ทำเนียบขาวกล่าวหา บ. Moonshot AI สตาร์ตอัพจีน ใช้ไทยเป็นช่องทาง เข้าถึงชิป Nvidia GB300 หวังเลี่ยงกฎหมายคุมส่งออกเซมิคอนดักเตอร์ ชี้มีการใช้เซิร์ฟเวอร์จากไทย ประมวลผลลัพธ์ฝึกโมเดล AI จีน
สำนักข่าว Next News รายงานว่า เมื่อวันที่ 22 กรกฎาคม 2569 ทำเนียบขาวได้ออกแถลงการณ์กล่าวหาบริษัทสตาร์ตอัพของประเทศจีนชื่อว่า Moonshot AI หรือมูนช็อต เอไอ ว่าบริษัทได้อาศัยกระบวนการลักลอบผ่านการอาศัยโครงสร้างพื้นฐานในประเทศเพื่อ เพื่อให้เข้าถึงชิป Nvidia รุ่น GB300 Blackwell ซึ่งเป็นเทคโนโลยีที่ถูกจำกัดการส่งออกอย่างเข้มงวด การกล่าวหาครั้งนี้ถือเป็นการยกระดับการบังคับใช้มาตรการควบคุมการส่งออกเซมิคอนดักเตอร์ของวอชิงตันต่อบริษัทปัญญาประดิษฐ์ (AI) ของจีนอย่างมีนัยสำคัญ
นายไมเคิล แครตซิโอส ผู้อำนวยการสำนักงานนโยบายวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีของทำเนียบขาว ระบุผ่านแพลตฟอร์ม X ว่า Moonshot "ได้จัดหาเซิร์ฟเวอร์ที่ติดตั้ง GB300 และเข้าถึงชิป GB300 ในประเทศไทย ซึ่งน่าจะเพื่อใช้ในการฝึกฝนโมเดล AI ของตน"
การกล่าวหาดังกล่าวเกิดขึ้นเพียงไม่กี่วันหลังจากที่ Moonshot ได้เปิดตัวโมเดล Kimi K3 ซึ่งเป็นโมเดลภาษาขนาดใหญ่แบบเปิด (open-weight model) ที่มีพารามิเตอร์ 2.8 ล้านล้านตัว โมเดลนี้สามารถทำผลงานได้เทียบเท่าหรือเหนือกว่าระบบ AI ชั้นนำของอเมริกาในหลายเกณฑ์มาตรฐาน ซึ่งสร้างความเปลี่ยนแปลงต่อสมมติฐานเกี่ยวกับช่องว่างความสามารถด้าน AI ระหว่างจีนและสหรัฐฯ
ก่อนหน้านี้หนึ่งวัน (21 กรกฎาคม) นายสกอตต์ เบสเซนต์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังสหรัฐฯ ได้เพิ่มแรงกดดันด้วยการเตือนว่า "เรามีความสามารถในการคว่ำบาตรพวกเขา" ในประเด็นการขโมยทรัพย์สินทางปัญญา
ปัจจุบัน กรมอุตสาหกรรมและความมั่นคง (BIS) ซึ่งเป็นหน่วยงานของกระทรวงพาณิชย์ที่มีหน้าที่บังคับใช้มาตรการควบคุมการส่งออก ได้เปิดการสอบสวนว่าบริษัท AI ของจีนได้หลีกเลี่ยงข้อจำกัดโดยการส่งผ่านภาระงานการประมวลผล (computational workloads)* ผ่านบริษัทในเครือที่อยู่ต่างประเทศหรือผู้ให้บริการคลาวด์ในประเทศที่สามหรือไม่ ชิปประมวลผล GB300 ของ Nvidia ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของตระกูล Blackwell รุ่นล่าสุด ถูกห้ามส่งออกไปยังหน่วยงานของจีนภายใต้กฎระเบียบปัจจุบันของสหรัฐฯ อย่างชัดเจน
นายแครตซิโอสได้กล่าวหา Moonshot สองประเด็นหลัก ประการแรกคือ บริษัทได้เข้าถึงชิป Nvidia GB300 ซึ่งเป็นฮาร์ดแวร์ที่รัฐบาลสหรัฐฯ ห้ามขายหรือโอนให้แก่บริษัทจีน โดยการส่งผ่านภาระงานการประมวลผลไปยังเซิร์ฟเวอร์ที่ตั้งอยู่ในประเทศไทย
