กกต.ข้างน้อยค้านส่งศาล รธน. ‘คดีฮั้ว สว.’ ชี้ขัด กม.-ไม่ตรงหลักสุจริต

เปิดความเห็นแย้งของ กกต. เสียงข้างน้อย กรณีมีมติ 5 ต่อ 2 ยื่นศาลรัฐธรรมนูญตีความคดี สว. ชี้เป็นการกระทำที่ขัดต่อบทบัญญัติกฎหมายและไม่เป็นไปตามหลักความสุจริตในการใช้สิทธิทางศาล

สืบเนื่องจากกรณีที่คณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) มีมติเสียงข้างมาก 5 ต่อ 2 ยื่นคำร้องต่อศาลรัฐธรรมนูญตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 210 วรรคหนึ่ง (2) เพื่อให้วินิจฉัยว่า คำวินิจฉัยของ กกต. ในคดีตรวจสอบคุณสมบัติสมาชิกวุฒิสภา (สว.) เป็นที่สุดหรือไม่ และอยู่นอกเหนือเขตอำนาจของศาลฎีกา เนื่องจากตาม พ.ร.ป.ว่าด้วยการได้มาซึ่ง สว. พ.ศ. 2561 มาตรา 64 กำหนดให้คำวินิจฉัยของ กกต. เป็นที่สุด พร้อมกันนี้ กกต. ยังได้ยื่นคำร้องต่อศาลฎีกาขอให้รอคำวินิจฉัยจากศาลรัฐธรรมนูญและให้เลื่อนการพิจารณาคดีออกไป แต่ศาลฎีกายกคำร้องดังกล่าวและเดินหน้าพิจารณาคดีต่อ โดยมีกำหนดนัดสืบพยานในวันที่ 21-22 ธันวาคม 2569 นี้

อนึ่ง สำหรับ กกต. เสียงข้างน้อย 2 เสียงไม่เห็นด้วยกับการยื่นคำร้องต่อศาลรัฐธรรมนูญ ได้แก่ นายสิทธิโชติ อินทรวิเศษ และนายชาย นครชัย โดยให้ความเห็นเอาไว้ว่า ในประเด็นที่ กกต. ขอให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยว่า คำสั่งรับสมัครและประกาศรายชื่อผู้สมัคร สว. เป็นที่สุดและตรวจสอบไม่ได้นั้น กรรมการเสียงข้างน้อยมองว่า แม้จะอ้างว่าเป็นที่สุด แต่ผลลัพธ์กลับทำให้ศาลฎีกาหมดอำนาจตรวจสอบความถูกต้อง ซึ่งเท่ากับเป็นการให้ศาลรัฐธรรมนูญมาวินิจฉัยเรื่องอำนาจของศาลฎีกาโดยตรง

การกระทำดังกล่าวจึงไม่ถูกต้องตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 210 วรรคหนึ่ง (2) ขัดกับเจตนารมณ์ของกฎหมาย และขัดแย้งกับหลักการตรวจสอบและถ่วงดุลอำนาจที่ป้องกันไม่ให้องค์กรใดมีอำนาจเบ็ดเสร็จเด็ดขาด อีกทั้งหากมีปัญหาเรื่องอำนาจระหว่างศาล รัฐธรรมนูญมาตรา 212 ก็ได้กำหนดให้เป็นหน้าที่ของ ‘คณะกรรมการวินิจฉัยชี้ขาดอำนาจหน้าที่ระหว่างศาล’ เป็นผู้พิจารณาโดยเฉพาะอยู่แล้ว ไม่ใช่เรื่องที่ศาลจะมาวินิจฉัยในลักษณะนี้

นอกจากนี้ เมื่อวันที่ 27 ตุลาคม 2569 กกต. (ผู้คัดค้านที่ 1) เคยยื่นคำร้องต่อศาลฎีกาให้วินิจฉัยชี้ขาดในปัญหาข้อกฎหมายว่าศาลฎีกามีอำนาจพิจารณาคดีเลือกตั้งดังกล่าวหรือไม่ ซึ่งศาลฎีกามีคำสั่งในรายงานกระบวนพิจารณาในวันเดียวกันว่า เห็นควรให้รอวินิจฉัยในคำพิพากษา แต่ต่อมาคณะกรรมการการเลือกตั้งกลับมายื่นคำร้องต่อศาลรัฐธรรมนูญในเรื่องเดิม โดยต้องการให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยว่าคำสั่งของคณะกรรมการการเลือกตั้งเป็นที่สุดและไม่สามารถตรวจสอบโดยศาลฎีกาได้ ซึ่งแสดงให้เห็นว่า กกต.ไม่เห็นด้วยกับคำสั่งของศาลฎีกาที่รับคดีดังกล่าวไว้วินิจฉัย

