เปิดช่องโหว่กฎหมาย Data Center ยื่นก่อสร้าง 'คลังสินค้า' ไม่ต้องทำ EIA ซุกน้ำมันสำรองกลางชุมชน จน กทม.-กรมพลังงาน สั่งเบรกกะทันหัน
หลังจากที่มีกระแสวิพากษ์วิจารณ์เกี่ยวกับโครงการ Data Center ย่านรามคำแหง 28 ว่ามีการกักตุนน้ำมันเชื้อเพลิงหลายแสนลิตร เพื่อใช้เป็นพลังงานสำรองให้กับเครื่องกำเนิดไฟฟ้า ส่งผลให้ล่าสุดทาง กทม. ออกมาประกาศชะลอการออกใบอนุญาตรวมถึงการก่อสร้างโครงการ Data Center ทั้งยังยอมรับว่าที่ผ่านมากฎหมายในการควบคุมโครงการดังกล่าวยังมีช่องโหว่และขาดแนวทางควบคุมที่ชัดเจน เนื่องจาก Data Center เป็นเทคโนโลยีใหม่ที่ยังไม่มีการนิยามความหมายไว้เป็นการเฉพาะ
หากถามว่า Data Center คืออะไร? คำตอบคือ ศูนย์ข้อมูลหรือสถานที่รวบรวมระบบคอมพิวเตอร์และอุปกรณ์เครือข่ายจำนวนมาก เพื่อจัดเก็บ ประมวลผล และกระจายข้อมูลให้กับองค์กร โดย Data Center มีความสำคัญอย่างยิ่งในการรองรับการทำงานของแอปพลิเคชันและบริการต่างๆ ทั้งการใช้งานอีเมล เว็บไซต์ การโอนเงินผ่านแอปฯ ธนาคาร การซื้อของออนไลน์ ไปจนถึงการใช้งานด้านฐานข้อมูล และด้วยเหตุนี้ จึงจำเป็นต้องมีระบบสนับสนุนเพื่อให้อุปกรณ์สามารถทำงานได้อย่างต่อเนื่อง ไม่ว่าจะเป็นระบบระบายความร้อน ระบบไฟฟ้าสำรอง และระบบรักษาความปลอดภัย
ข้อมูลจาก Data Center Map ระบุว่า ประเทศไทยมี Data Center ทั้งหมด 65 แห่ง โดยส่วนใหญ่อยู่ในกรุงเทพฯ สูงถึง 45 แห่ง รองลงมาคือชลบุรี 7 แห่ง และระยอง 6 แห่ง สำหรับในพื้นที่กรุงเทพฯ พบว่าโครงการส่วนใหญ่กระจุกตัวอยู่ในย่านพระราม 9 และรามคำแหง ซึ่งหลายแห่งตั้งอยู่ใกล้กับชุมชน ยกตัวอย่าง 2 โครงการที่กำลังเป็นกระแสวิพากษ์วิจารณ์ในขณะนี้ คือ โครงการใกล้โรงพยาบาลพระราม 9 และโครงการบริเวณรามคำแหง 28
Data Center ในประเทศไทย
Data Center ในประเทศไทย
โครงการบริเวณพระราม 9 เป็น Data Center ขนาดใหญ่ บนพื้นที่ราว 19,000 ตารางเมตร และใช้กำลังไฟฟ้าสูงถึงประมาณ 20 เมกะวัตต์ พัฒนาโดยบริษัท ดาเรีย ดาต้า เซ็นเตอร์ แอนด์ คลาวด์ เซอร์วิสเซส โดยเตรียมตัวเปิดเฟสแรกภายในปีนี้ แต่สิ่งที่หลายฝ่ายกังวลคือ โครงการนี้ตั้งอยู่ใกล้กับโรงพยาบาลพระรามเก้าและชุมชนโดยรอบ ซึ่งการที่ Data Center ต้องใช้น้ำและไฟฟ้าในปริมาณมหาศาล อาจส่งผลกระทบต่อการอุปโภคบริโภคของผู้ป่วยและชาวบ้านในพื้นที่ได้
