วิเคราะห์หลังสังหาร 'เอล เมนโช' เจ้าพ่อยาเสพติด-เม็กซิโกปะทุความรุนแรง

การต่อสู้กับอาชญากรไม่ใช่แค่การกำจัดผู้นำและนำพวกเขาเข้าสู่กระบวนการยุติธรรมเท่านั้น มันเกี่ยวข้องกับกลยุทธ์ที่ซับซ้อน ซึ่งรวมถึงการป้องกัน การต่อสู้กับอาวุธร้ายแรงที่กลุ่มค้ายาใช้ การสลายเครือข่ายที่ซับซ้อน การรักษาความปลอดภัยและการปกป้องพลเมือง และนโยบายที่มีประสิทธิภาพในการส่งเสริมการมีส่วนร่วมทางสังคม ความสามัคคีทางสังคม และการพัฒนาเศรษฐกิจ

หมายเหตุสำนักข่าว Next News สืบเนื่องจากเมื่อวันที่ 23 ก.พ.ที่ผ่านมา ปรากฎเป็นข่าวไปทั่วโลกว่ากองกำลังพิเศษของเม็กซิโกได้เปิดปฏิบัติการสังหารนายเอล เมนโช หัวหน้าขบวนการค้ายาเสพติดที่ใหญ่ที่สุดของประเทศเม็กซิโก

จากกรณีดังกล่าว สำนักข่าว Next News จึงได้นำเอารายงานสรุปของสำนักข่าวอัลจาซีราที่บอกเล่เกี่ยวกับผลกระทบและที่ไปที่มาเกี่ยวกับการสังหารนายเอล เมนโช มานำเสนอ มีรายละเอียดดังต่อไปนี้

เม็กซิโกตกอยู่ในสถานการณ์ตึงเครียดหลังจากการเสียชีวิตของ เนเมซิโอ โอเซเกรา เซร์บันเตส (Nemesio Oseguera Cervantes) หรือที่รู้จักกันในนาม เอล เมนโช (El Mencho) หนึ่งในเจ้าพ่อยาเสพติดที่ทางการเม็กซิโกต้องการตัวมากที่สุด โดยเป็นการปฏิบัติการร่วมระหว่างกองกำลังพิเศษของเม็กซิโกที่ได้รับการสนับสนุนจากสหรัฐอเมริกา การเสียชีวิตของเขาเมื่อวันอาทิตย์ที่ผ่านมา ได้จุดชนวนให้เกิดคลื่นความรุนแรงขึ้นในหลายพื้นที่ทั่วประเทศ โดยมีกลุ่มมือปืนวางเพลิงยานพาหนะและตั้งเครื่องกีดขวางในกว่า 20 รัฐ

@เอล เมนโช คือใคร?

เอล เมนโช คือผู้นำของแก๊ง Jalisco New Generation Cartel (CJNG) ซึ่งมีฐานปฏิบัติการอยู่ในรัฐฮาลิสโก ทางตะวันตกของเม็กซิโก และเป็นที่รู้จักจากคลังอาวุธที่เทียบเท่ากับกองทัพ ขณะเสียชีวิต เขามีอายุ 59 ปี มีภูมิลำเนาเดิมจากรัฐมิโชอากังซึ่งเป็นรัฐเพื่อนบ้าน และมีข่าวลือว่าเขาเคยเป็นเจ้าหน้าที่ตำรวจมาก่อนที่จะผันตัวมาเป็นเจ้าพ่อยาเสพติด

เขาได้ไต่เต้าขึ้นมาในโลกใต้ดินของการค้ายาเสพติดของเม็กซิโกในช่วงทศวรรษที่ ค.ศ. 1990 โดยในปี ค.ศ. 1994 เขาเคยถูกตัดสินว่ามีความผิดฐานค้าเฮโรอีนในสหรัฐฯ และต้องโทษจำคุกเกือบสามปี ก่อนที่จะเดินทางกลับมายังเม็กซิโก

วิธีการจัดการกับศัตรูของเอล เมนโชนั้นเป็นที่เลื่องลือถึงความโหดเหี้ยม ครั้งหนึ่งเขาเคยส่งหัวหมูที่ถูกตัดใส่ในกล่องน้ำแข็งเพื่อข่มขู่ทนายความชาวเม็กซิกัน และมีการบันทึกเสียงสนทนาที่เขาข่มขู่ผู้บังคับการตำรวจท้องถิ่นว่า "จะฆ่าเขาและแม้กระทั่งสุนัขของเขา" หากเจ้าหน้าที่ไม่ถอยออกไป ก่อนจะปิดท้ายด้วยคำขอโทษแบบไม่แยแส

