กระแสบนโซเชียลมีเดียได้ตั้งคำถามถึงประโยชน์ที่คนไทยจะได้รับจากการถ่ายทอดสดฟุตบอลโลก โดยมีการเปรียบเทียบงบประมาณ 1,300 ล้านบาท สำหรับค่าลิขสิทธิ์ กับโครงการที่เป็นประโยชน์อื่นๆ เช่น การสร้างกำแพงชายแดน, การสนับสนุนเยาวชนบอลไทย หรือการสร้างระบบสาธารณูปโภค อย่างไรก็ตามในอีกมุมมองหนึ่ง ผู้คนโต้แย้งว่าฟุตบอลโลกเป็นเหตุการณ์ระยะสั้นที่เกิดขึ้นทุก 4 ปี แต่สร้างภาพลักษณ์ที่ดีและมีคนจำนวนมากรอชม หากคนไทยและนักท่องเที่ยวในประเทศไม่สามารถรับชมได้ จะส่งผลกระทบต่อภาคการท่องเที่ยวอย่างแน่นอน
หมายเหตุสำนักข่าว Next News: เหลือเวลาอีกเพียงไม่กี่สัปดาห์ก่อนการแข่งขันฟุตบอลโลกปี 2569 จะเปิดฉากขึ้นในวันที่ 11 มิถุนายนที่เม็กซิโกซิตี้ แต่สหพันธ์ฟุตบอลระหว่างประเทศ (ฟีฟ่า) ยังคงไม่สามารถบรรลุข้อตกลงในการขายลิขสิทธิ์การถ่ายทอดสดในประเทศสำคัญที่มีประชากรหนาแน่นมหาศาลอย่างจีนและอินเดีย รวมถึงประเทศไทย ซึ่งสร้างความกังวลอย่างยิ่งต่อแฟนบอลหลายร้อยล้านคนถึงความเป็นไปได้ที่จะเกิดภาวะจอดำหรือไม่สามารถรับชมการแข่งขันได้ผ่านช่องทางปกติ
ข้อเรียกร้องของฟีฟ่าที่ต้องการรายได้เพิ่มเติมกำลังส่งผลให้เกิดความเสี่ยงต่อจำนวนผู้ชมที่ลดลง การละเมิดลิขสิทธิ์ และสถานการณ์การไม่สามารถรับชมการแข่งขันได้ในประเทศที่ปกติแล้วมีฐานผู้ชมจำนวนมหาศาล
แม้ว่าฟีฟ่าจะสามารถตกลงข้อตกลงการออกอากาศได้แล้วกว่า 175 ประเทศทั่วโลก แต่การที่ยังไม่มีข้อตกลงกับอินเดียและจีน ซึ่งเป็นแหล่งรวมผู้ชมจำนวนมาก ถือเป็นเรื่องน่าเป็นห่วงอย่างยิ่ง ทั้งสองประเทศแม้จะไม่ได้ผ่านเข้ารอบการแข่งขันฟุตบอลโลก 2569 และฟุตบอลก็ไม่ใช่กีฬาที่ได้รับความนิยมสูงสุด แต่ก็เป็นแหล่งที่มาของผู้ชมจำนวนมหาศาล ฟุตบอลโลก 2565 ที่กาตาร์ มีผู้ชมในจีนสูงถึง 1.16 พันล้านคน และในอินเดีย 746 ล้านคน โดยจีนมีส่วนแบ่งมากกว่าครึ่งหนึ่งของยอดรับชมสดทั้งหมดบนแพลตฟอร์มดิจิทัลและโซเชียล
สำนักข่าว Next News จึงได้นำเอารายละเอียดเกี่ยวกับข้อปัญหาเรื่องการเจรจาของฟีฟ่ามานำเสนอ มีรายละเอียดดังนี้
สถานการณ์การเจรจาในจีนและอินเดีย
อินเดีย: ฟีฟ่าแสดงความไม่พอใจกับข้อเสนอ 20 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 653 ล้านบาท) จากกลุ่มธุรกิจ Jio Hotstar สำหรับสิทธิ์ในการถ่ายทอดสดทัวร์นาเมนต์นี้ ทั้งที่ฟีฟ่าได้ลดราคาที่ขอไปแล้วจากเดิมที่ตั้งเป้าไว้ที่ 100 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 3,265 ล้านบาท)