การขอให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยในประเด็นนี้ แม้จะไม่ต้องด้วยบทบัญญัติมาตรา 210 วรรคหนึ่ง (2) ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย ก็ถือเป็นการใช้สิทธิทางศาลไม่ตรงกับหลักสุจริต (Principle of Good Faith /Bona Fides) ขัดต่อหลักการใช้สิทธิทางศาล (Clean Hands Doctrine) ที่ระบุว่า ผู้ที่มาร้องขอความยุติธรรมจากศาลจะต้องเป็นผู้ที่มีความบริสุทธิ์และสุจริตในเรื่องนั้นด้วย

ยิ่งไปกว่านั้น เจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญ มาตรา 225 และ 226 ได้ให้อำนาจศาลฎีกาแผนกคดีเลือกตั้งตรวจสอบการใช้ดุลพินิจของคณะกรรมการการเลือกตั้งทั้งก่อนและหลังประกาศผลไว้ชัดเจน ประกอบกับรัฐธรรมนูญ มาตรา 194 ก็บัญญัติให้ศาลยุติธรรมมีเขตอำนาจพิจารณาคดีทั้งปวงอยู่แล้ว เว้นแต่คดีที่รัฐธรรมนูญหรือกฎหมายบัญญัติให้อยู่ในอำนาจของศาลอื่น เมื่อมีบทบัญญัติของรัฐธรรมนูญและกฎหมายให้อำนาจการพิจารณาคดีเลือกตั้งแกศาลฎีกาโดยตรงอยู่แล้ว จึงไม่มีเหตุผลอันใดที่จะต้องโต้แย้งเรื่องเขตอำนาจของศาลฎีกาอีกแต่อย่างใด

ทั้งนี้ สำหรับบรรทัดฐานในคดีเลือกตั้งท้องถิ่น เคยมีกรณีที่ กกต.ไม่ประกาศรายชื่อผู้สมัครรับเลือกตั้งเป็นนายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดนครสวรรค์ ตามพระราชบัญญัติการเลือกตั้งสมาชิกสภาท้องถิ่นหรือผู้บริหารท้องถิ่น พ.ศ. 2562 มาตรา 55 ซึ่งแม้ไม่มีบทบัญญัติให้ยื่นอุทธรณ์ แต่ศาลฎีกาได้วินิจฉัยโดยเทียบเคียงเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญ มาตรา 224 (1), 226 วรรคหก และมาตรา 194 ว่าคำวินิจฉัยของคณะกรรมการการเลือกตั้งย่อมไม่เป็นที่สุด ซึ่งสอดคล้องกับแนวทางตามคำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญที่ 14/2566 และคำพิพากษาศาลฎีกา คดีหมายเลขแดงที่ ลส ทถ 337/2567

สำหรับประเด็นที่เกี่ยวกับการขอให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยตามพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการได้มาซึ่งสมาชิกวุฒิสภา พ.ศ. 2561 มาตรา 60 วรรคสอง และมาตรา 62 ที่ระบุว่า คำวินิจฉัยของคณะกรรมการการเลือกตั้งเป็นที่สุดและไม่อาจยื่นคำร้องต่อศาลฎีกาเพื่อตรวจสอบได้นั้น กกต.เสียงข้างน้อยเห็นว่าเรื่องดังกล่าวเป็นกระบวนการเกี่ยวกับการทุจริตในการเลือกที่ กกต.มีหน้าที่ต้องยื่นคำร้องต่อศาลฎีกาเพื่อสั่งเพิกถอนสิทธิ การที่คณะกรรมการการเลือกตั้งนำเรื่องมาขอให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยโดยยังไม่มีข้อเท็จจริงที่เกิดขึ้นจริง จึงเป็นเพียงข้อสงสัยหรือการคาดการณ์ล่วงหน้าเท่านั้น ซึ่งไม่เป็นไปตามหลักเกณฑ์ของรัฐธรรมนูญ มาตรา 210 วรรคหนึ่ง (2)

นอกจากนี้ การที่ กกต.ตั้งมีมตินำเรื่องดังกล่าวไปยื่นต่อศาลฎีกาเพื่อให้ศาลฎีการอคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญก่อนนั้น เห็นว่าไม่สามารถทำได้ เนื่องจากการยื่นคำร้องตามมาตรา 210 วรรคหนึ่ง (2) ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย มิใช่กรณีที่ขอให้วินิจฉัยว่าบทบัญญัติใดของกฎหมายขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญ อันจะเป็นเหตุให้ศาลฎีกาพิพากษาคดีไว้ชั่วคราวจนกว่าจะมีคำวินิจฉัยตามมาตรา 212 วรรคหนึ่ง ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยแต่อย่างใด