ผลสำรวจสถาบันพระปกเกล้าชี้ 74% ยังเห็นว่า 'มูลนิธิ' จำเป็นต่อสังคมไทย แต่ความเชื่อมั่นต้องแลกด้วยความโปร่งใสที่พิสูจน์ได้ 54.1% อยากรู้ก่อนบริจาคว่า เอาเงินไปช่วยใคร และทำอะไร
เมื่อวันที่ 13 พฤศจิกายน 2569 สถาบันพระปกเกล้า เปิดเผยผลสำรวจความคิดเห็นประชาชนอายุ 18 ปีขึ้นไปทั่วประเทศ 2,000 ตัวอย่าง ระหว่างวันที่ 6-9 พ.ย. 2569 เรื่อง ‘ความเชื่อมั่นต่อการทำงานของมูลนิธิและความโปร่งใสในการใช้เงินบริจาค’ ผลสำรวจพบว่า สังคมยังเห็นความจำเป็นของมูลนิธิแต่ต้องการหลักฐานที่สร้างความไว้วางใจตั้งแต่เป้าหมายการช่วยเหลือไปจนถึงผลลัพธ์ ‘ความโปร่งใส’ จึงเป็นหัวใจสำคัญตลอดกระบวนการ โดยมูลนิธิควรระบุเป้าหมายและแผนการใช้เงินให้ชัดเจนตั้งแต่เปิดรับบริจาค พร้อมรายงานผลคู่กับรายรับ-รายจ่ายและเปิดให้ตรวจสอบได้ ขณะที่หน่วยงานภาครัฐควรสนับสนุนรูปแบบการเปิดเผยข้อมูลที่เข้าใจง่ายเพื่อช่วยในการตัดสินใจของผู้บริจาค
ทั้งนี้ เมื่อถามว่าสิ่งที่มูลนิธิควรทำก่อนเมื่อถูกตั้งคำถามเรื่องเงินบริจาคคืออะไร? (สำรวจโดย x Line Today)
57.3% ระบุ ควรเปิดเผยรายการใช้จ่ายและเอกสารที่เกี่ยวข้องสูงสุด
รองลงมา 19.6% ให้ผู้ตรวจสอบอิสระเข้าตรวจสอบข้อเท็จจริง, 8.8% เปิดช่องทางให้ผู้บริจาคสอบถามและติดตามผล
8.2% ระงับการรับบริจาคชั่วคราว
4.2% ให้ผู้บริหารที่เกี่ยวข้องพักหน้าที่ระหว่างตรวจสอบ
1.9% ไม่แน่ใจ/ไม่มีความเห็น
จากผลสำรวจจะเห็นว่า กว่าครึ่งเสนอให้เปิดข้อมูลเพื่อให้เห็นและตรวจสอบได้ สะท้อนความต้องการคำตอบที่มีหลักฐานรองรับและติดตามต่อได้ ความไว้วางใจจึงผูกกับความชัดเจนว่าเงินถูกใช้ไปอย่างไร และใครสามารถตรวจสอบคำชี้แจงนั้นได้
เมื่อถามว่า มูลนิธิมีความจำเป็นต่อสังคมในระดับใด เกือบ 3 ใน 4 ระบุว่า มูลนิธิช่วยเหลือประชาชน ยังจำเป็นต่อสังคมไทย โดย 74.0% เห็นว่า มูลนิธิที่ช่วยเหลือประชาชน ค่อนข้างจำเป็น-จำเป็นอย่างยิ่ง ต่อสังคมไทยสูงสุด รองลงมา 20.8% เห็นว่า ไม่ค่อยจำเป็น-ไม่จำเป็นเลย และ 5.2% ไม่แน่ใจ/ไม่มีความเห็น
ซึ่งสะท้อนว่า มูลนิธิยังได้รับการยอมรับในฐานะกลไกช่วยเหลือผู้คนในสังคม แต่การเห็นความจำเป็นของมูลนิธิไม่ได้หมายถึงการมอบความไว้วางใจให้ทุกองค์กรโดยไม่มีเงื่อนไข คุณค่าของบทบาทกับความน่าเชื่อถือในการทำงานจึงเป็นเรื่องที่ต้องรักษาควบคู่กัน
เมื่อถามว่า ปัจจัยที่ทำให้เชื่อมั่นในการทำงานของมูลนิธิมากที่สุดคือะไร ผลสำรวจพบว่า 34.7% ระบุ ผลงานช่วยเหลือประชาชนที่ตรวจสอบได้ เป็นปัจจัยที่สร้างความเชื่อมั่นต่อมูลนิธิสูงสุด รองลงมา 26.2% คือ การเปิดเผยรายรับ รายจ่าย และการใช้เงินบริจาค, 24.4% ความน่าเชื่อถือของผู้บริหาร, 8.0% การตรวจสอบจากภายนอก และ 6.7% ไม่แน่ใจ/ไม่มีความเห็น
ขณะที่ผลสำรวจรายภาคพบว่า ภาคกลาง (40.8%), ภาคตะวันออก (40.3%), ภาคเหนือ (36.0%) และภาคตะวันออกเฉียงเหนือ (35.2%) เลือกผลงานช่วยเหลือประชาชนที่ตรวจสอบได้สูงที่สุดกรุงเทพมหานคร (31.2%) เลือกการเปิดเผยรายรับ รายจ่าย และการใช้เงินบริจาคสูงที่สุด ส่วนภาคใต้ (51.6%) เลือกความน่าเชื่อถือของผู้บริหารสูงที่สุด
ผลสำรวจสะท้อนว่า ความเชื่อมั่นต่อมูลนิธิเชื่อมโยงกับทั้งผลงาน ข้อมูลการเงิน และความน่าเชื่อถือของผู้บริหาร โดยแต่ละพื้นที่ให้น้ำหนักต่างกัน ผลจึงชวนให้มองว่า การสร้างความไว้วางใจต้องทำให้เห็นทั้งผลการช่วยเหลือ ความชัดเจนในการใช้เงิน และความรับผิดชอบของผู้บริหาร
เมื่อถามว่าก่อนตัดสินใจบริจาคเงินให้มูลนิธิประชาชนต้องการทราบข้อมูลเรื่องใดมากที่สุด 54.1% ระบุ ก่อนตัดสินใจบริจาคเงินให้มูลนิธิ ต้องการทราบว่า จะนำเงินไปช่วยเหลือใครและทำอะไรสูงสุด รองลงมา 17.1% ต้องการทราบผลการช่วยเหลือจากโครงการที่ผ่านมา, 13.8% ต้องการทราบรายงานการเงินที่ผ่านการตรวจสอบ, 7.5% ต้องการทราบสัดส่วนเงินที่ใช้ช่วยเหลือเทียบกับค่าใช้จ่าย, 2.9% ไม่ต้องการข้อมูลเพิ่มเติม และ 4.6% ไม่แน่ใจ/ไม่มีความเห็น
ผลสำรวจสะท้อนว่า ข้อมูลที่ต้องการมากที่สุดคือความชัดเจนว่าเงินจะช่วยใครและนำไปทำอะไร สะท้อนว่า ความโปร่งใสมีความหมายตั้งแต่ก่อนรับบริจาค และต่อเนื่องไปถึงการรายงานผล เพื่อให้ผู้บริจาคเห็นความเชื่อมโยงระหว่างเงินที่ให้กับความช่วยเหลือที่เกิดขึ้น
-1-
