องค์กรสื่อไร้พรมแดน ค้านร่าง ก.ม. ใหม่ ใช้งบรัฐหนุน "ไทยพีบีเอส" หวั่นสูญสิ้นอิสระสื่อ ชี้การเปลี่ยนแหล่งทุนให้รัฐบาลอนุมัติ เสี่ยงสื่อโดนแทรกแซง-ตัดงบ กระทบหลักประกัน "เสรีภาพสื่อ" อย่างมีนัยยะสำคัญในอาเซียน เตือนการเงินสื่อไม่มั่นคง บ่อนทำลายการตรวจสอบผู้นำประเทศ จี้ ส.ส. ยับยั้งคว่ำร่าง ก.ม. ให้คงหลักประกันเสถียรภาพ
สำนักข่าว Next News รายงานว่าเมื่อวันที่ 13 ตุลาคม 2569 องค์กรผู้สื่อข่าวไร้พรมแดน (Reporters Without Borders หรือ RSF) คือองค์กรไม่แสวงหากำไรระหว่างประเทศ ได้มีการออกแถลงการณ์แสดงจุดยืนค้านการร่างกฎหมายให้สถานีโทรทัศน์องค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย (ส.ส.ท.) หรือ ไทยพีบีเอส (Thai PBS) ต้องตกอยู่ภายใต้การควบคุมของรัฐบาล ด้วยการระบุเนื้อหาในร่างกฎหมายว่าไทยพีบีเอสจะได้รับการสนับสนุนจากงบประมาณประจำปี โดยเนื้อหาแถลงการณ์มีดังนี้
RSF เรียกร้องให้สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยปฏิเสธการแก้ไขกฎหมายใด ๆ ที่จะคุกคามความเป็นอิสระทางการเงินขององค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย (ไทยพีบีเอส) ซึ่งเป็นที่ยอมรับในความเป็นอิสระในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในฐานะที่ความเป็นอิสระทางการเงินเป็นสิ่งจำเป็นในการปกป้องความเป็นอิสระด้านบรรณาธิการขององค์กร
สถานีไทยพีบีเอส ก่อตั้งขึ้นในปี พ.ศ. 2551 ภายใต้พระราชบัญญัติองค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย ได้กลายเป็นต้นแบบของสื่อสาธารณะที่มีความเป็นอิสระในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ความเป็นอิสระนี้ทำให้สามารถตรวจสอบการผูกขาดทางเศรษฐกิจของประเทศได้ ซึ่งมีสื่อเพียงไม่กี่แห่งที่กล้าทำเช่นนั้น แม้ว่าสื่อในประเทศไทยจะไม่ถูกจำกัดด้วยการเซ็นเซอร์ในระดับเดียวกับช่วงรัฐบาลทหารอีกต่อไป แต่ก็ยังคงเผชิญกับแรงกดดันจากผลประโยชน์ทางการเมืองและเศรษฐกิจ
การแก้ไขกฎหมายที่เสนอมานี้อาจทำให้ความเป็นอิสระด้านบรรณาธิการของสถานีไทยพีบีเอสถูกบ่อนทำลายได้ เมื่อวันที่ 30 กันยายน พ.ศ. 2569 นายศุภชัย ใจสมุทร สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจากพรรคภูมิใจไทย ซึ่งเป็นพรรครัฐบาล ได้เสนอร่างกฎหมายเพื่อปฏิรูปกลไกการจัดหาเงินทุนของไทยพีบีเอส ในปัจจุบัน การจัดหาเงินทุนของไทยพีบีเอสได้รับการรับรองโดยกฎหมาย ซึ่งมาจากการจัดสรรส่วนแบ่งรายได้ภาษีสรรพสามิตจากเครื่องดื่มแอลกอฮอล์และยาสูบ อย่างไรก็ตาม หากมีการรับรองการแก้ไขกฎหมายนี้ ไทยพีบีเอสจะต้องพึ่งพางบประมาณที่จัดสรรจากงบประมาณแผ่นดินแทน