เมื่อเอล เมนโชก้าวขึ้นเป็นผู้ค้ายาเสพติดที่มีอิทธิพล เขายังได้ลงทุนอย่างหนักในเรือดำน้ำ ซึ่งใช้ในการขนส่งยาเสพติดจากอเมริกาใต้ไปยังสหรัฐฯ โดยนิตยสาร Rolling Stone รายงานว่าเขาได้ว่าจ้างวิศวกรกองทัพเรือชาวรัสเซียมาช่วยออกแบบเรือดำน้ำเหล่านี้

เขาได้กลายเป็นหนึ่งในบุคคลที่ทางการวอชิงตันต้องการตัวมากที่สุด และสหรัฐฯ ได้เสนอเงินรางวัลสูงถึง 15 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือประมาณ 465.9 ล้านบาท (อัตราแลกเปลี่ยน 31.06 บาทต่อดอลลาร์สหรัฐ) สำหรับข้อมูลที่นำไปสู่การจับกุมตัวเขา

ประกาศค่าหัวตามหาเบาะแลสเอล เมนโช

@Jalisco New Generation Cartel (CJNG) คืออะไร?

เอล เมนโช ก่อตั้งแก๊งนี้ขึ้นประมาณปี ค.ศ. 2009 และขยายอิทธิพลอย่างรวดเร็ว โดยใช้วิธีการรับสมัครสมาชิกทางออนไลน์และกระจายแหล่งรายได้ผ่านการขโมยเชื้อเพลิง การรีดไถ การฉ้อโกงการแบ่งเวลา และการหลอกลวงอื่นๆ

สหรัฐฯ ระบุว่าแก๊งฮาลิสโกหรือ CJNG ร่วมกับแก๊งซิโนอาลา Sinaloa เป็นองค์กรหลักที่รับผิดชอบในการลักลอบนำยาเฟนทานิลเข้าสู่สหรัฐฯ ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา สำนักงานปราบปรามยาเสพติดของสหรัฐฯ (DEA) พิจารณาว่าแก๊งฮาลิสโกมีอำนาจพอๆ กับแก๊ง Sinaloa โดยมีเครือข่ายอยู่ใน 50 รัฐของสหรัฐฯ และ 21 จาก 32 รัฐของเม็กซิโก

แก๊งฮาลิสโกเป็นที่รู้จักจากการโจมตีกองกำลังรักษาความปลอดภัยของเม็กซิโก ในปี คศ. 2015 พวกเขายิงเฮลิคอปเตอร์ทหารตกในรัฐฮาลิสโก และในปี ค.ศ. 2020 พวกเขาพยายามลอบสังหารผู้บัญชาการตำรวจกรุงเม็กซิโกซิตี้ในขณะนั้น คือ นายโอมาร์ การ์เซีย ฮาร์ฟุช (Omar Garcia Harfuch) ซึ่งปัจจุบันดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงความมั่นคงแห่งชาติ

เมื่อเดือนกุมภาพันธ์ปีที่แล้ว เม็กซิโกได้ส่งมอบตัวนายอันโตนิโอ โอเซเกรา เซร์บันเตส (Antonio Oseguera Cervantes) พี่ชายของเอล เมนโช ซึ่งเป็นหนึ่งในผู้นำระดับสูงของแก๊งฮาลิสโก ให้แก่สหรัฐฯ เหตุการณ์นี้เกิดขึ้นเพียงไม่กี่วันหลังจากที่สหรัฐฯ ได้ประกาศให้กลุ่มอาชญากรและกลุ่มค้ายาเสพติดในละตินอเมริกาแปดกลุ่มเป็น "องค์กรก่อการร้ายระดับโลก" ซึ่งรวมถึงแก๊งฮาลิสโกด้วย

@เอล เมนโชเสียชีวิตอย่างไร?

