รัฐบาลเดินหน้าแก้ขยะอิเล็กทรอนิกส์ครบวงจร บุกตรวจโรงงาน 752 แห่ง พบทำผิดกว่าครึ่ง สกัดนำเข้าเถื่อน 89 ตู้ เร่งคุมเศษโลหะ-ปรับบทลงโทษ ชง ครม. ธ.ค. นี้
เมื่อวันที่ 12 พฤศจิกายน 2569 น.ส.ลลิดา เพริศวิวัฒนา รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี เปิดเผยว่า รัฐบาลได้ยกระดับการแก้ไขปัญหาขยะอิเล็กทรอนิกส์และของเสียอันตรายอย่างเป็นระบบ โดยในการประชุมคณะกรรมการแก้ไขปัญหาขยะอิเล็กทรอนิกส์ ครั้งที่ 1/2569 ซึ่งมีนางศุภจี สุธรรมพันธุ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ เป็นประธาน ที่ประชุมได้เห็นชอบกลไกขับเคลื่อนการทำงานคู่ขนาน 3 ด้าน (3 Track) ได้แก่ 1.การตรวจสอบและปราบปราม 2.การควบคุมการนำเข้า-ส่งออก และ 3.การปรับปรุงกฎหมาย เพื่อจัดการปัญหาตั้งแต่ต้นทางจนถึงปลายทาง โดยประธานที่ประชุมได้เน้นย้ำให้มาตรการทั้งหมดสามารถปฏิบัติและบังคับใช้ได้จริง พร้อมเร่งจัดทำมาตรการควบคุมเศษโลหะและสินค้ากลุ่มเสี่ยง เตรียมเสนอคณะรัฐมนตรี (ครม.) พิจารณาภายในเดือนธันวาคม 2569
สำหรับความคืบหน้าการดำเนินงานเชิงรุกของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง กระทรวงอุตสาหกรรมได้จัดชุดปฏิบัติการบูรณาการ 50 ทีม ลงพื้นที่ตรวจสอบโรงงานลำดับที่ 105 และ 106 ไปแล้ว 752 แห่ง จากเป้าหมาย 3,049 แห่ง พบโรงงานไม่ปฏิบัติตามกฎหมาย 375 แห่ง จึงออกคำสั่งทางปกครองรวม 470 คำสั่ง ส่วนใหญ่เป็นการสั่งให้ปรับปรุงแก้ไข ขณะที่สั่งปิดโรงงานเพื่อปรับปรุง 8 แห่ง และเพิกถอนใบอนุญาต 1 แห่ง โดยยืนยันจะติดตามผลอย่างเคร่งครัดและไม่ผ่อนผันขยายเวลาหากไม่มีเหตุอันควร ด้านกรมศุลกากร ระหว่างวันที่ 1 ตุลาคม-9 พฤศจิกายน 2569 สามารถสกัดจับการนำเข้าผิดกฎหมายได้รวม 89 ตู้คอนเทนเนอร์ น้ำหนักประมาณ 1.9 ล้านกิโลกรัม จากการบูรณาการร่วมกับกรมโรงงานอุตสาหกรรมและกรมควบคุมมลพิษ เพื่อป้องกันการสำแดงเท็จและลักลอบนำเข้าขยะอิเล็กทรอนิกส์ปะปนมากับเศษโลหะ ขณะที่กรมควบคุมมลพิษร่วมกับชุดปฏิบัติการเฉพาะกิจของกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ได้ตรวจสอบเรื่องร้องเรียนในพื้นที่ภาคตะวันออกแล้ว 7 กรณี ทั้งการลักลอบทิ้งของเสีย โกดังเก็บขยะอิเล็กทรอนิกส์ และโรงงานเถื่อน โดยประสานสั่งหยุดกิจการ ยึดอายัดเครื่องจักร ดำเนินคดี รวมถึงเตรียมส่งต่อให้กรมสอบสวนคดีพิเศษ (DSI) ในคดีที่มีของกลางจำนวนมาก
นอกจากนี้ ที่ประชุมได้รับทราบข้อเสนอควบคุมการนำเข้าเศษเหล็ก เศษอะลูมิเนียม และเศษทองแดง โดยกำหนดเกณฑ์สิ่งปนเปื้อน หนังสือรับรองจากประเทศต้นทาง คุณสมบัติผู้นำเข้า รวมถึงแนวทางห้ามส่งออกเศษโลหะบางประเภทเพื่อสงวนวัตถุดิบในประเทศ โดยมอบหมายให้อธิบดีกรมศุลกากรและอธิบดีกรมการค้าต่างประเทศ เป็นประธานร่วมเร่งจัดทำรายละเอียดเสนอต่อคณะกรรมการฯ ภายในสัปดาห์ที่ 4 ของเดือนพฤศจิกายนนี้ ก่อนส่งต่อคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติและ ครม. ภายในเดือนธันวาคม ควบคู่ไปกับการขยายผลปราบปรามโรงงานเถื่อนและสถานประกอบการนอกระบบทะเบียน โดยให้กระทรวงมหาดไทยประสานฝ่ายปกครองและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นร่วมเฝ้าระวัง เนื่องจากข้อมูลสะสมระหว่างปี 2568-2569 พบจุดลักลอบทิ้งและฝังกลบกากอุตสาหกรรมในพื้นที่จังหวัดระยอง ชลบุรี ฉะเชิงเทรา ปราจีนบุรี และพื้นที่คาบเกี่ยวจังหวัดสระแก้ว มากกว่า 40 จุด มีของเสียสะสมกว่า 100,000 ตัน พร้อมกำชับให้ดำเนินการทางวินัยและกฎหมายอย่างเป็นธรรมหากพบเจ้าหน้าที่ละเลยการปฏิบัติหน้าที่
ด้านการปรับปรุงกฎหมาย ที่ประชุมเห็นชอบให้คณะทำงานด้านกฎหมายศึกษามาตรการทั้งทางแพ่ง อาญา และปกครอง เพื่อเพิ่มบทลงโทษให้ได้สัดส่วนกับความเสียหาย โดยเชื่อมโยงกับร่างกฎหมายจัดการของเสียอุตสาหกรรมที่ยึดหลักให้ผู้ก่อมลพิษเป็นผู้รับผิดชอบค่าใช้จ่าย (Polluter Pays Principle) และแนวทางจัดตั้งกองทุนฟื้นฟูเยียวยาผลกระทบ รวมถึงหารือกลไกดำเนินคดีควบคู่กับกฎหมายคนเข้าเมืองกรณีพบคนต่างด้าวกระทำผิด โดยยังคงใช้ชุดตรวจสอบเรื่องร้องเรียนเดิมของกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติฯ เพื่อลดความซ้ำซ้อน
