แกะสูตร (ไม่) แก้ รธน. เกมลับ ‘น้ำเงิน’ ล้ม สสร.ขย่ม ‘ฝ่ายค้าน’

"...ฉากทัศน์เหล่านี้ถูกวิเคราะห์โดยกูรูการเมือง ทั้งในระดับสภากาแฟ จนถึงชั้นสภาฯล่าง-สภาฯสูง มองแล้วยังมองไม่เห็นทางที่ร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญ ไม่ว่าจะ ‘พรรคแดง’ หรือ ‘พรรคอื่น’ จะผ่าน ‘ด่านหิน’ ไปได้ เว้นแต่ว่าเป็นการแก้ไขแบบ ‘รายมาตรา’ ซึ่งต้องไม่แตะ ‘กล่องดวงใจ’ อย่าง การตั้ง สสร.ร่างใหม่ หรือการตัดอำนาจ-สิทธิของ สว.-องค์กรอิสระ..."

นอกเหนือจากสารพัดเรื่องที่ประเดประดังเข้าถล่ม ‘ระบอบสีน้ำเงิน’ จนกลายเป็นตำบลกระสุนตก ณ ตอนนี้ ไม่ว่าจะเป็นกรณีโครงการ TH-AI Passport วงเงินกว่า 1.6 พันล้านบาท ที่ส่อพิรุธหลายประการ กรณีฮั้ว สว.ในมือสำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) รวมไปถึงข้อครหากับคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) ปล่อยผีคดี ‘ศักดิ์สยาม ชิดชอบ’ ซึ่งกำลังถูก ‘ฝ่ายค้าน’ ผสม ‘ฝ่ายแค้น’ ขุดคุ้ยโจมตีอย่างหนัก

ยังมีกรณีการแก้ไขรัฐธรรมนูญ 2560 ที่มีกระแสข่าวสะพัดไปทั่วสัปปายะสภาสถานว่า ‘ค่ายน้ำเงิน’ ไม่ต้องการเปิดช่องให้มีการแก้ ‘ทั้งฉบับ’ เพราะรัฐธรรมนูญฉบับนี้ ถือเป็น ‘หัวใจสำคัญ’ ดั่งผนังทองแดงกำแพงเหล็ก หลังพิงให้แก่ ‘เครือข่ายสีน้ำเงิน’ เพราะถ้าไม่มีรัฐธรรมนูญฉบับนี้ ‘ค่ายน้ำเงิน’ คงไม่ติดปีกบินสูงได้อย่างในทุกวันนี้

นอกจากนี้ยังมีกระแสข่าวว่ามี ‘มือที่มองไม่เห็น’ พยายาม ‘ล็อบบี้’ ไม่ให้ ‘พรรคการเมือง’ แก้ไขรัฐธรรมนูญดังกล่าวทั้งฉบับด้วย ซึ่งเคยเกิดขึ้นมาแล้ว ช่วงปลายปี 2568 ที่มีความพยายามให้ สว.โหวตค้านไม่เห็นชอบการแก้ไขรัฐธรรมนูญ วาระที่ 2 ซึ่งมีการตัดอำนาจของ สว.ในการลงมติเห็นชอบร่างรัฐธรรมนูญใหม่ จนสุดท้าย ‘ร่างสีส้ม’ ตาม MOU ต้องแท้งไป และนำไปสู่การยุบสภาฯเพื่อจัดเลือกตั้งใหม่ในที่สุด

แม้ว่าในการทำประชามติเปิดช่องจัดทำรัฐธรรมนูญใหม่ ซึ่งจัดขึ้นพร้อมวันเลือกตั้ง สส.ใหญ่ 8 ก.พ.ที่ผ่านมา ตามผลแถลงของสำนักงาน กกต.พบว่า ประชาชนมากถึง 21,622,029 เสียง คิดเป็น 58.64% ต้องการจัดทำรัฐธรรมนูญใหม่ ขณะที่เสียงไม่เห็นชอบมี 11,231,161 เสียง ราว 30.46% ไม่แสดงความเห็น 3,074,442 เสียง ราว 8.34% และบัตรเสีย 942,608 ใบ ราว 2.56%

แม้ว่าในทางกฎหมาย รัฐบาลไม่จำเป็นต้องทำตามการออกเสียงประชามติของประชาชนก็ได้ แต่ในทางการเมือง หากไม่ทำตามถือว่า ‘เสียรังวัด’ อย่างหนักเช่นกัน ทว่าในยุค ‘ระบอบสีน้ำเงิน’ ครองอำนาจนำในตอนนี้ เล่ห์เหลี่ยมกลเกมทุกอย่าง ถูกงัดออกมาใช้ทุกกระบวนท่า เพื่อปิดช่องเกมการแก้ไขรัฐธรรมนูญ เปิดทางร่างรัฐธรรมนูญใหม่โดย สสร.

