องค์การสหประชาชาติเตือน หากการขนส่งผ่านช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งเป็นเส้นเลือดใหญ่ของพลังงานโลก ยังคงติดขัดต่อเนื่อง ต้นทุนพลังงาน ปุ๋ย และอาหารทั่วโลกอาจพุ่งสูงขึ้นอย่างมาก ส่งผลกระทบอย่างหนักต่อประเทศกำลังพัฒนาและผู้บริโภคทั่วโลก
รายงานวิเคราะห์ล่าสุดขององค์การสหประชาชาติ UN Trade and Development (UNCTAD) ระบุว่า การหยุดชะงักของการเดินเรือใน ช่องแคบฮอร์มุซ กำลังสร้างความเสี่ยงต่อเศรษฐกิจโลก โดยเฉพาะตลาดพลังงาน อาหาร และห่วงโซ่อุปทานระหว่างประเทศ ซึ่งอาจนำไปสู่แรงกดดันด้านค่าครองชีพในหลายประเทศทั่วโลก
จากรายงานดังกล่าว เผยว่า ช่องแคบฮอร์มุซเป็นหนึ่งในคอขวดการค้าทางทะเลที่สำคัญที่สุดของโลก โดยเป็นเส้นทางที่ใช้ขนส่งน้ำมันดิบทางทะเลประมาณหนึ่งในสี่ของโลก รวมถึงก๊าซธรรมชาติเหลวและสินค้าพลังงานจำนวนมหาศาล หากการขนส่งหยุดชะงัก ผลกระทบจะลุกลามไปทั่วทั้งระบบเศรษฐกิจโลก
จากการวิเคราะห์ของ UNCTAD ระบุว่า ก่อนเกิดความตึงเครียดในภูมิภาค สินค้าพลังงานจำนวนมหาศาลต้องผ่านช่องแคบแห่งนี้ โดยคิดเป็นประมาณ 38% ของน้ำมันดิบที่ขนส่งทางทะเลทั่วโลก 29% ของก๊าซปิโตรเลียมเหลว (LPG) และ 19% ของก๊าซธรรมชาติเหลว (LNG) นอกจากนี้ยังเป็นเส้นทางของสินค้าน้ำมันสำเร็จรูปจำนวนมาก
ข้อมูลจาก UNCTAD ยังระบุอีกว่า ประมาณหนึ่งในสามของการขนส่งปุ๋ยทางทะเลทั่วโลก หรือราว 16 ล้านตันต่อปี ต้องผ่านช่องแคบฮอร์มุซ ทำให้การหยุดชะงักของเส้นทางนี้อาจกระทบโดยตรงต่อภาคเกษตรและการผลิตอาหารในหลายประเทศ โดยเฉพาะประเทศที่พึ่งพาการนำเข้าปุ๋ยจากตะวันออกกลาง
ความตึงเครียดทางทหารในภูมิภาคทำให้การเดินเรือผ่านช่องแคบฮอร์มุซลดลงอย่างรวดเร็ว โดยจำนวนเรือที่ผ่านช่องแคบลดลงจากค่าเฉลี่ยกว่า 100 ลำต่อวันในช่วงต้นปี เหลือเพียงไม่กี่ลำต่อวันในต้นเดือนมีนาคม สะท้อนการหยุดชะงักของเส้นทางการค้าระดับโลก
รายงานยังระบุว่า ตลาดพลังงานตอบสนองต่อสถานการณ์อย่างรวดเร็ว ราคาน้ำมันดิบเบรนท์ปรับตัวขึ้นเหนือระดับ 90 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล ขณะที่ต้นทุนขนส่งน้ำมันและค่าเบี้ยประกันความเสี่ยงสงครามของเรือบรรทุกสินค้าปรับตัวเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว ส่งผลให้ต้นทุนโลจิสติกส์ทั่วโลกสูงขึ้น
ผลกระทบอาจไม่หยุดอยู่แค่ตลาดพลังงาน เนื่องจากต้นทุนพลังงาน การขนส่ง และปุ๋ยที่เพิ่มขึ้นสามารถผลักดันราคาสินค้าอาหารให้สูงขึ้นทั่วโลก และอาจทำให้แรงกดดันด้านค่าครองชีพรุนแรงขึ้น โดยเฉพาะในประเทศกำลังพัฒนาและประชากรที่เปราะบางที่สุด
รายงานยังชี้ว่า สถานการณ์นี้เกิดขึ้นในช่วงเวลาที่เศรษฐกิจหลายประเทศกำลังเผชิญภาระหนี้สาธารณะสูงและพื้นที่ทางการคลังจำกัด ทำให้รัฐบาลมีความสามารถจำกัดในการรับมือกับแรงกระแทกจากราคาพลังงานและอาหารที่พุ่งขึ้น
ในเชิงภูมิรัฐศาสตร์ ช่องแคบฮอร์มุซถือเป็นประตูทางทะเลเพียงแห่งเดียวที่เชื่อมอ่าวเปอร์เซียกับมหาสมุทรอินเดีย ทำให้การค้าพลังงานจากประเทศผู้ผลิตรายใหญ่ในตะวันออกกลาง เช่น ซาอุดีอาระเบีย สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ และกาตาร์ ต้องผ่านเส้นทางนี้ก่อนกระจายไปยังตลาดโลก โดยเฉพาะประเทศในเอเชียซึ่งเป็นปลายทางของพลังงานส่วนใหญ่
ในท้ายที่สุด รายงานของสหประชาชาติเตือนว่า เหตุการณ์ในช่องแคบฮอร์มุซเป็นตัวอย่างของความเปราะบางของจุดคอขวดทางการค้าโลก ซึ่งหากเกิดความขัดแย้งทางทหารหรือการหยุดชะงักเพียงจุดเดียว ก็สามารถส่งแรงกระแทกไปยังเศรษฐกิจโลก ตั้งแต่ราคาพลังงานไปจนถึงราคาข้าวอาหารในจานของผู้บริโภคทั่วโลก
อ้างอิง:
The Daily Guardian: Strait of Hormuz shipping plunges 97% amid war escalation