นายเอล เมนโช ถูกสังหารโดยกองกำลังพิเศษของเม็กซิโกในระหว่างปฏิบัติการทางทหารเพื่อจับกุมเขาในเมืองตัลปัลปา (Talpalpa) ทางตอนใต้ของรัฐฮาลิสโกเมื่อวันอาทิตย์ กองกำลังถูกส่งเข้าไปเพื่อจับกุมเอล เมนโช และพรรคพวกของเขาพยายามต่อสู้ขัดขืน ทางการระบุว่าเขาเสียชีวิตในระหว่างปฏิบัติการดังกล่าว

ประธานาธิบดี คลอเดีย เชนบาวม์ (Claudia Sheinbaum) ของเม็กซิโก ได้โพสต์ข้อความบนแพลตฟอร์ม X เมื่อวันอาทิตย์ว่า สำนักงานเลขาธิการกลาโหมแห่งชาติได้รายงานว่าปฏิบัติการดังกล่าวดำเนินการโดยกองกำลังของรัฐบาลกลาง และได้แสดงความชื่นชมต่อกองทัพเม็กซิกัน กองกำลังพิทักษ์ชาติ กองทัพ และคณะรัฐมนตรีด้านความมั่นคง

ด้าน นางแคโรไลน์ ลีวิตต์ (Karoline Leavitt) เลขาธิการฝ่ายสื่อสารของทำเนียบขาว ได้โพสต์ข้อความบน X ยืนยันว่าสหรัฐฯ ได้ให้ข้อมูลข่าวกรองแก่รัฐบาลเม็กซิโกเพื่อสนับสนุนการปฏิบัติการดังกล่าว โดยในปฏิบัติการนี้ สมาชิกแก๊งอีกสามคนถูกสังหาร บาดเจ็บสามคน และถูกจับกุมสองคน แต่ทางการยังไม่ได้ยืนยันตัวตนของพวกเขา

ส่วนนายเบนจามิน สมิธ (Benjamin Smith) ศาสตราจารย์ด้านประวัติศาสตร์ละตินอเมริกาจากมหาวิทยาลัยวอร์วิคในสหราชอาณาจักร กล่าวกับ Al Jazeera ว่าการจับกุมหัวหน้าแก๊งค้ายาชาวเม็กซิกันครั้งล่าสุดนี้ได้รับการสนับสนุนจากสหรัฐฯ ซึ่งไม่ใช่เรื่องใหม่ วาเนสซา รูบิโอ-มาร์เกซ (Vanessa Rubio-Marquez) คณบดีร่วมฝ่ายการศึกษาต่อเนื่องของ School of Public Policy ที่ London School of Economics กล่าวว่าการมีส่วนร่วมของสหรัฐฯ ในปฏิบัติการดังกล่าว “บ่งบอกถึงความจำเป็นในการมีบทสนทนาและความร่วมมือที่ถาวรและมีประสิทธิภาพระหว่างทั้งสองประเทศ”

กองกำลังของแก๊งค้ายาในรัฐฮาลิสโก

@เหตุการณ์หลังการสังหารเอล เมนโช

 ความรุนแรงปะทุขึ้นในวันอาทิตย์ในอย่างน้อย 20 รัฐของเม็กซิโก รวมถึงรัฐฮาลิสโก รัฐโกลิมารัฐ มิโชอากัง รัฐนายาริต รัฐกวานาคูอาโต และรัฐตามัวลิปัส เจ้าหน้าที่ในฮาลิสโก มิโชอากัง และกวานาคูอาโต รายงานว่ามีผู้เสียชีวิตอย่างน้อย 14 รายจากความรุนแรงในวันอาทิตย์ ซึ่งรวมถึงสมาชิกกองกำลังพิทักษ์ชาติ 7 นาย

เมืองกวาดาลาฮารา เมืองหลวงของรัฐฮาลิสโก ซึ่งจะเป็นเจ้าภาพการแข่งขันฟุตบอลโลกหลายนัดในปีนี้ ได้ปิดเมืองส่วนใหญ่ในคืนวันอาทิตย์ โดยมีผู้อยู่อาศัยหลบภัยอยู่ในบ้าน การแข่งขันฟุตบอลระดับสูงสี่นัดที่วางแผนไว้สำหรับวันอาทิตย์ถูกเลื่อนออกไป

วิดีโอในโซเชียลมีเดียแสดงให้เห็นผู้โดยสารวิ่งหนีด้วยความตื่นตระหนกผ่านสนามบินกวาดาลาฮารา และควันไฟลอยขึ้นเหนือเมืองรีสอร์ทปวยร์โตบายาร์ตา ผู้ว่าการเมือง นายปาโบล เลมุส (Pablo Lemus) ได้ขอให้ประชาชนอยู่แต่ในบ้าน และระงับการขนส่งสาธารณะ ขณะที่โรงเรียนหลายแห่งปิดทำการในวันจันทร์ สถานทูตสหรัฐฯ ในเม็กซิโกได้ออกประกาศเตือนความปลอดภัยสำหรับพลเมืองสหรัฐฯ ในรัฐเหล่านี้ โดยแนะนำให้อยู่แต่ในอาคาร

