เป็นทางการ สตง.เปิดผลสอบ อปท.ซื้อเสาไฟโซลาร์1.4หมื่นล.เสี่ยงไม่คุ้มค่า

สตง.เปิดผลรวบรวมข้อมูลตรวจเสาไฟโซลาร์เซลล์สินค้าบัญชีนวัตกรรม อปท.แห่จัดซื้อ 5 ปี 1.4 หมื่นล้าน พบเสี่ยงไม่คุ้มค่า - ติดตั้งซ้ำซ้อน เสนอปรับแนวทาง ชี้ประชาชนควรได้ประโยชน์จริง หลังสำนักข่าว Next News ตีข่าวต่อเนื่องก่อนหน้านี้

สำนักข่าว Next News รายงานความคืบหน้าการตรวจสอบข้อมูลเชิงลึกใช้จ่ายงบประมาณจัดซื้อจัดจ้างเสาไฟถนนโคมไฟแอลอีดีพลังงานแสงอาทิตย์ตามบัญชีนวัตกรรมไทย ที่เริ่มดำเนินการมาตั้งแต่ยุครัฐบาล พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา อดีตนายกรัฐมนตรี ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) ทั่วประเทศ ตั้งแต่ปี 2563-2567 ที่มีการจัดซื้อจัดจ้างและติดตั้งเพื่อใช้ในพื้นที่ต่าง ๆ ซึ่งพบปัญหาสำคัญเกี่ยวกับปัญหาการติดตั้งในพื้นที่ไม่เหมาะสม ทำให้ไม่สามารถใช้ประโยชน์ได้เต็มประสิทธิภาพ อีกทั้งราคายังสูงกว่าเสาไฟที่มีคุณสมบัติใกล้เคียงกันแต่ไม่ได้อยู่ในบัญชีนวัตกรรมไทย โดยสำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน (สตง.) สำรวจข้อมูลพบว่า ในช่วงปี 2563 -2567 มี อปท.จำนวน 563 แห่ง ในพื้นที่ 62 จังหวัด ใช้งบประมาณติดตั้งเสาไฟถนนโคมไฟ LED พลังงานแสงอาทิตย์ตามบัญชีนวัตกรรมไทยรวม 14,088.66 ล้านบาท โดยงบประมาณเพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะปีงบประมาณ 2566 ใช้งบประมาณ 3,145.46 ล้านบาท และปี 2567 เพิ่มเป็น 7,205.43 ล้านบาท

ล่าสุด เมื่อวันที่ 23 มีนาคม 2569 สำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน (สตง.) เผยแพร่รายงานผลการรวบรวมข้อมูลและการตรวจสอบการใช้งบประมาณขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) ในโครงการติดตั้งเสาไฟถนน โคมไฟแอลอีดีพลังงานแสงอาทิตย์ตามบัญชีนวัตกรรมไทย เป็นทางการ ระบุว่า ในช่วง 5 ปีที่ผ่านมา อปท. ใช้งบประมาณรวมกว่า 14,000 ล้านบาท จากเงินสะสมและเงินอุดหนุนของรัฐ ในขณะที่ผลการตรวจสอบพบปัญหาหลายด้าน ทั้งความคุ้มค่าการติดตั้งไม่เหมาะสม และการขาดแผนบำรุงรักษา

ผลตรวจสอบ มี 2 ประเด็นสำคัญ คือ

1. ราคาแพง แต่ยังไม่ตอบโจทย์พื้นที่ อปท.ส่วนใหญ่ ยังไม่มีการศึกษาและเปรียบเทียบราคาอย่างรอบด้านก่อนจัดซื้อ ทั้งในแง่ความคุ้มค่า ค่าใช้จ่ายระยะยาว และค่าบำรุงรักษา เมื่อเทียบกับเสาไฟหรือโคมไฟทั่วไปที่มีคุณสมบัติใกล้เคียงกัน ส่งผลให้บางโครงการใช้งบประมาณในราคาสูงกว่าที่ควรจะเป็น

นอกจากนี้ ยังพบการติดตั้งเสาไฟไม่สอดคล้องกับวัตถุประสงค์ของโครงการ เช่น ติดตั้งในพื้นที่ที่มีเสาไฟฟ้าเดิมอยู่แล้ว หรือติดตั้งในจุดที่ไม่มีความจำเป็นด้านความปลอดภัย ทำให้เกิดความซ้ำซ้อนและไม่เพิ่มประโยชน์ต่อประชาชน

2. อุปกรณ์ชำรุดเร็ว เสาไฟชำรุดบกพร่องตั้งแต่ยังอยู่ในช่วงรับประกัน อาทิ แบตเตอรี่เสื่อมสภาพ อุปกรณ์ปรับระดับเกิดสนิม หรือไม่สามารถใช้งานได้เต็มประสิทธิภาพ ขณะเดียวกัน อปท. จำนวนมากยังไม่มีแผนการบำรุงรักษาที่ชัดเจนและเป็นระบบ เสี่ยงต่อการปล่อยให้ทรัพย์สินสาธารณะเสื่อมสภาพเร็วกว่าที่ควร

อนึ่งพบว่าบางพื้นที่เลือกติดตั้งเสาไฟที่สามารถพับหรือปรับระดับได้ แต่กลับติดตั้งในพื้นที่แคบหรือมีสายไฟพาดผ่าน ทำให้ไม่สามารถใช้ประโยชน์จากคุณสมบัติพิเศษของเสาไฟได้จริง กลายเป็นการเพิ่มต้นทุนโดยไม่เพิ่มประสิทธิภาพ

ทั้งนี้ สตง. มีข้อเสนอแนะให้กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น กระทรวงมหาดไทย กำหนดหลักเกณฑ์และแนวทางการจัดทำโครงการติดตั้งเสาไฟโซลาร์เซลล์ ให้มีความชัดเจนมากขึ้น เพื่อป้องกันปัญหาการใช้งบประมาณไม่ตรงเป้าหมาย และให้อปท. พิจารณาความจำเป็นเร่งด่วนและค่าเสียโอกาส ของการใช้งบประมาณโดยเฉพาะ เงินอุดหนุนเฉพาะกิจและเงินสะสม ซึ่งอาจนำไปใช้พัฒนาด้านอื่นที่ประชาชนเดือดร้อนเร่งด่วนกว่าได้ เช่น ถนน แหล่งน้ำ หรือบริการสาธารณสุข ทั้งนี้ ควรมีการจัดทำ การวิเคราะห์ต้นทุนและผลประโยชน์ (Cost-Benefit Analysis) เปรียบเทียบราคากับผลิตภัณฑ์ในท้องตลาดอย่างเป็นธรรม ปฏิบัติตามคู่มือมาตรฐานไฟฟ้าสาธารณะอย่างเคร่งครัด และวางแผนการดูแลบำรุงรักษาอย่างเป็นระบบ เพื่อยืดอายุการใช้งาน และลดความเสี่ยงจากการผูกขาดการจัดหาอะไหล่ในอนาคต

สตง.ยังระบุด้วยว่า การดำเนินโครงการของหน่วยงานภาครัฐควรมุ่งเน้นผลสัมฤทธิ์และความคุ้มค่าเป็นสำคัญ เนื่องจากงบประมาณที่ใช้เป็นเงินภาษีของประชาชน ประชาชนจึงควรได้รับความปลอดภัย ความสะดวก และคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นอย่างเป็นรูปธรรมจากการลงทุนดังกล่าว

อ่านข่าวเกี่ยวข้อง