เปิดผลสอบลับ สตง.เปิดโปงดีลซื้อวัคซีนโควิดโมเดอร์นา ปี 2564 หน่วยงานวิจัยด้านสาธารณสุขไทย พบข้อบกพร่องหลายประการ จ่ายเงินล่วงหน้าเกินกว่าที่ระเบียบกำหนด แถมยังได้ของไม่ครบ รัฐส่อเสียหายกว่า 88 ล้านดอลลาร์ หรือกว่า 2.9 พันล้าน จี้เอาผิดทางละเมิด ผู้เกี่ยวข้อง ทั้งคณะกรรมการ ผู้บริหาร เจ้าหน้าที่ รวมทั้งเร่งรัดเจรจาขอคืนเงินล่วงหน้าที่คงเหลือจากผู้ขายโดยเร็ว
สำนักข่าว Next News รายงานว่า สำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน (สตง.) ได้สรุปผลผลการตรวจสอบโครงการจัดซื้อวัคซีนโมเดอร์นา ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2564 ของหน่วยงานวิจัยด้านสาธารณสุขแห่งหนึ่ง พบข้อบกพร่องหลายประการ โดยเฉพาะการกำหนดเงื่อนไขส่งมอบวัคซีนที่กว้างเกินไป และการจ่ายเงินล่วงหน้าเกินกว่าที่ระเบียบกำหนด จนอาจสร้างความเสียหายต่อหน่วยงานกว่า 2,923 ล้านบาท
สตง.ระบุว่า หน่วยงานดังกล่าวได้จ่ายเงินล่วงหน้าค่าวัคซีนให้แก่ผู้ขายจำนวน 93.02 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือประมาณ 3,069.29 ล้านบาท คิดเป็นร้อยละ 38.50 ของราคาวัคซีนทั้งหมด ซึ่งสูงเกินกว่าหลักเกณฑ์ที่กำหนดให้จ่ายล่วงหน้าได้ไม่เกินร้อยละ 15
อย่างไรก็ตาม ภายหลังการชำระเงินล่วงหน้า หน่วยงานได้รับมอบวัคซีนเพียง 376,320 โดส เมื่อวันที่ 31 มีนาคม 2565 และจ่ายเงินเพิ่มอีก 6.93 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือประมาณ 233.13 ล้านบาท ทำให้ยังมีเงินจ่ายล่วงหน้าคงเหลือกับผู้ขายถึง 88.67 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือประมาณ 2,923.35 ล้านบาท
สตง. ยังตั้งข้อสังเกตว่า การจัดทำรายละเอียดคุณลักษณะเฉพาะ หรือ TOR ของวัคซีน มีการกำหนดเงื่อนไขส่งมอบวัคซีนไว้กว้าง โดยระบุเพียงว่า “ส่งมอบภายใน 365 วัน หรือภายใน 30 กันยายน 2565” ก่อนจะมีการแก้ไขขยายเวลาเป็นภายในวันที่ 30 พฤศจิกายน 2565 ซึ่งไม่สอดคล้องกับสถานการณ์เร่งด่วนของการแพร่ระบาด และทำให้วัคซีนไม่สามารถนำมาใช้ประโยชน์ได้อย่างทันท่วงที
ด้านหน่วยงานผู้ถูกตรวจสอบ ชี้แจงว่า ในช่วงต้นของการแพร่ระบาด รัฐบาลมีวัคซีนไม่เพียงพอ จึงต้องเร่งจัดหาวัคซีนทางเลือก โดยอาศัยข้อมูลทางวิชาการที่ระบุว่าวัคซีน mRNA สามารถกระตุ้นภูมิคุ้มกันได้ดีในผู้ที่เคยรับวัคซีนเชื้อตายมาก่อน พร้อมยอมรับว่าเงื่อนไขในสัญญาฉบับภาษาอังกฤษเป็นข้อกำหนดจากผู้ขาย ซึ่งไม่สามารถต่อรองได้
ส่วนกรณีการจ่ายเงินล่วงหน้าเกินร้อยละ 15 หน่วยงานระบุว่า เป็นการดำเนินการภายใต้ประกาศและหนังสือเวียนที่เกี่ยวข้องกับสถานการณ์ฉุกเฉินด้านสาธารณสุขในช่วงโควิด-19
อย่างไรก็ตาม สตง. เห็นว่า การกำหนดเงื่อนไขส่งมอบวัคซีนที่ไม่ชัดเจน ส่งผลให้หน่วยงานได้รับวัคซีนไม่ครบถ้วนตามจำนวนเงินที่จ่ายล่วงหน้าไปแล้ว และอาจสร้างความเสียหายแก่รัฐกว่า 88.67 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือประมาณ 2,923.35 ล้านบาท
สตง. จึงเสนอให้หน่วยงานดำเนินการตามพระราชบัญญัติความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ พ.ศ. 2539 กับผู้เกี่ยวข้อง ทั้งคณะกรรมการ ผู้บริหาร และเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการจัดซื้อจัดจ้างและบริหารสัญญา รวมทั้งเร่งเจรจาขอคืนเงินล่วงหน้าที่คงเหลือจากผู้ขายโดยเร็ว
นอกจากนี้ ยังเสนอให้ปรับปรุงแนวทางการจัดทำ TOR และเงื่อนไขการชำระเงินในอนาคต ให้มีความชัดเจนและสอดคล้องกับเงื่อนไขการส่งมอบพัสดุมากยิ่งขึ้น เพื่อป้องกันความเสียหายต่อหน่วยงานของรัฐ
ทั้งนี้ ปัจจุบันอยู่ระหว่างการติดตามผลการดำเนินการ โดยหน่วยงานได้แต่งตั้งคณะกรรมการสืบสวนข้อเท็จจริง เพื่อพิจารณาความรับผิดของผู้เกี่ยวข้องต่อไป
ส่วนข้อมูลเชิงลึกอื่นๆ โดยเฉพาะชื่อหน่วยงานที่ถูกตรวจสอบว่าเป็นหน่วยงานใดนั้น สำนักข่าว Next News อยู่ระหว่างตรวจสอบยืนยันข้อมูลเพื่อนำเสนอต่อไป