นายเอกภพ เพียรพิเศษ โฆษกของรัฐบาล ระบุว่า ข้อเสนอนี้มีเป้าหมายเพื่อเสริมสร้างความโปร่งใสทางการเงินของไทยพีบีเอส และทำให้สถานีอยู่ภายใต้การกำกับดูแลที่เข้มงวดมากขึ้น แต่ในทางปฏิบัติแล้ว การเปลี่ยนแปลงนี้จะทำให้องค์กรเผชิญกับความไม่แน่นอนทางการเงินที่มากขึ้น โดยเงินทุนอาจถูกเจรจาหรือถูกตัดลดลงได้ทุกปี ซึ่งจะทำให้ไทยพีบีเอสมีความเสี่ยงต่อแรงกดดันและการแทรกแซงทางการเมืองมากขึ้น
ข้อเสนอดังกล่าวได้สร้างความกังวลในหมู่องค์กรสื่อต่าง ๆ เมื่อวันที่ 2 ตุลาคมที่ผ่านมา สมาพันธ์องค์กรสื่อ 6 แห่ง รวมถึงสมาคมนักข่าวนักหนังสือพิมพ์แห่งประเทศไทย ได้ออกแถลงการณ์เน้นย้ำว่า ความเป็นอิสระทางการเงินเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับสื่อสาธารณะ เนื่องจากช่วยให้สามารถตรวจสอบผู้นำทางการเมืองได้โดยปราศจากความหวาดกลัวต่อการแทรกแซง
นายเซดริก อัลเวียนี ผู้อำนวยการสำนักภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกของ RSF กล่าวเตือนว่า "เราขอคัดค้านการแก้ไขกลไกการจัดหาเงินทุนของไทยพีบีเอสอย่างเร่งรีบ แม้ว่าเป้าหมายของความโปร่งใสทางการคลังที่มากขึ้นสำหรับสื่อสาธารณะเป็นสิ่งชอบธรรม แต่การนำงบประมาณของสถานีโทรทัศน์สาธารณะไปอยู่ภายใต้การควบคุมของรัฐมีความเสี่ยงที่จะบ่อนทำลายความเป็นอิสระทางการเงิน และในทางกลับกัน ก็คุกคามความเป็นอิสระด้านบรรณาธิการ" ดังนั้น RSF จึงเรียกร้องให้สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรรับประกันว่าการแก้ไขกฎหมายใด ๆ ของไทยพีบีเอสจะต้องรับประกันแหล่งเงินทุนที่เป็นอิสระ มีเสถียรภาพ และคาดการณ์ได้ในระยะยาว
ในระดับสากล องค์กรผู้สื่อข่าวไร้พรมแดนกำลังสังเกตวิกฤตที่ส่งผลกระทบต่อสื่อบริการสาธารณะ ในเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2568 องค์กรได้เผยแพร่รายงานเกี่ยวกับสื่อบริการสาธารณะในยุโรป ซึ่งบันทึกการโจมตีต่อสื่อเหล่านั้น และกำหนดข้อเสนอแนะเพื่อปกป้องความเป็นอิสระจากอำนาจทางการเมืองและรับประกันความอยู่รอดในระยะยาว นอกจากนี้ ในสหรัฐอเมริกา นายโดนัลด์ ทรัมป์ ได้พุ่งเป้าไปที่สื่อสาธารณะโดยพยายามยกเลิกเงินทุนสนับสนุนจากรัฐสภาสำหรับ National Public Radio (NPR) และ Public Broadcasting Service (PBS) รวมถึงผู้แพร่ภาพกระจายเสียงสาธารณะต่างประเทศ
กรณีขององค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพแห่งประเทศไทย (อ.ส.ม.ท.) หรือ MCOT ซึ่งเป็นสื่อสาธารณะอีกแห่งของไทย ก็เป็นรัฐวิสาหกิจภายใต้สำนักนายกรัฐมนตรี และมักถูกองค์กรเสรีภาพสื่อกล่าวหาว่าหลีกเลี่ยงการวิพากษ์วิจารณ์รัฐบาล
ทั้งนี้ ประเทศไทยอยู่ในอันดับที่ 92 จาก 180 ประเทศและเขตแดนในการจัดอันดับดัชนีเสรีภาพสื่อโลกของ RSF ประจำปี พ.ศ. 2569 ซึ่งส่วนใหญ่เป็นผลมาจากสภาพแวดล้อมทางกฎหมายและความปลอดภัยที่เป็นปฏิปักษ์ต่อการทำข่าว
ที่มา https://rsf.org/en/thailand-why-mps-must-protect-independence-public-broadcaster-thai-pbs
