พาณิชย์เตรียมโต้แย้งสหรัฐฯ กรณีใช้ ม.301 จ่อขึ้นภาษีสินค้าไทย หวั่นฝ่ายสหรัฐฯ อ้างเหตุเกินดุลการค้า 1.66 ล้านล้านบาท เผยไทยเตรียมใช้ข้อชี้แจงอ้างต้นเหตุสินค้าเกินดุลมาจากบริษัทสหรัฐฯ ตั้งฐานในไทยผลิตสินค้ากลับไป
สำนักข่าว Next News รายงานว่า เมื่อวันที่ 13 มีนาคม กระทรวงพาณิชย์ของไทยได้ออกมาสื่อสารถึงความพร้อมในการชี้แจงต่อสำนักงานผู้แทนการค้าสหรัฐฯ (USTR) หลังจากมีข่าวว่า USTR เตรียมใช้มาตรา 301 ภายใต้กฎหมายการค้า Trade Act 1974 เพื่อเริ่มการไต่สวน 16 เขตเศรษฐกิจ ซึ่งรวมถึงประเทศไทย ที่มียอดเกินดุลการค้ากับสหรัฐฯ อย่างมีนัยสำคัญ มาตรการดังกล่าวอาจนำไปสู่การปรับขึ้นภาษีสินค้านำเข้าจากไทย
แหล่งข่าวจากกระทรวงพาณิชย์เปิดเผยว่า ขณะนี้ยังไม่มีหนังสือแจ้งอย่างเป็นทางการจาก USTR แต่จากกระแสข่าวที่ปรากฏ ข้อกล่าวหาของสหรัฐฯ มีความครอบคลุมในวงกว้าง โดยคาดว่าการที่สหรัฐฯ หันมาใช้มาตรา 301 ในการสอบสวนประเทศคู่ค้าต่างๆ นั้น เพื่อทดแทนมาตรการภาษีตอบโต้ที่ศาลสูงสหรัฐฯ ได้มีคำวินิจฉัยว่าอดีตประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ใช้อำนาจเกินขอบเขต และให้ยกเลิกการใช้ภาษีตอบโต้เหล่านั้น
แหล่งข่าวระบุเพิ่มเติมว่า การใช้มาตรา 301 ของสหรัฐฯ มีจุดประสงค์เพื่อสร้างแรงกดดันและต่อรองให้ประเทศคู่ค้าลดกำแพงภาษีและมาตรการที่ไม่ใช่ภาษี รวมถึงการตรวจสอบอย่างเข้มข้นถึงการใช้วัตถุดิบหรือชิ้นส่วนจากจีนจำนวนมากในอุตสาหกรรมต่างๆ โดยเฉพาะสินค้ากลุ่มยานยนต์และชิ้นส่วน รวมถึงสินค้าอิเล็กทรอนิกส์ ก่อนที่จะส่งออกไปยังสหรัฐฯ ทั้งนี้ ไทยพร้อมที่จะเจรจาข้อตกลงทางการค้ากับสหรัฐฯ ที่หยุดชะงักไปก่อนหน้านี้
คาดการณ์ว่า สหรัฐฯ จะใช้เวลาในการไต่สวนประเทศคู่กรณีสักระยะหนึ่ง โดยตั้งเป้าให้แล้วเสร็จก่อนเดือนกรกฎาคม เพื่อให้ทันทดแทนคำสั่งของประธานาธิบดีสหรัฐฯ ที่เคยเรียกเก็บภาษีจากประเทศต่างๆ ในอัตรา 15% ภายใต้มาตรา 122 ของ Trade Act 1974 ซึ่งมีผลใช้บังคับเมื่อวันที่ 24 กุมภาพันธ์ 2569 ที่ผ่านมา ซึ่งไม่สามารถดำเนินการเรียกเก็บภาษีต่างตอบแทนได้แล้ว
สำหรับข้อมูลการค้าระหว่างไทยกับสหรัฐฯ ในปี 2568 มีมูลค่าการค้ารวมทั้งสิ้น 93,651.36 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือประมาณ 3.03 ล้านล้านบาท โดยไทยส่งออกมูลค่า 72,506.39 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือประมาณ 2.34 ล้านล้านบาท และนำเข้า 21,144.98 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือประมาณ 6.84 แสนล้านบาท ส่งผลให้ไทยเกินดุลการค้ากับสหรัฐฯ สูงถึง 51,361.41 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือประมาณ 1.66 ล้านล้านบาท ซึ่งขยายตัวจากปี 2567 ถึง 44.21%
สินค้าหลักที่ไทยส่งออกไปสหรัฐฯ คือกลุ่มอิเล็กทรอนิกส์ ซึ่งทางการสหรัฐฯ ตั้งข้อสังเกตว่าการผลิตของไทยไม่ได้เพิ่มขึ้นมาก แต่กลับมีการส่งออกไปยังสหรัฐฯ ขยายตัวอย่างมาก ในประเด็นนี้ ไทยพร้อมชี้แจงว่า การเกินดุลส่วนใหญ่เกิดจากบริษัทข้ามชาติของสหรัฐฯ เอง ที่ใช้ประเทศไทยเป็นฐานการผลิตและส่งกลับไปขายในสหรัฐฯ โดยผลกำไรและผลประโยชน์ในห่วงโซ่อุปทานเหล่านี้แท้จริงแล้วไหลกลับไปสู่ผู้ถือหุ้นและบริษัทแม่ในสหรัฐฯ
มาตรา 301 ของกฎหมายการค้าสหรัฐฯ ปี 1974 เป็นมาตรการตอบโต้ฝ่ายเดียวที่ USTR ใช้เพื่อจัดการกับประเทศคู่ค้าที่ถูกกล่าวหาว่ามีพฤติกรรมการค้าที่ไม่เป็นธรรม หากพบว่ามีความผิดจริง สหรัฐฯ จะมีมาตรการลงโทษด้วยการตั้งกำแพงภาษี โดยการประกาศเพิ่มภาษีนำเข้าสินค้าจากประเทศนั้นๆ ในอัตราต่างๆ เช่น 25% หรืออาจสูงถึง 100% นอกจากนี้ ยังอาจลงโทษด้วยการจำกัดการนำเข้า โดยการกำหนดโควต้าหรือจำกัดปริมาณสินค้าที่จะนำเข้า หรืออาจมีการยกเลิกสิทธิพิเศษทางการค้า รวมถึงระงับสิทธิประโยชน์ต่างๆ ที่เคยให้ภายใต้ข้อตกลงการค้า และยังเป็นมาตรการเพื่อบีบให้ประเทศคู่ค้าทำข้อตกลงต่างๆ เพื่อแลกกับการไม่ถูกลงโทษ