สาเหตุของข้อเสนอซึ่งมีมูลค่าต่ำกว่าที่ฟีฟ่าเรียกร้องนี้มีหลายประการ ได้แก่ การควบรวมกิจการระหว่าง Reliance และ Disney ที่สร้าง Jio Hotstar ขึ้นมา ซึ่งทำให้การแข่งขันในตลาดอินเดียลดลง นอกจากนี้ ความแตกต่างของเขตเวลาที่ไม่เอื้ออำนวยระหว่างอเมริกาเหนือและอเมริกาใต้ ทำให้ผู้แพร่ภาพ ไม่อยากยอมรับความเสี่ยงที่จะสร้างฐานผู้ชมสูงสุดเพื่อสร้างผลตอบแทนจากการลงทุนที่เพียงพอ
โดยเฉพาะอย่างยิ่งในประเทศที่การรับชมโทรทัศน์ยังมีจำกัด รวมถึงผลกระทบทางเศรษฐกิจมหภาคจากความขัดแย้งในตะวันออกกลาง และการที่ตลาดอินเดียยังคงถูกครอบงำด้วยกีฬาคริกเก็ต แม้ว่าฟุตบอลต่างประเทศจะได้รับความนิยมก็ตาม
จีน: สำหรับประเทศจีน สิทธิ์ในการถ่ายทอดสดฟุตบอลโลกแบบดั้งเดิมมักเป็นของสถานีโทรทัศน์ CCTV ซึ่งจะออกอากาศทางเครือข่ายเชิงเส้นและบริการสตรีมมิ่งที่เกี่ยวข้อง
ยังไม่เป็นที่ชัดเจนว่าการเจรจาในจีนติดขัดที่จุดใด โดยสำนักข่าว Reuters ชี้ให้เห็นว่า CCTV มักจะลงนามข้อตกลงล่วงหน้าเป็นอย่างดี เพื่อให้มีเวลามากที่สุดในการโปรโมตการครอบคลุมการแข่งขัน
ความล่าช้าเหล่านี้เป็นเรื่องที่ฟีฟ่าต้องกังวลอย่างมาก เนื่องจากทั้งสองประเทศมีความสำคัญต่อตัวชี้วัดผู้ชมของฟีฟ่า การที่ผู้แพร่ภาพกระจายเสียงในจีนและอินเดียไม่สามารถโปรโมตการแข่งขันล่วงหน้าได้นานหลายเดือน อาจส่งผลกระทบต่อยอดผู้ชมในทางลบ แม้ว่าจะมีการตกลงในอีกไม่กี่วันหรือสัปดาห์ข้างหน้าก็ตาม
หากสถานการณ์เลวร้ายที่สุด ฟีฟ่าอาจต้องถ่ายทอดสดผ่านบริการสตรีมมิ่งโดยตรงถึงผู้บริโภค (DTC) ภายในองค์กรอย่าง Fifa+ แต่การดำเนินการดังกล่าวจะทำให้ฟีฟ่าสูญเสียความสามารถในการโปรโมตของสถานีโทรทัศน์ท้องถิ่นไปอย่างสิ้นเชิง และเสี่ยงต่อการส่งเสริมการละเมิดลิขสิทธิ์ ซึ่งท้ายที่สุดแล้วอาจทำลายมูลค่าสิทธิ์ในระยะยาว และส่งผลกระทบต่อข้อตกลงการสนับสนุนด้วย
ประเทศไทย: ประเทศไทยก็ประสบปัญหาในการบรรลุข้อตกลงเช่นกัน โดยตอนนี้ไทยยังไม่มีข้อตกลงที่แน่ชัดแล้ว การที่คณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (กสทช.) ได้ถอดฟุตบอลโลกออกจากบัญชี "Must-Have" หรือบัญชีรายการที่ต้องมี เมื่อเดือนมิถุนายนที่ผ่านมา หมายความว่าการแข่งขันไม่จำเป็นต้องออกอากาศทางฟรีทีวีอีกต่อไป อย่างไรก็ตาม นายอนุทิน ชาญวีรกูล รองนายกรัฐมนตรีได้ออกมายืนยันว่า รัฐบาลชุดก่อนๆ รับประกันการเข้าถึงฟุตบอลโลกฟรี และรัฐบาลชุดปัจจุบันก็ไม่ควรเป็นข้อยกเว้น ซึ่งก่อนหน้านี้ในปี 2565 ประเทศไทยก็ประสบปัญหาในการจัดหาสิทธิ์การถ่ายทอดสด ก่อนที่การกีฬาแห่งประเทศไทยจะบรรลุข้อตกลงในนาทีสุดท้ายด้วยมูลค่าประมาณ 33 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 1,077.45 ล้านบาท) ซึ่งได้รับการสนับสนุนจาก กสทช. และพันธมิตรภาคเอกชน รวมถึง บริษัท True Corporation