@ปฏิกิริยาของชาวเม็กซิกัน

นักวิเคราะห์กล่าวว่า ชาวเม็กซิกันส่วนใหญ่สนับสนุนการกระทำของรัฐบาลในการควบคุมกลุ่มค้ายา รัฐบาลรายงานเมื่อเดือนธันวาคมว่า จำนวนการฆาตกรรมเฉลี่ยต่อวันในเม็กซิโก ลดลง 37 เปอร์เซ็นต์ นับตั้งแต่เชนบัมเข้ารับตำแหน่งประธานาธิบดีเมื่อเดือนตุลาคม ค.ศ. 2024 สมิธกล่าวว่า "เธอ (เชนบัม) เป็นที่นิยมอย่างมาก" และ "เอล เมนโชเป็นที่เกลียดชังอย่างกว้างขวาง" เชนบัมมีอัตราการอนุมัติประมาณ 70 เปอร์เซ็นต์ ณ สิ้นเดือนมกราคม ตามรายงานของ Americas Society และ Council of the Americas

นายรูบิโอ-มาร์เกซกล่าวว่า "เป็นที่ทราบกันดีว่า นายอังเดรส มานูเอล โลเปซ โอบราดอร์ ประธานาธิบดีคนก่อนหน้านางคลอเดีย เชนบัม เป็นผู้ดำเนินนโยบาย 'อ้อมกอดไม่ใช่กระสุน" ดังนั้นการสังหารเอล เมนโชเป็นการเปลี่ยนแปลงนโยบายจากรัฐบาลโมเรนา (พรรคของโลเปซ โอบราดอร์และเชนบัม) อย่างชัดเจน และเป็นการยอมรับโดยนัยว่าอาชญากรรมจะต้องเผชิญหน้ากับการตัดสินใจและกลยุทธ์ที่ซับซ้อน ซึ่งรวมถึงข้อมูลข่าวกรองและความร่วมมือกับสหรัฐฯ รวมถึงการประสานงานและการฝึกอบรมกับผู้มีบทบาทในระดับต่างๆ ของรัฐบาล

@อนาคตข้างหน้า

ปฏิบัติการที่สังหารเอล เมนโช อาจเป็นประโยชน์ต่อเม็กซิโกในการเจรจากับรัฐบาลของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ซึ่งเคยขู่ว่าจะเรียกเก็บภาษี หรือแม้แต่ใช้กำลังทหาร หากเม็กซิโกไม่ปราบปรามกลุ่มค้ายาเสพติด อย่างไรก็ตาม ผู้เชี่ยวชาญกล่าวว่าปฏิบัติการนี้อาจจุดชนวนความรุนแรงระลอกใหม่ในเม็กซิโกได้ เนื่องจากกลุ่มค้ายาพุ่งอาจพุ่งเป้าไปที่การตอบโต้กองกำลังความมั่นคง

นายสมิธกล่าวว่าปฏิบัติการดังกล่าวอาจส่งผลให้เกิด "การฆาตกรรมสาธารณะมากขึ้น" และกล่าวเสริมว่า "ตลอดปีที่ผ่านมา รัฐเม็กซิกันสามารถลดการฆาตกรรมลงได้ แต่ผมสงสัยว่าการสังหารครั้งนี้จะทำให้แนวโน้มดังกล่าวกลับกัน"

นายสมิธย้ำว่าตอนนี้ยังไม่ชัดเจนว่าอนาคตของกลุ่ม Jalisco New Generation Cartel จะเป็นอย่างไร เนื่องจากการตายของเอล เมนโชได้ทิ้งสุญญากาศทางอำนาจ และยังไม่ทราบว่าใครจะสืบทอดตำแหน่งต่อจากเขา

ด้านนายรูบิโอ-มาร์เกซกล่าวว่า "การต่อสู้กับอาชญากรไม่ใช่แค่การกำจัดผู้นำและนำพวกเขาเข้าสู่กระบวนการยุติธรรมเท่านั้น มันเกี่ยวข้องกับกลยุทธ์ที่ซับซ้อน ซึ่งรวมถึงการป้องกัน การต่อสู้กับอาวุธร้ายแรงที่กลุ่มค้ายาใช้ การสลายเครือข่ายที่ซับซ้อน การรักษาความปลอดภัยและการปกป้องพลเมือง และนโยบายที่มีประสิทธิภาพในการส่งเสริมการมีส่วนร่วมทางสังคม ความสามัคคีทางสังคม และการพัฒนาเศรษฐกิจ"

ที่มา https://www.aljazeera.com/news/2026/2/23/who-was-el-mencho-what-drug-lords-killing-means-for-mexico