แนวโน้มการแก้ไขรัฐธรรมนูญฉบับใหม่มีความคืบหน้า เมื่อเสียงของประชาชนเปิดประตูบานแรก "เห็นชอบ" ว่า "สมควรมีรัฐธรรมนูญฉบับใหม่" นั่นเท่ากับประชาชนต้องการให้มีการทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ขึ้นมาแทนรัฐธรรมนูญฉบับปี 2560 ซึ่งจะมีขั้นตอนการดำเนินการให้มีการลงประชามติอีก 2 ครั้ง
การออกเสียงลงประชามติว่า "สมควรมีรัฐธรรมนูญฉบับใหม่หรือไม่" พร้อมกับการเลือก สส. เมื่อ 8 ก.พ. 2569 มีประชาชน "เห็นชอบ" 19,978,736 คะแนน คิดเป็น 60.0% "ไม่เห็นชอบ" 10,553,327 คะแนน คิดเป็น 32% ผลจากคะแนนเสียงนี้ถือเป็นจุดเริ่มต้นของกระบวนการเดินหน้าก่อนเข้าสู่ขั้นตอนถัดไปในการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่
ยอดลงประชามติ
สำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) ได้อธิบายขั้นตอนของกระบวนการออกเสียงประชามติไว้ในเอกสารข้อมูลว่า หลังจากผลการลงประชามติ "เห็นชอบ" ออกมาเป็นทางการ (100%) ผลก็คือ ผู้มีสิทธิเสนอร่างรัฐธรรมนูญแก้ไขเพิ่มเติม เสนอร่างรัฐธรรมนูญแก้ไขเพิ่มเติม เพื่อเพิ่มเติมหมวด 15/1 การจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่
ขั้นตอนในการดำเนินกิจการถัดมา รัฐสภาพิจารณาร่างรัฐธรรมนูญแก้ไขเพิ่มเติม หมวด 15/1 การจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ โดยกระทำเป็น 3 วาระ ในที่ประชุมร่วมกันของรัฐสภา เพื่อให้มีการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ (ตามมาตรา 256 ของรัฐธรรมนูญ)
เมื่อรัฐสภาให้ความเห็นชอบด้วยกับร่างรัฐธรรรมนูแก้ไขเพิ่มเติมหมวด 15/1 การจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่แล้ว ก่อนนำขึ้นทูลเกล้าฯ ถวาย ให้จัดให้มีการออกเสียงประชามติตามกฎหมายว่าด้วยการออกเสียงประชามติ (ออกเสียงประชามติครั้งที่ 2) ว่าจะเห็นชอบหรือไม่เห็นชอบหลักเกณฑ์ วิธีการ และสาระสำคัญในการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ ตามร่างรัฐธรรมนูญ หมวด 15/1 การจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ที่ส่งให้พิจารณาหรือไม่ ซึ่งระยะเวลาเป็นไปตาม พ.ร.บ.ว่าด้วยการออกเสียงประชามติ พ.ศ. 2564
ขั้นตอนต่อมาคือ ดำเนินการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ และเสนอรัฐสภาพิจารณาให้ความเห็นชอบและดำเนินการจัดให้มีการออกเสียงประชามติเป็นครั้งที่ 3 (ออกเสียงประชามติครั้งที่ 3) ว่าจะเห็นชอบหรือไม่เห็นชอบกับร่างรัฐธธรรมนูฉบับใหม่หรือไม่
อธิบายให้เข้าใจง่ายมากขึ้นคือ ขณะนี้เสียงข้างมากคือการลงประชามติครั้งที่ 1 ได้เปิดประตูบานแรกเพื่อส่งไม้ต่อให้รัฐสภาชุดใหม่จะต้องพิจารณาแก้ไข มาตรา 256 ของรัฐธรรมนูญ พ.ศ.2560 ว่าด้วยวิธีการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ รวมถึงและที่มาของรัฐธรรมนูญฉบับใหม่
เมื่อรัฐสภาพิจารณาเสร็จสิ้นในวาระ 3 แล้ว จะต้องจัดให้มี "ประชามติครั้งที่ 2" โดยอาจตั้งคำถามว่า "ท่านเห็นชอบหรือไม่กับเนื้อหาและวิธีการในการร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่" เมื่อประชาชนเห็นชอบในคำถามนี้แล้ว จึงเริ่มกระบวนการให้ได้มาซึ่งผู้ยกร่างกระบวนการรับฟังความเห็น และยกร่างฉบับใหม่ทีละมาตราจนได้ร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่
จากนั้นจะมีการจัด "ประชามติครั้งที่ 3" อาจถามประชาชนว่า "ท่านเห็นชอบหรือไม่กับรัฐธรรมนูญฉบับใหม่" หากร่างรัฐธรรมนูญผ่านความเห็นชอบ ขั้นตอนต่อไปคือ การทูลเกล้าฯ ลงพระปรมาภิไธยประกาศใช้เป็นรัฐธรรมนูญฉบับใหม่อย่างเป็นทางการ เริ่มนับหนึ่งรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ของประเทศ