กระแสบนโซเชียลมีเดียได้ตั้งคำถามถึงประโยชน์ที่คนไทยจะได้รับจากการถ่ายทอดสดฟุตบอลโลก โดยมีการเปรียบเทียบงบประมาณ 1,300 ล้านบาท สำหรับค่าลิขสิทธิ์ กับโครงการที่เป็นประโยชน์อื่นๆ เช่น การสร้างกำแพงชายแดน, การสนับสนุนเยาวชนบอลไทย หรือการสร้างระบบสาธารณูปโภค อย่างไรก็ตามในอีกมุมมองหนึ่ง ผู้คนโต้แย้งว่าฟุตบอลโลกเป็นเหตุการณ์ระยะสั้นที่เกิดขึ้นทุก 4 ปี แต่สร้างภาพลักษณ์ที่ดีและมีคนจำนวนมากรอชม หากคนไทยและนักท่องเที่ยวในประเทศไม่สามารถรับชมได้ จะส่งผลกระทบต่อภาคการท่องเที่ยวอย่างแน่นอน นอกจากนี้ ยังมีข้อเสนอแนะให้นำเงินที่เหลือจากการจัด Moto GP ที่บุรีรัมย์ ซึ่งมีงบประมาณ 4,000 ล้านบาท และยังไม่มีความชัดเจนเรื่องการใช้จ่ายและรายได้ กลับมาเป็นค่าลิขสิทธิ์การถ่ายทอดสดฟุตบอลโลกให้คนทั้งประเทศได้ดู เพื่อไม่ให้มุ่งเน้นแต่บุรีรัมย์เพียงอย่างเดียว
ในส่วนของภาคธุรกิจ บริษัท PLANB ซึ่ง KSS-Krungsri Securities ให้คำแนะนำ "ซื้อ" และจัดเป็นหุ้น Top pick ในกลุ่ม Media ระบุว่า PLANB ไม่ได้ร่วมบริหารสิทธิ์ถ่ายทอดสดบอลโลกปี 2026 อย่างไรก็ตาม คาดหวังว่าสื่อโฆษณานอกบ้าน (OOH) จะได้รับประโยชน์จากกระแสฟุตบอลโลก ทำให้ผู้ประกอบการใช้สื่อโฆษณาเพิ่มขึ้นด้วย PLANB ยังคงเป้าหมายปี 2026F รายได้เติบโต 6-7%y-y และมั่นใจในกำไรที่แข็งแกร่งต่อเนื่อง แม้ภาพรวมอุตสาหกรรมสื่ออาจได้รับผลกระทบจากปัจจัยภายนอก เช่น สงครามสหรัฐ-อิหร่าน อย่างไรก็ตาม ธุรกิจมวย RWS ของ PLANB อาจได้รับผลกระทบจากยอดนักท่องเที่ยวที่หดตัวลงในช่วงสงคราม เนื่องจากกลุ่มเป้าหมายหลักของธุรกิจมวยคือกลุ่มนักท่องเที่ยว
กระแสโซเชียลมีเดียเกี่ยวกับการซื้อลิขสิทธิ์ถ่ายทอดการแข่งขันฟุตบอลโลก
รูปแบบการเจรจาในนาทีสุดท้าย:
เหตุการณ์ที่ฟีฟ่าเตรียมพร้อมที่จะเจรจาข้อตกลงการออกอากาศสำคัญจนถึงนาทีสุดท้ายเพื่อเพิ่มรายได้นั้นไม่ใช่ครั้งแรกที่เกิดขึ้น การเจรจาในหลายตลาดสำคัญของยุโรปสำหรับการแข่งขันฟุตบอลโลกหญิง 2566 ก็ดำเนินไปจนถึงช่วงสุดท้าย และฟีฟ่าคลับเวิลด์คัพก็ไม่มีผู้แพร่ภาพกระจายเสียงจนกระทั่ง DAZN (ดาโซน) แพลตฟอร์มความบันเทิงและสตรีมมิ่งกีฬาระดับโลก เข้ามาเสนอราคา 1 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 32,650 ล้านบาท) ทั่วโลก หลังจากได้รับการลงทุนจากกองทุนที่ได้รับการสนับสนุนจากซาอุดีอาระเบีย ขณะที่สิทธิ์ฟีฟ่าแชมเปียนส์คัพหญิงก็ตกลงกันได้เพียงไม่กี่วันก่อนการแข่งขันจะเริ่มขึ้น
