ACT แนะ 8 ข้อเสนอพัฒนาจัดซื้อจ้างรัฐ หลังพบช่องโหว่ทุจริต หวังป้องปรามการโกงงบลงทุน-ควรจัดให้มีเวทีสาธารณะเพื่อรับฟังความคิดเห็นจากประชาชน
สำนักข่าว Next News รายงานว่า เมื่อวันที่ 6 ก.ค. 2569 องค์กรต่อต้านคอร์รัปชัน (ประเทศไทย) เผยแพร่ข่าวประชาสัมพันธ์ กรณีองค์กรต่อต้านคอร์รัปชัน (ประเทศไทย) จัดทำ “8 ข้อเสนอเพื่อพัฒนากระบวนการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ” ต่อสาธารณะ หวังป้องปรามการโกงที่จะเกิดขึ้นกับ “งบลงทุน” เพราะพบข้อมูลการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐไทยใช้วิธีการจัดซื้อแบบเฉพาะเจาะจงในสัดส่วนที่สูงถึงร้อยละ 97.8 สัดส่วนมูลค่ารวมคิดเป็นร้อยละ 40.92 ของงบประมาณทั้งหมด
นายมานะ นิมิตรมงคล ประธานองค์กรต่อต้านคอร์รัปชัน (ประเทศไทย) กล่าวว่า การจัดซื้อฯ ภาครัฐอาจเกิดคอร์รัปชันขึ้นได้เสมอ ไม่ว่ารัฐจะจัดซื้อด้วยวิธีแบบใด แม้กฎหมายและระบบจัดซื้อจัดจ้างได้พัฒนาไปมาก แต่กระบวนการต่าง ๆ ยังถูกบิดเบือนได้ง่ายโดยผู้มีอำนาจและเจ้าหน้าที่ในหน่วยงานรัฐ เอกชนและนักการเมือง รวมถึงวิถีปฏิบัติในระบบราชการที่ขาดการพัฒนามายาวนาน องค์กรฯจึงได้รวบรวมแนวทางและข้อเสนอจากการถอดบทเรียนกรณีอาคาร สตง. ถล่ม เพื่อป้องกันคอร์รัปชันในกระบวนการจัดซื้อจัดจ้างฯ จัดทำ '8 ข้อเสนอเพื่อพัฒนากระบวนการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐให้ปลอดคอร์รัปชันและรัฐได้ประโยชน์มากขึ้น' (https://www.facebook.com/share/p/14gqe37G8Ws/) ประกอบด้วย
1.ส่งเสริมการแข่งขันมากขึ้นในทุกการประมูล โปร่งใส วัดประสิทธิภาพได้จริง
2.เสริมสร้างกลไกป้องกันให้เข้มแข็ง เพิ่มการมีส่วนร่วมของประชาชน
3.กำจัดกำไรส่วนเกินที่จะถูกใช้เป็นเงินใต้โต๊ะและลดความสูญเสียของรัฐ
4.ใช้เทคโนโลยีที่เชื่อถือได้สนับสนุนการทำงาน เช่น เว็บไซต์ ACTAi
5.ทบทวนการขึ้นบัญชีผู้รับเหมา เพื่อเปิดพื้นที่การแข่งขันให้มากขึ้น
6.การสอบทานธุรกิจ (Due diligence) เพื่อประเมินสถานะอย่างละเอียดของเอกชน
7. การจัดทำบัญชีเฝ้าระวัง (Watch list) การขึ้นบัญชีผู้ทิ้งงาน
8. ผู้ซื้อ - ผู้ขาย ต้องมีมาตรการป้องกันคอร์รัปชัน