อนุทิน ชาญวีรกูล

การเดินเกมลับของ ‘ค่ายน้ำเงิน’ เริ่มยกแรกไปแล้ว กรณี สส.น้ำเงิน แห่ถอนชื่ออกจากร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญของ ‘พรรคแดง’ โดยอ้างว่า กังวลเรื่องกระบวนการได้มาของสมาชิกสภาร่างรัฐธรรมนูญ (สสร.) ในร่างของเพื่อไทย ส่อขัดคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญที่ 18/2568 ที่รัฐสภาไม่อาจให้ประชาชนเลือกผู้ร่างรัฐธรรมนูญได้โดยตรง

ดังนั้นหาก ‘พรรคเพื่อไทย’ ดึงดันจะเดินหน้าต่อ ไม่ยอมถอยนั้น จะทำให้ สส.พรรคน้ำเงิน ไม่โหวตหนุน ทำให้ไม่มีหลักประกัน สุ่มเสี่ยงให้ร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญฉบับนี้ ‘แท้ง’ ก็เป็นไปได้

เดิมที่มา สสร.ของ ‘ค่ายแดง’ มาจาก ‘ทางอ้อม’ แต่ละจังหวัด ก่อนส่งมาให้รัฐสภาให้ความเห็นชอบ แบ่งเป็น สสร.จังหวัด 100 คน และจากผู้เชี่ยวชาญ นักวิชาการ หรือองค์กรอิสระอีก 52 คน รวมเป็น 152 คน แต่ทว่าไม่ผ่านโจทย์ของ ‘ค่ายน้ำเงิน’ ทำให้ ‘เพื่อไทย’ ดึงร่างกลับมาทบทวนใหม่

อย่างไรก็ดีมีกระแสข่าวสะพัดว่า การทบทวนร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญของ ‘ค่ายแดง’ ครั้งนี้ ปรากฏความไม่ลงรอยกันในหมู่ ‘คีย์แมน’ สีแดง โดยบางคนมองว่า การปรับแก้เนื้อหาในร่างใหม่นี้ ดูประนีประนอมกับ ‘พรรคน้ำเงิน’ จนเกินกว่าเหตุ และขอให้ยืนยันจุดยืนในร่างเดิม เพราะไม่ได้ขัดต่อแนวคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญแต่อย่างใด แต่สุดท้ายก็ปรับแก้เนื้อหาเล็กน้อยในเรื่อง สสร.โดยชูธงเป็น สสร.ลักษณะเดียวกับ ‘รัฐธรรมนูญปี 40’ ก่อนจะยื่นร่างใหม่อีกครั้ง

สำหรับที่มา สสร.เมื่อปี 2540 กำหนดให้มาจากการสมัคร และมีการเลือก แต่ไม่ถึงขั้นให้ประชาชนแต่ละจังหวัดเป็นผู้เลือก ‘โดยตรง’ แต่เปิดให้ผู้สมัครเป็น สสร.เลือกกันเอง คล้ายกับการเลือก สว.เมื่อปี 2567 ที่ผ่านมา ก่อนจะชงเข้ารัฐสภา โดยให้ สส.-สว. มีสิทธิเลือกผู้มีคะแนนสูงสุด 10 อันดับแรกแต่ละจังหวัด

เมื่อ 17 มิ.ย.ที่ผ่านมา ‘จุลพันธ์ อมรวิวัฒน์’ รมว.แรงงาน หัวหน้าพรรคเพื่อไทย ให้สัมภาษณ์ตอบนักข่าวในประเด็นข้อแตกต่างระหว่างร่างเดิม กับร่างใหม่ของพรรคว่า ขอรอให้มีการมาชี้แจงกับสังคมก่อนดีกว่า เพราะโครงสร้าง คร่าว ๆ ในส่วนของที่มา จากทางจังหวัด และมีกลไกคัดสรรของรัฐสภา มีสัดส่วนที่เป็นสายวิชาการ สภาวิชาชีพต่าง ๆ เรา ก็ยังคงยึดอยู่ และในส่วนนี้มุมมองของพรรคเพื่อไทย ก็ถือว่ามีความสำคัญ คาดว่าจะมีการนำเสนอเร็ว ๆ นี้

