวาคม 2568 ถึง NT เพื่อเร่งรัดดำเนินการให้แล้วเสร็จภายใน 60 วัน และแจ้งผลการดำเนินงานให้ สตง. รับทราบต่อไป
ขณะที่ในช่วงเดือนกุมภาพันธ์ 2569 กรมศุลกากรได้ทำหนังสือแจ้งถึง NT ระบุว่า ได้ดำเนินการทดสอบระบบ NSW แล้ว และเห็นว่าสามารถใช้งานระบบดังกล่าวได้ อย่างไรก็ตาม ทางกรมศุลกากรขอสงวนสิทธิ์ให้ NT ดำเนินการพัฒนาหรือปรับปรุงระบบ เพื่อรองรับกระบวนการทำงานที่อาจมีการเปลี่ยนแปลงในอนาคต รวมถึงกรณีตรวจพบข้อขัดข้องของระบบในภายหลังด้วย
