ประเทศสมาชิก IEA 32 ประเทศลงมติปล่อยน้ำมันสำรองฉุกเฉิน 400 ล้านบาร์เรล มากที่สุดในประวัติศาสตร์องค์กร หวังลดแรงกระแทกตลาดพลังงาน หลังสงครามตะวันออกกลางทำเส้นทางน้ำมันโลกสะดุด นักวิเคราะห์เตือน มาตรการนี้อาจเป็นเพียงการซื้อเวลาให้ตลาดเท่านั้น
องค์การพลังงานระหว่างประเทศ (International Energy Agency: IEA) ประกาศมาตรการฉุกเฉินให้ประเทศสมาชิกปล่อยน้ำมันจากคลังสำรองรวม 400 ล้านบาร์เรลเข้าสู่ตลาดโลก เพื่อลดแรงกระแทกของวิกฤตพลังงานที่เกิดจากสงครามในตะวันออกกลาง ซึ่งทำให้การขนส่งน้ำมันในภูมิภาคสำคัญของโลกหยุดชะงักอย่างรุนแรง
การตัดสินใจดังกล่าวได้รับการเห็นชอบเป็นเอกฉันท์จากประเทศสมาชิกทั้ง 32 ประเทศของ IEA และถือเป็นการปล่อยน้ำมันสำรองครั้งใหญ่ที่สุดตั้งแต่ก่อตั้งองค์กรเมื่อปี 2517 โดยมีเป้าหมายหลักเพื่อรักษาเสถียรภาพของตลาดพลังงานโลกที่กำลังเผชิญความผันผวนอย่างหนัก
การตัดสินใจเกิดขึ้นหลังความขัดแย้งทางทหารในตะวันออกกลางทำให้การส่งออกพลังงานผ่านช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งเป็นเส้นทางขนส่งน้ำมันสำคัญของโลกหยุดชะงัก ส่งผลให้ราคาน้ำมันโลกพุ่งขึ้นอย่างรวดเร็วและสร้างความกังวลต่อเศรษฐกิจโลก
จากรายงานของ The Guardian ระบุว่า ก่อนหน้าการประกาศมาตรการดังกล่าว ราคาน้ำมันดิบในตลาดลอนดอนพุ่งขึ้นแตะเกือบ 120 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล ขณะที่ปริมาณน้ำมันที่หายไปจากตลาดโลกประเมินว่ามีมากถึงประมาณ 15 ล้านบาร์เรลต่อวัน หลังการขนส่งผ่านเส้นทางพลังงานหลักของอ่าวเปอร์เซียหยุดชะงัก
ผู้อำนวยการบริหาร IEA ฟาติห์ บีโรล ระบุในแถลงการณ์ว่า สถานการณ์ตลาดน้ำมันในขณะนี้เป็นความท้าทายที่ “ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อนในระดับนี้” และการตอบสนองของประเทศสมาชิกจำเป็นต้องเป็นความร่วมมือระดับโลก เพราะตลาดพลังงานมีความเชื่อมโยงกันทั่วโลก
อย่างไรก็ตาม นักวิเคราะห์ตลาดพลังงานบางส่วนมองว่าการปล่อยน้ำมันสำรองครั้งนี้อาจช่วยลดแรงกดดันในระยะสั้นเท่านั้น เนื่องจากปริมาณน้ำมันที่ถูกปล่อยเข้าสู่ตลาดยังคงน้อยกว่าปริมาณอุปทานที่หายไปจากวิกฤตการขนส่งในภูมิภาคตะวันออกกลางอย่างมีนัยสำคัญ
จากข้อมูลของ IEA ประเทศสมาชิกถือครองน้ำมันสำรองฉุกเฉินรวมกันมากกว่า 1.2 พันล้านบาร์เรล และยังมีคลังสำรองเชิงพาณิชย์ภายใต้ข้อกำหนดของรัฐบาลอีกประมาณ 600 ล้านบาร์เรล ซึ่งเป็นกลไกสำรองที่ถูกออกแบบมาเพื่อรับมือกับวิกฤตพลังงานระดับโลก
รายงานของ Bloomberg ระบุว่า การปล่อยน้ำมันสำรองครั้งนี้มีขนาดใหญ่กว่ามาตรการในปี 2565 ซึ่ง IEA เคยปล่อยน้ำมันประมาณ 182 ล้านบาร์เรลเพื่อลดผลกระทบจากสงครามรัสเซีย-ยูเครน โดยการปล่อยครั้งล่าสุดมีปริมาณมากกว่าสองเท่า
IEA ก่อตั้งขึ้นในปี 2517 หลังวิกฤตน้ำมันโลกจากการคว่ำบาตรของกลุ่มประเทศผู้ส่งออกน้ำมัน โดยมีภารกิจหลักในการประสานความร่วมมือด้านความมั่นคงพลังงานของประเทศอุตสาหกรรม ปัจจุบันองค์กรมีสมาชิก 32 ประเทศ และมีระบบคลังสำรองน้ำมันร่วมกันเพื่อรับมือวิกฤตพลังงานระดับโลก
การตัดสินใจปล่อยน้ำมันสำรอง 400 ล้านบาร์เรลจึงถูกมองว่าเป็นมาตรการฉุกเฉินเพื่อประคองตลาดในช่วงที่เส้นทางพลังงานสำคัญของโลกยังเผชิญความไม่แน่นอน โดยทิศทางราคาน้ำมันและเสถียรภาพของตลาดพลังงานโลกในระยะต่อไปยังขึ้นอยู่กับการคลี่คลายของความขัดแย้งในตะวันออกกลางเป็นสำคัญ
Reuters: IEA agrees record release of strategic stocks in response to Iran war oil price surge
Bloomberg: IEA confirms huge release of emergency oil stockpiles
The Guardian: IEA orders largest ever release of stockpiled oil to reduce crude price