จุลพันธ์ อมรวิวัฒน์

อย่างไรก็ตามยังมีอีกอย่างน้อย ‘2 ด่านสำคัญ’ ที่ ‘ค่ายแดง’ จำเป็นต้องฟันฝ่าอุปสรรคเข้าไป ไม่ว่าจะเป็น ‘ด่านแรก’ ความพยายามในการดีลเสียง สว.มาเห็นชอบใน ‘วาระแรก’ ต้องทำให้ได้ 1 ใน 3 หากไม่ถึงจะทำให้ร่างรัฐธรรมนูญ ‘สีแดง’ ตกไปในทันที แน่นอนว่าเสียงของ สว.ส่วนใหญ่ตอนนี้ ถูกครหาว่าโดนปกคลุมไปด้วย ‘สีน้ำเงิน’

‘ด่านต่อมา’ หากยังเข็นร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญนี้ไปจนถึงปลายทางคือ ‘วาระ 3’ จำเป็นต้องอาศัยเสียงความเห็นชอบจาก ‘ฝ่ายค้าน’ 20% หรือประมาณ 42 เสียง

แน่นอนว่าที่ผ่านมา ‘แดง’ เป็นไม้เบื่อไม้เมากับ ‘ส้ม’ โดยตลอด นอกจากนี้ยังกินแหนงแคลงใจกันกับ ‘ค่ายเขียว’ ซึ่งถูกผลักเป็นฝ่ายค้านอีก ย่อมเป็นการยากที่จะผนึกกำลังพรรคร่วมฝ่ายค้าน สามัคคีกันโหวตผ่านวาระ 3 ได้ นี่ยังไม่ต้องนับเสียงของฝ่ายรัฐบาล ที่ไม่โหวตให้ด้วยซ้ำ

นอกเหนือว่าจะมีการหารือ ‘ประนีประนอม’ โดยมี ‘ค่ายน้ำเงิน’ เป็นโซ่ทองคล้องใจ ซึ่งเกิดได้ยากยิ่ง

ฉากทัศน์เหล่านี้ถูกวิเคราะห์โดยกูรูการเมือง ทั้งในระดับสภากาแฟ จนถึงชั้นสภาฯล่าง-สภาฯสูง มองแล้วยังมองไม่เห็นทางที่ร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญ ไม่ว่าจะ ‘พรรคแดง’ หรือ ‘พรรคอื่น’ จะผ่าน ‘ด่านหิน’ ไปได้ เว้นแต่ว่าเป็นการแก้ไขแบบ ‘รายมาตรา’ ซึ่งต้องไม่แตะ ‘กล่องดวงใจ’ อย่าง การตั้ง สสร.ร่างใหม่ หรือการตัดอำนาจ-สิทธิของ สว.-องค์กรอิสระ

ไม่เว้นแม้แต่ร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญ ‘ฉบับสีน้ำเงิน’ ที่ถูกประเมินว่าเป็นเพียง ‘ปาหี่’ พิธีกรรมทางการเมือง เพื่อทำตามเสียงประชามติ 21 ล้านเสียงเท่านั้น แต่พอถึงทีเด็ดทีขาด ก็มีโอกาส ‘คว่ำร่าง’ ได้ทุกเมื่อ เหมือนเช่นที่เคยทำมาแล้วช่วงปลายปี 2568 ในร่างของ ‘พรรคส้ม’

ต้องไม่ลืมว่า ‘รัฐพันลึก’ ผสมโรงกับ ‘บิ๊กสีน้ำเงิน’ ยังมองว่า รัฐธรรมนูญปี 2560 ถือเป็นผนังทองแดงกำแพงเหล็กให้กับ 'ระบอบตัวเอง’ ตอนนี้ให้แข็งแกร่ง แถมยังเซาะกร่อนบ่อนทำลายระบบพรรคการเมือง ทำให้ประชาธิปไตยของไทย ในระบบรัฐสภา อ่อนแอลงไปเรื่อย ๆ

แต่กระบวนการแก้ไขร่างรัฐธรรมนูญ ขณะนี้ยังอยู่ระหว่างตั้งไข่ ยังไม่เริ่มนับหนึ่งด้วยซ้ำ กลเกมเล่ห์เหลี่ยมทางการเมืองของแต่ละฝ่าย ยังไม่ถูกงัดมาใช้กันอย่างเต็มที่ คงต้องรอดูการออกกระบวนท่าของทุกฝ่าย หลังจากนี้จะมีบทสรุปเช่นไร น่าติดตาม

เรื่องโดย.... ทีมข่าวการเมืองพิเศษ