ประการที่สองคือ Moonshot "ได้พัฒนาแพลตฟอร์มภายในที่ซับซ้อนเพื่อทำการกลั่นกรองโมเดล (large-scale distillation)** กับโมเดลของสหรัฐฯ" ซึ่งเป็นเทคนิคที่ใช้เอาท์พุต (ผลลัพธ์) จากระบบ AI ขั้นสูงมาฝึกฝนโมเดลคู่แข่ง การกล่าวหาเหล่านี้เป็นการเตือนครั้งที่สองจากรัฐบาลสหรัฐฯ ในรอบสองวัน โดยก่อนหน้านี้กระทรวงการคลังสหรัฐฯ ได้ออกมาตรการคว่ำบาตรที่เกี่ยวข้องกับ AI โดยมุ่งเป้าไปที่ Moonshot จากข้อกล่าวหาว่าใช้เทคโนโลยีที่เป็นกรรมสิทธิ์ของ Anthropic โดยไม่ได้รับอนุญาต
ทางด้าน Nvidia ไม่ได้แสดงความคิดเห็นโดยตรงต่อข้อกล่าวหาของนายแครตซิโอส โดยโฆษกของบริษัทได้ย้ำว่า Nvidia "ปฏิบัติตามกฎระเบียบการควบคุมการส่งออกทั้งหมด และบังคับใช้การปฏิบัติตามอย่างเคร่งครัดในทุกช่องทางการขาย" ขณะที่ Moonshot AI ยังไม่มีการตอบสนองต่อข้อกล่าวหาดังกล่าวต่อสาธารณะ
รายละเอียดโมเดล Kimi K3
Moonshot ได้เปิดตัว Kimi K3 เมื่อวันที่ 17 กรกฎาคม 2569 ซึ่งเป็นโมเดลประเภท Mixture-of-Experts (MoE) ที่มีพารามิเตอร์ขนาด 2.8 ล้านล้านตัว และเปิดใช้งานผู้เชี่ยวชาญ (experts) 16 ตัวจาก 896 ตัวต่อหนึ่งโทเค็น (token) นับเป็นโมเดล AI แบบเปิดที่ใหญ่ที่สุดเท่าที่เคยมีการเปิดตัวมา ระบบนี้รองรับหน้าต่างบริบท (context window) ขนาดหนึ่งล้านโทเค็น และมีความสามารถในการประมวลผลภาพแบบเนทีฟ (native vision capabilities)
Kimi K3 ทำคะแนนได้ในระดับแนวหน้าบนเกณฑ์มาตรฐานหลายรายการ รวมถึง 91.2 คะแนนใน BrowseComp และ 88.3 คะแนนใน Terminal Bench 2.1 นอกจากนี้ยังติดอันดับหนึ่งบนลีดเดอร์บอร์ด Frontend Arena ด้วยคะแนน Elo ที่ 1,679 และเป็นอันดับหนึ่งในการประเมินของ nextjs.org โดยแซงหน้า Fable 5 ของ Anthropic ในงานเขียนโค้ดสำหรับส่วนหน้า (front-end coding tasks)
อย่างไรก็ตาม ในด้านประสิทธิภาพโดยรวมแล้ว โมเดลนี้ยังคงตามหลัง Fable 5 และ GPT 5.6 Sol ของ OpenAI อยู่เล็กน้อย แต่ช่องว่างที่แคบลงนี้ทำให้เกิดความกังวลในหมู่นักลงทุน ส่งผลให้หุ้น AI และเซมิคอนดักเตอร์ร่วงลงอย่างรุนแรงหลังจากการประกาศเมื่อวันที่ 17 กรกฎาคม
เบื้องหลังการกลั่นกรองโมเดล
ข้อกล่าวหาเกี่ยวกับการเข้าถึงชิปเกิดขึ้นท่ามกลางความตึงเครียดที่เพิ่มขึ้นเกี่ยวกับเทคนิคการกลั่นกรองโมเดล (model distillation) ในเดือนกุมภาพันธ์ 2569 Anthropic ได้กล่าวหา Moonshot, DeepSeek และ MiniMax ต่อสาธารณะว่าดำเนินการกลั่นกรองโมเดลอย่างเป็นระบบ โดยอ้างว่าบริษัทเหล่านี้ใช้การสอบถามที่สร้างขึ้นโดยอัตโนมัติ เพื่อรวบรวมเหตุผลแบบลูกโซ่ (chain-of-thought reasoning), การใช้เครื่องมือเชิงตัวแทน (agentic tool use) และเวิร์กโฟลว์การเขียนโค้ดจาก Claude ผ่านบัญชีที่เป็นการฉ้อโกง
Anthropic ระบุว่ามีคำถามอย่างน้อย 3.4 ล้านคำถามมาจาก Moonshot เพียงบริษัทเดียว
