'ศ.เจียง' เตือนสงครามสหรัฐฯ-อิสราเอลกับอิหร่านอาจเป็นจุดเปลี่ยนประวัติศาสตร์เร่งให้โลกเข้าสู่ระเบียบใหม่แบบหลายขั้วอำนาจ พร้อมสั่นคลอนระบบเปโตรดอลลาร์ฐานอำนาจเศรษฐกิจสหรัฐฯ
นักวิเคราะห์ภูมิรัฐศาสตร์ชาวจีน-แคนาดา ศ.เจียง เสวี่ยฉิน วิเคราะห์ว่า สงครามระหว่าง สหรัฐอเมริกา และ อิสราเอล กับ อิหร่าน ที่เริ่มขึ้นเมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2569 อาจเป็น จุดเปลี่ยนประวัติศาสตร์ ของภูมิภาคตะวันออกกลาง โดยเตือนว่าหากสหรัฐฯ ตัดสินใจส่งกองกำลังภาคพื้นดินเข้าไปในอิหร่าน ความขัดแย้งอาจขยายตัวจนยากจะควบคุม และมีความเสี่ยงพัฒนาไปสู่สงครามขนาดใหญ่ระดับโลก
จากบทสัมภาษณ์ในรายการช่อง Dialogue Works บนแพลตฟอร์ม YouTube และดำเนินรายการโดย นิมา อัลคอร์ชิด ศ.เจียงระบุว่า สถานการณ์ปัจจุบันมีลักษณะของ สงครามระดับโลก อยู่แล้ว เนื่องจากเกี่ยวพันกับมหาอำนาจหลายฝ่าย และมีผลกระทบต่อเสถียรภาพด้านพลังงานและเศรษฐกิจโลก สงครามที่เริ่มต้นจากการโจมตีทางอากาศเพียงไม่กี่วันได้ขยายความรุนแรงอย่างรวดเร็ว ทำให้สหรัฐฯ เผชิญทางเลือกที่ยากลำบากระหว่างการควบคุมสถานการณ์หรือการหลีกเลี่ยงการขยายสงคราม
การสู้รบเริ่มต้นจากปฏิบัติการทางทหารชื่อ Operation Epic Fury เมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2569 ซึ่งเป็นการโจมตีร่วมกันของสหรัฐฯ และอิสราเอล โดยใช้เครื่องบินมากกว่า 100 ลำโจมตีเป้าหมายในอิหร่าน ภายในช่วง 8 วันแรก มีรายงานผู้เสียชีวิตในอิหร่านอย่างน้อย 1,332 คน ขณะที่อิหร่านตอบโต้ด้วยการยิงขีปนาวุธไปยังอิสราเอล ส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตอย่างน้อย 15 คน จากรายงานของ Al Jazeera
ศ.เจียงมองว่า สงครามครั้งนี้ไม่ได้เป็นเพียงความขัดแย้งทางทหารเท่านั้น แต่ยังเชื่อมโยงกับการแข่งขันเชิงยุทธศาสตร์ด้านพลังงานและอิทธิพลทางเศรษฐกิจ โดยเฉพาะการควบคุมเส้นทางพลังงานสำคัญอย่าง ช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งเป็นช่องทางขนส่งน้ำมันหลักของโลก หากเส้นทางนี้ถูกปิดกั้น อาจส่งผลกระทบอย่างหนักต่อเศรษฐกิจโลก โดยเฉพาะประเทศผู้นำเข้าพลังงานในเอเชีย เช่น ญี่ปุ่น ที่พึ่งพาน้ำมันจากภูมิภาคนี้ในสัดส่วนสูง
นอกจากนี้ ศ.เจียงยังเชื่อว่า ความขัดแย้งมีปัจจัยทางการเมืองและอุดมการณ์เข้ามาเกี่ยวข้อง รวมถึงแนวคิดเชิงยุทธศาสตร์ของอิสราเอลในการขยายอิทธิพลในภูมิภาค ซึ่งอาจทำให้การหาทางออกทางการทูตมีความซับซ้อนมากขึ้น
ในด้านกฎหมายระหว่างประเทศ นักกฎหมายหลายรายตั้งคำถามต่อความชอบธรรมของการโจมตี โดยอ้างอิงถึงองค์การสหประชาชาติ (United Nations: UN) ซึ่งกำหนดไว้ในกฎบัตรสหประชาชาติ มาตรา 2(4) ว่าห้ามประเทศใช้กำลังทหารละเมิดอธิปไตยของรัฐอื่น ยกเว้นกรณีป้องกันตนเองหรือได้รับอนุมัติจากคณะมนตรีความมั่นคง