นอกจากนี้ โครงการยังถูกร้องเรียนเรื่องกลิ่นน้ำมัน จนเมื่อวันที่ 2 กันยายน 2569 ที่ผ่านมา กระทรวงพลังงานได้ลงพื้นที่ตรวจสอบ หลังได้รับแจ้งจากชาวบ้านว่าได้กลิ่นน้ำมันเชื้อเพลิงลอยมานานกว่า 2 เดือน โดยเฉพาะช่วงที่ฝนตกหนัก ซึ่งจากการตรวจสอบพบว่า มีการกักตุนน้ำมันดีเซลสำหรับเครื่องกำเนิดไฟฟ้าฉุกเฉินสูงถึงกว่า 200,000 ลิตร โดยไม่ได้รับอนุญาตตามกฎหมาย กรมธุรกิจพลังงานจึงเตรียมแจ้งความดำเนินคดีตามพระราชบัญญัติควบคุมน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ.2542 มาตรา 65 พร้อมเตรียมปูพรมตรวจสอบการกักตุนน้ำมันใน Data Center แห่งอื่นๆ ทั่วกรุงเทพฯ ต่อไป
สำหรับโครงการบริเวณรามคำแหง 28 ด้าน นายศุภณัฐ มีนชัยนันท์ สส.กทม. พรรคประชาชน ได้ออกมาโพสต์เฟซบุ๊กเพื่อชี้ให้เห็นถึงอันตรายของการก่อสร้างโครงการใกล้ชุมชน โดยเฉพาะการกักตุนน้ำมันเชื้อเพลิงเพื่อเป็นพลังงานสำรอง เช่น ซอยรามคำแหง 28 เขตบางกะปิ ที่มีการกักเก็บน้ำมันดีเซลสูงถึง 429,000 ลิตร แม้ปริมาณดังกล่าวจะสูงมากและมีความเสี่ยงต่อชีวิตของประชาชนโดยรอบ แต่เนื่องจากยังไม่เกินเพดาน 500,000 ลิตรตามที่ พ.ร.บ.ควบคุมน้ำมันเชื้อเพลิงกำหนด จึงไม่อยู่ในเกณฑ์ที่ต้องถูกตรวจสอบด้านความปลอดภัยอย่างเข้มงวด (แต่ยังต้องขอใบอนุญาตจากกรมพลังงาน) อีกทั้งยังไม่ต้องทำรายงาน EIA เนื่องจากตามประกาศแนบท้าย ลำดับที่ 2 และ 3 ครอบคลุมเฉพาะเรื่องการพัฒนาและการขนส่งปิโตรเลียมเท่านั้น
ช่องโหว่การควบคุม Data Center ในไทย
จากข้อมูลข้างต้น สิ่งที่พอสรุปได้คือ ‘กฎหมายในการควบคุม Data Center ในไทยยังขาดแนวทางที่ชัดเจน’ ซึ่งสอดคล้องกับที่ นายชัชชาติ สิทธิพันธุ์ ผู้ว่าฯ กทม. ชี้แจงว่า เนื่องจาก Data Center เป็นเทคโนโลยีใหม่ที่ยังไม่มีการนิยามความหมายไว้อย่างเฉพาะเจาะจง ในอดีตผู้ประกอบการจึงมักยื่นขออนุญาตก่อสร้างในรูปแบบของ ‘คลังสินค้า’ ส่งผลให้ไม่ต้องทำรายงาน EIA หรืออยู่ภายใต้กฎหมายโรงงานอุตสาหกรรม