คำอธิบายของนายแครตซิโอสที่ว่า Moonshot สร้าง "แพลตฟอร์มภายในที่ซับซ้อน" สำหรับการกลั่นกรองโมเดลขนาดใหญ่ สอดคล้องกับข้อกล่าวหาในครั้งก่อน และบ่งชี้ว่าทำเนียบขาวมองว่าการกลั่นกรองโมเดลเป็นข้อกังวลด้านความมั่นคงของชาติในระดับเดียวกับการแพร่กระจายของฮาร์ดแวร์ ปัจจุบันฝ่ายนิติบัญญัติกำลังผลักดันกฎหมายที่จะขึ้นบัญชีดำหรือคว่ำบาตรบริษัทจีนที่เกี่ยวข้องกับการกลั่นกรองโมเดลโดยไม่ได้รับอนุญาต
ช่องโหว่ในการบังคับใช้การควบคุมการส่งออก
เส้นทางการเข้าถึงชิปผ่านประเทศไทยนี้เน้นย้ำถึงความท้าทายในการบังคับใช้มาตรการควบคุมของวอชิงตัน แม้ว่าสหรัฐฯ จะได้เพิ่มความเข้มงวดในการควบคุมการส่งออกชิปมาอย่างต่อเนื่องตั้งแต่เดือนตุลาคม 2565 แต่กฎเหล่านี้ยังคงพึ่งพาประเทศตัวกลางและผู้ให้บริการคลาวด์อย่างมากในการตรวจสอบการเข้าถึงปลายน้ำ ประเทศไทยไม่ได้อยู่ภายใต้ข้อจำกัดเดียวกันกับประเทศจีน และความสามารถของศูนย์ข้อมูลในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ก็ขยายตัวอย่างรวดเร็ว เนื่องจากบริษัทเทคโนโลยีขนาดใหญ่ (hyperscalers) พยายามกระจายห่วงโซ่อุปทาน
การสอบสวนของ BIS กำลังพิจารณาว่าหน่วยงานของจีนใช้บริษัทในเครือในต่างประเทศหรือโครงสร้างพื้นฐานคลาวด์ในประเทศที่สามเป็นช่องทางในการเข้าถึงฮาร์ดแวร์ที่ถูกจำกัดหรือไม่ กรณีนี้สะท้อนถึงความกังวลก่อนหน้านี้เกี่ยวกับการส่งชิปไปยังจีนผ่านตะวันออกกลางและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ซึ่งเป็นช่องโหว่ที่รัฐบาลสหรัฐฯ ทั้งในอดีตและปัจจุบันได้พยายามปิดผ่านการออกกฎเกณฑ์มาหลายรอบ
หุ้น Nvidia ปิดที่ 212.06 ดอลลาร์ในวันที่ 22 กรกฎาคม เพิ่มขึ้น 2.3% ในวันนั้น เนื่องจากนักลงทุนตีความว่าการบังคับใช้ที่เข้มงวดขึ้นอาจทำให้ห่วงโซ่อุปทานตึงตัวขึ้นซึ่งเป็นผลดีต่อ Nvidia อย่างไรก็ตาม ในการซื้อขายก่อนตลาดเปิดในวันที่ 23 กรกฎาคม หุ้น Nvidia ลดลง 0.6% มาอยู่ที่ 210.87 ดอลลาร์
หมายเหตุ * กระบวนการการส่งผ่านภาระงานการประมวลผล (routing computational workloads) ในข่าวนี้ หมายถึงการที่บริษัท AI ของจีนส่งงานที่ต้องใช้พลังงานการประมวลผลสูงเหล่านี้ไปดำเนินการผ่านเซิร์ฟเวอร์ในต่างประเทศหรือผู้ให้บริการคลาวด์ของประเทศที่สาม. จุดประสงค์คือเพื่อเข้าถึงฮาร์ดแวร์ประมวลผลขั้นสูงที่ถูกจำกัด เช่น ชิป Nvidia GB300 ซึ่งห้ามส่งออกไปยังหน่วยงานจีนโดยตรงภายใต้กฎระเบียบของสหรัฐอเมริกา
หมายเหตุ** การกลั่นกรองโมเดล (model distillation) คือการนำผลลัพธ์หรือความรู้จากโมเดล AI ขั้นสูงของคู่แข่ง มาใช้ในการฝึกฝนโมเดล AI ของตนเอง เพื่อสร้างโมเดลใหม่ที่อาจมีความสามารถใกล้เคียงกันหรือปรับปรุงให้ดียิ่งขึ้น
