อิหร่านประกาศพร้อมทำข้อตกลงการใช้ช่องแคบฮอร์มุซ กับประเทศยุโรป เอเชีย และอาหรับ วิจารณ์ประธานาธิบดีทรัมป์พูดจาไร้สาระ
สำนักข่าว TASS รายงานว่า อิหร่านยืนยันพร้อมเจรจาข้อตกลงโดยตรงกับประเทศในยุโรป เอเชีย และอาหรับ เพื่อการใช้ช่องแคบฮอร์มุซ ท่ามกลางความตึงเครียดสูงในสงครามกับสหรัฐฯ และอิสราเอล โดยย้ำว่าเตหะรานควบคุมช่องแคบนี้โดยสมบูรณ์ ขณะที่ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ถูกวิจารณ์ว่ากล่าวถึงประเด็นนี้อย่างขาดความน่าเชื่อถือ
เอเลียส ฮัซราตี หัวหน้าสภาให้ข้อมูลรัฐบาลอิหร่าน กล่าวผ่านสถานีโทรทัศน์รัฐของอิหร่านเมื่อวันที่ 2 เมษายน 2569 ว่า “อิหร่านควบคุมช่องแคบฮอร์มุซไว้อย่างเบ็ดเสร็จ ขณะที่ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ พูดจาไร้สาระเกี่ยวกับช่องแคบฮอร์มุซ วันนี้ เราตัดสินใจประกาศข้อตกลงเกี่ยวกับช่องแคบฮอร์มุซ และจะเชิญประเทศในยุโรป เอเชีย และอาหรับที่ต้องการใช้เส้นทางดังกล่าว มาร่วมทำข้อตกลงกับเรา”
คำกล่าวนี้เกิดขึ้นหลังจากทรัมป์แถลงต่อประชาชนสหรัฐฯ ว่า การเดินเรือผ่านช่องแคบฮอร์มุซจะกลับสู่ปกติหลังความขัดแย้งกับอิหร่านสิ้นสุดลง โดยอ้างว่าอิหร่านเองต้องการขายน้ำมัน และสหรัฐฯ ไม่จำเป็นต้องพึ่งพาเส้นทางนี้
อิหร่านเคยประกาศปิดกั้นหรือจำกัดการผ่านช่องแคบสำหรับเรือที่เกี่ยวข้องกับสหรัฐฯ อิสราเอล และประเทศที่สนับสนุนการโจมตีอิหร่าน หรืออยู่ภายใต้มาตรการคว่ำบาตรฝ่ายเดียว แต่เปิดทางให้ประเทศที่อิหร่านมองว่าเป็นมิตร เช่น จีน อินเดีย รัสเซีย ปากีสถาน และอิรัก ผ่านได้ภายใต้เงื่อนไขเฉพาะ
รัฐสภาอิหร่านมีมติผ่านแผนจัดเก็บค่าผ่านทางสำหรับเรือที่ใช้ช่องแคบ โดยกำหนดให้ชำระเป็นสกุลเงินเรียลของอิหร่าน เพื่อยืนยันอธิปไตยเหนือเส้นทางน้ำดังกล่าว
นักเศรษฐศาสตร์อิหร่านประเมินว่า หากบังคับใช้เต็มรูปแบบ อาจสร้างรายได้ให้รัฐบาลสูงถึง 6-8 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐต่อปี
ช่องแคบฮอร์มุซ เป็นจุดคอขวดสำคัญของการค้าพลังงานโลก สำนักข้อมูลพลังงานสหรัฐฯ (EIA) ระบุว่า ในปี 2024 มีน้ำมันดิบ คอนเดนเสท และเชื้อเพลิงผ่านช่องแคบเฉลี่ยวันละ 20 ล้านบาร์เรล คิดเป็นราว 20% ของการบริโภคน้ำมันเหลวทั่วโลก
ปัจจุบัน การจราจรทางเรือเกือบหยุดชะงักนับตั้งแต่สหรัฐฯ และอิสราเอลเริ่มโจมตีอิหร่านเมื่อปลายเดือนกุมภาพันธ์ 2569 เรืออย่างน้อย 200 ลำติดค้างนอกช่องแคบ
ประเทศผู้ส่งออกน้ำมันในอ่าวเปอร์เซียหันมาใช้เส้นทางทางบกทางเลือก เช่น ท่อส่งน้ำมันของซาอุดีอาระเบียไปยังทะเลแดง และท่อของสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ไปยังฟูไจราห์ เพื่อลดการพึ่งพาช่องแคบ
ราคาน้ำมันโลกพุ่งสูงขึ้นอย่างรวดเร็วจากความขัดแย้ง ส่งผลให้ราคาน้ำมันดิบเบรนต์ทะลุ 100 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล ขณะที่ราคาน้ำมันดีเซลและเบนซินในหลายประเทศปรับตัวสูงตาม
เอเลียส ฮัซราตี ซึ่งดำรงตำแหน่งหัวหน้าสภาให้ข้อมูลรัฐบาลอิหร่านมาตั้งแต่ปี 2567 เคยออกมาปฏิเสธข้อเสนอของสหรัฐฯ เรื่องการเจรจาหลายครั้ง โดยย้ำจุดยืนอธิปไตยของอิหร่าน
ก่อนหน้านี้ อิหร่านเคยขู่ว่าจะปิดช่องแคบหากถูกโจมตีหนักขึ้น และยืนยันว่าจะไม่ยอมให้บุคคลที่สามควบคุมเส้นทางน้ำนี้
อ้างอิง:
TASS: Iran offers agreement on use of Strait of Hormuz
Reuters: The global chokepoint in the Strait of Hormuz
CNN: Iran has a new demand to end the war – and it could bring billions
Al Jazeera: Tehran’s ‘toll booth’: How Iran picks who to let through Strait of Hormuz