ผู้เชี่ยวชาญในอุตสาหกรรมอย่าง James Walton ผู้นำด้านธุรกิจกีฬาของ Deloitte Asia Pacific ให้ความเห็นว่า การที่ไม่มีประเทศส่วนใหญ่แสดงฟุตบอลโลกนั้นเป็นเรื่องที่คิดไม่ถึง ดังนั้นไม่ทางใดก็ทางหนึ่ง ข้อตกลงจะเกิดขึ้นอย่างแน่นอน เนื่องจากรัฐบาลของประเทศเหล่านั้นจะตระหนักถึงศักยภาพของการไม่พอใจของประชาชน และฟีฟ่าเองก็ต้องการให้งานสำคัญของพวกเขาได้รับการเผยแพร่สูงสุด เพื่อตอบสนองพันธกรณีของผู้สนับสนุน ยกระดับโปรไฟล์ของกีฬา และหลีกเลี่ยงการส่งเสริมการละเมิดลิขสิทธิ์
ประเทศในยุโรปที่บรรลุข้อตกลงแล้ว
ในทางตรงกันข้าม บางประเทศในยุโรปได้บรรลุข้อตกลงการถ่ายทอดสดฟุตบอลโลก 2569 และ 2573 แล้ว โดยเฉพาะอย่างยิ่งในสหราชอาณาจักร BBC Sport ได้ตกลงที่จะแบ่งปันการถ่ายทอดสดกับ ITV ซึ่งจะออกอากาศการแข่งขันผ่านแพลตฟอร์มโทรทัศน์ วิทยุ และดิจิทัล ข้อตกลงนี้จะทำให้ทั้งสองผู้แพร่ภาพกระจายเสียงแบ่งสิทธิ์กันอย่างเท่าเทียม รวมถึงการถ่ายทอดสดรอบชิงชนะเลิศร่วมกัน เพื่อให้แน่ใจว่าการแข่งขันฟุตบอลโลกยังคงเข้าถึงผู้ชมได้ฟรี การแข่งขันจะมีการถ่ายทอดสดทางช่อง BBC TV และ iPlayer, คำบรรยายเสียงสดทาง BBC Radio 5 Live และ 5 Sports Extra รวมถึงการติดตามข่าวสารทางเว็บไซต์และแอป BBC Sport ในขณะที่ ITV จะนำเสนอการถ่ายทอดสดทาง ITV1, ITV4 และ ITVX รวมถึงไฮไลท์และเนื้อหาพิเศษทางบัญชีโซเชียลของ ITV Sport
ส่วนที่มาเลเซีย กระทรวงการสื่อสารของมาเลเซียประกาศว่าเครือข่าย Radio Televisyen Malaysia และ Unifi TV จะแพร่ภาพการแข่งขันในประเทศ หลังจากมีรายงานข่าวท้องถิ่นถึงการต่อรองกันเบื้องหลัง
ฟีฟ่าได้ระบุว่ามีการลงนามข้อตกลงกับผู้แพร่ภาพกระจายเสียงในกว่า 175 ประเทศแล้ว อย่างไรก็ตาม การหารือในตลาดที่เหลือบางแห่งเกี่ยวกับการขายสิทธิ์สื่อสำหรับฟุตบอลโลก 2569 ยังคงดำเนินอยู่และต้องเป็นความลับในขั้นตอนนี้
ในภาพรวม สถานการณ์การเจรจาสิทธิ์การถ่ายทอดสดฟุตบอลโลก 2026 ในภูมิภาคเอเชีย โดยเฉพาะในจีนและอินเดีย กำลังสร้างความท้าทายอย่างมากให้กับฟีฟ่า ซึ่งต้องหาทางออกเพื่อให้แน่ใจว่าการแข่งขันกีฬาระดับโลกนี้จะสามารถเข้าถึงผู้ชมได้อย่างกว้างขวางที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ โดยหลีกเลี่ยงผลกระทบจากการจอดำและการละเมิดลิขสิทธิ์