ด้วยเหตุนี้ กทม. จึงสั่งชะลอการก่อสร้างโครงการ Data Center แห่งใหม่ เพื่อทบทวนและปรับปรุงกฎหมายควบคุมอาคาร ข้อกำหนด EIA ตลอดจนข้อกำหนดการจัดสรรพื้นที่ในผังเมืองรวมกรุงเทพมหานครที่กำลังอยู่ระหว่างการปรับปรุง เพื่อให้เหมาะสมกับรูปแบบธุรกิจในปัจจุบัน และสอดรับกับนิยามของ Data Center ที่รัฐบาลได้ประกาศไปเมื่อวันที่ 13 สิงหาคม 2569 ขณะที่กรมพลังงานได้ร่วมมือ และสั่งชะลอการออกใบอนุญาตคลังน้ำมันสำรองสำหรับเครื่องปั่นไฟฉุกเฉินของ Data Center รายใหม่ทั้งหมด จนกว่าบอร์ด Data Center จะมีการกำหนดหลักเกณฑ์ควบคุมใหม่ที่ชัดเจนเช่นกัน
กทม. ร่วมกับกรมพลังงาน เบรก Data Center รายใหม่
(อ่านข่าวประกอบ) กทม. สั่งเบรกอนุมัติ Data Center รายใหม่ รับกฎหมายยังมีช่องโหว่
ทั้งนี้ จะเห็นได้ว่า Data Center จะมีความสำคัญอย่างยิ่งในเชิงธุรกิจ แต่ก็สร้างข้อกังวลไม่น้อย โดยเฉพาะเรื่องการใช้ทรัพยากรธรรมชาติและความปลอดภัยของชุมชน ทำให้หลายประเทศต้องเร่งออกมาตรการควบคุมอย่างรัดกุม อย่างในสหรัฐอเมริกา ซึ่งเป็นประเทศที่มี Data Center สูงถึง 4,767 แห่ง ทางสำนักงานปกป้องสิ่งแวดล้อมแห่งสหรัฐฯ (US EPA) ได้กำหนดเกณฑ์ควบคุมอย่างเข้มงวด โดยจำกัดการเดินเครื่องกำเนิดไฟฟ้าเพื่อการทดสอบไว้ไม่เกิน 100 ชั่วโมงต่อปี เพื่อป้องกันการปล่อยมลพิษ หากมีการเปิดใช้งานเกินขีดจำกัด เครื่องกำเนิดไฟฟ้าเครื่องนั้นจะถูกปรับประเภทเป็น ‘แหล่งกำเนิดมลพิษคงที่’ ทันที ส่งผลให้ต้องเข้าสู่กระบวนการขอใบอนุญาตที่เข้มงวดขึ้น และอาจถูกลงโทษปรับสูงถึง 25,000 ดอลลาร์สหรัฐต่อวัน
นอกจากนี้ ประเทศสิงคโปร์ ซึ่งได้รับการยอมรับว่าเป็นศูนย์กลาง Data Center ของภูมิภาค กำลังเผชิญข้อจำกัดด้านพื้นที่และทรัพยากรธรรมชาติในการขยายอุตสาหกรรมอย่างยั่งยืน รัฐบาลจึงได้ออกมาตรการสนับสนุนทางการเงิน ควบคู่กับการยกระดับกฎระเบียบให้เข้มงวดขึ้น โดยมุ่งเน้นความยั่งยืนเป็นสำคัญ ผ่านแนวทางการพัฒนา ‘Green Data Center’ ที่เน้นการเพิ่มประสิทธิภาพการใช้พลังงานทั้งในระดับฮาร์ดแวร์และซอฟต์แวร์ การส่งเสริมเทคโนโลยีขั้นสูงเพื่อลดการใช้พลังงานสูงสุด รวมถึงการผลักดันการใช้พลังงานสะอาดในภาคอุตสาหกรรม
อย่างไรก็ตาม โจทย์ใหญ่ของประเทศไทยในขณะนี้ คงเป็นการปิดช่องโหว่ทางกฎหมายและการบังคับใช้มาตรการควบคุม Data Center อย่างจริงจัง เพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้แก่ประชาชนว่า การขยายตัวของ Data Center จะไม่ส่งผลกระทบต่อทรัพยากรขั้นพื้นฐาน ตลอดจนความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สินของชุมชน
อ้างอิง