“ผู้มีอำนาจมักปฏิเสธโดยอ้างว่าจัดซื้อด้วยอีบิดดิ้งจะโกงได้อย่างไร อีบิดดิ้งเป็นของดี แต่ถูกใช้เป็นยันต์กันโกงก็เพราะจัดซื้อจัดจ้างแบบเฉพาะเจาะจงกันเยอะมาก โครงการของรัฐจำนวนมากไม่ควรทำตั้งแต่แรก แต่ดิ้นรนทำเพราะมีเบื้องหลัง จ้องแต่จะใช้เงิน บ้างมักง่ายหรือคิดน้อยเกินไป โดยมีหลักฐานความสูญเสียคือ อาคารสถานที่ราชการจำนวนมากทั่วประเทศที่สร้างแล้วไม่ได้ใช้ ใช้ไม่คุ้มค่า ปล่อยทิ้งร้าง สร้างไม่เสร็จ การจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐต้องยกเครื่องตั้งแต่ขั้นตอนการจัดทำโครงการ การเสนอขอและอนุมัติงบประมาณ ไปจนจบขั้นตอนตาม พ.ร.บ. จัดซื้อจัดจ้างฯ” ประธานองค์กรต่อต้านคอร์รัปชันฯ กล่าวและว่า
ในการลงทุนและจัดซื้อฯ ของรัฐโกงกินได้แทบทุกขั้นตอน หลากหลายกลโกง เช่น ก่อนประมูลงาน จะมีการแบ่งโครงการเป็นโครงการย่อย เขียนทีโออาร์ไม่เป็นธรรม ล็อกสเปก ดึงเวลาให้กระชั้นชิดเพื่อเป็นเงื่อนไขให้จัดซื้อด้วยวิธีพิเศษ เช่น ต้องการซื้อต้นดาวเรืองพร้อมระบุขนาดดอก จำนวน 9 หมื่นกระถางเพื่อใช้ในพระราชพิธี แต่ประวิงเวลาจนกระชั้นชิดแล้วอ้างเหตุจัดซื้อด้วยวิธีเฉพาะเจาะจง
ขั้นตอนประมูลงาน มีการฮั้วประมูล ขัดขวางคู่แข่ง เจ้าหน้าที่ปฏิบัติลำเอียง จัดประมูลด้วยด้วยวิธีพิเศษทั้งที่ไม่จำเป็น เขียนสัญญาให้รัฐเสียเปรียบจนอาจนำไปสู่การเสียค่าโง่ ช่วงบริหารสัญญา เกิดการผ่อนปรนหรือกลั่นแกล้งผู้รับเหมาเพื่อแลกเงินสินบน เช่น อนุมัติแบบและวัสดุล่าช้า ตั้งเรื่องเบิกจ่ายเงิน สั่งแก้งานหยุมหยิมหากเป็นเอกชนที่ฝ่าฝืนการฮั้วประมูลเข้ามาก็มักถูกเรียกร้องค่าดูแลเพื่อมิให้ถูกกลั่นแกล้งโดยเจ้าหน้าที่รัฐหรือโดยบ้านใหญ่หรือผู้มีอิทธิพล เช่น ปิดกั้นการซื้อวัสดุก่อสร้างในพื้นที่ใกล้เคียง หาเรื่องจับรถขนส่งสินค้าหรือคนงานต่างด้าว ฯลฯ
นายมานะกล่าวอีกว่า องค์กรฯ ยินดีให้ความร่วมมือและพร้อมสนับสนุนทุกความพยายามเพื่อสร้างการมีส่วนร่วมของประชาชน ให้กระบวนการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐกลับมาเป็นที่เชื่อมั่นของสังคม และเพื่อให้ได้ข้อเสนอแนวทางที่เหมาะสม ครอบคลุม และสอดคล้องกับข้อเท็จจริงในทุกมิติ จึงควรจัดให้มีเวทีสาธารณะเพื่อรับฟังความคิดเห็นจากประชาชน ผู้มีส่วนได้เสีย และนักวิชาการ เพื่อรวบรวมข้อมูลประกอบการพิจารณาเพิ่มเติมให้ทันกับปีงบประมาณ 2570 ที่จะเริ่มต้นในวันที่ 1 ตุลาคม ศกนี้
ภาพ1