ขณะที่รายงานของ Just Security ชี้ว่า การโจมตีอิหร่านครั้งนี้อาจเข้าข่าย สงครามรุกราน เนื่องจากไม่มีการอนุมัติจากคณะมนตรีความมั่นคง และยังไม่ได้รับความเห็นชอบจากรัฐสภาสหรัฐฯ ตามกฎหมาย War Powers Resolution
ในมุมมองเชิงยุทธศาสตร์ ศ.เจียงประเมินว่า อิหร่านอาจมีข้อได้เปรียบในสงครามยืดเยื้อ เนื่องจากขนาดประเทศ จำนวนประชากร และการเตรียมพร้อมด้านการทหารมายาวนานหลายปี ขณะที่สหรัฐฯ อาจเผชิญแรงกดดันทางการเมืองและเศรษฐกิจหากสงครามลากยาว
รายงานของ The New York Times ยังระบุว่า โดนัลด์ ทรัมป์ ประธานาธิบดีสหรัฐฯ ให้สัมภาษณ์เกี่ยวกับระยะเวลาของสงครามในลักษณะที่ไม่สอดคล้องกัน โดยเคยกล่าวว่าสงครามอาจใช้เวลาเพียง 4-5 สัปดาห์ แต่สถานการณ์จริงกลับเริ่มมีแนวโน้มยืดเยื้อและยากจะคาดการณ์
ศ.เจียงเตือนว่า ความขัดแย้งครั้งนี้อาจเร่งให้ระบบระเบียบโลกเปลี่ยนผ่านไปสู่โครงสร้างแบบหลายขั้วอำนาจมากขึ้น โดยความร่วมมือระหว่าง รัสเซีย จีน และอิหร่าน อาจแน่นแฟ้นขึ้นทั้งด้านการทหาร พลังงาน และการเงินระหว่างประเทศ
ขณะเดียวกัน อิทธิพลทางเศรษฐกิจของ สหรัฐอเมริกา ก็อาจเผชิญแรงกดดันเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะระบบ Petrodollar system หรือ ระบบเปโตรดอลลาร์ ซึ่งเป็นกลไกสำคัญของเศรษฐกิจโลกที่เริ่มก่อตัวหลังวิกฤตน้ำมันโลกในช่วงทศวรรษ 1970 (พ.ศ. 2510-2520)
โดยกำหนดให้การซื้อขายน้ำมันในตลาดโลกส่วนใหญ่ใช้ เงินดอลลาร์สหรัฐ เป็นสกุลหลัก ทำให้ประเทศต่างๆ จำเป็นต้องถือครองเงินดอลลาร์เพื่อใช้ในการนำเข้าพลังงาน ส่งผลให้ดอลลาร์กลายเป็นสกุลเงินสำคัญของระบบการเงินโลก และช่วยเสริมอำนาจทางเศรษฐกิจของสหรัฐฯ อย่างมาก
อย่างไรก็ตาม หากประเทศผู้ผลิตพลังงานรายใหญ่เริ่มหันไปใช้สกุลเงินอื่นในการค้าพลังงานมากขึ้น ระบบเปโตรดอลลาร์ก็อาจอ่อนแอลง และส่งผลต่ออิทธิพลทางเศรษฐกิจของสหรัฐฯ ในระยะยาว
ทั้งนี้ ศ.เจียงได้รับความสนใจในโลกออนไลน์อย่างมาก หลังจากเคยคาดการณ์ตั้งแต่ปี 2567 ว่า โดนัลด์ ทรัมป์ จะชนะการเลือกตั้งและสหรัฐฯ จะเข้าสู่สงครามกับอิหร่าน ทำให้ผู้ติดตามจำนวนหนึ่งในโซเชียลมีเดียเรียก ศ.เจียงว่า นอสตราดามุสจีน เนื่องจากการวิเคราะห์ที่ถูกมองว่าคาดการณ์เหตุการณ์ล่วงหน้าได้ใกล้เคียงความจริง
อ้างอิง:
Youtube: Jiang Xueqin: The Iran War: The Watershed Moment That Changed the Middle East Forever
Al Jazeera: US, Israel bomb Iran: A timeline of talks and threats leading up to attacks
Al Jazeera: Are US-Israeli attacks against Iran legal under international law?
Reuters: Top U.S. general outlines initial timeline of U.S. military operation in Iran
The New York Times: How Long Will the Iran War Last? Trump Offers Conflicting Messages
Just Security: A Response to Shany and Cohen on the Attack on Iran
NDTV: Who Is Jiang Xueqin? Professor Behind Viral Trump-Iran Prediction
