"...ส่วนความผิดพลาดนี้ เกิดจากความพลั้งเผลอและไม่ตั้งใจ อันเกิดจากการที่ผู้ทำไม่ได้ตรวจทานว่ามีการอ้างอิงครบถ้วนหรือไม่ เนื่องจากมีผู้ช่วยค้นคว้าและส่งให้จัดพิมพ์อีกคนหนึ่ง และแม้จะเป็นความบกพร่องจากผู้ช่วยในการจัดพิมพ์ นายสมชาย ก็ยอมรับว่า เป็นความรับผิดชอบของตน จึงพยายามแก้ไขโดยการปรับแก้ไขให้ถูกต้องอย่างรวดเร็ว..."
จากกรณีที่ประชุมสภามหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เมื่อวันที่ 30 มกราคม 2569 มีมติเห็นชอบให้ถอดถอนปริญญาเอก (ดุษฎีบัณฑิต) สาขาปรัชญา หลักสูตรการบริหารกระบวนการยุติธรรม คณะนิติศาสตร์ ของนายสมชาย แสวงการ อดีตสมาชิกวุฒิสภา (สว.) หลังผลการสอบสวนข้อร้องเรียนพบว่ามีการคัดลอกผลงานทางวิชาการ (Plagiarism) มาใช้ในการทำดุษฎีนิพนธ์จริงนั้น
ในตอนที่แล้ว สำนักข่าว Next News ได้นำเสนอข้อมูลเชิงลึกเกี่ยวกับคณะกรรมการสอบดุษฎีนิพนธ์เล่มดังกล่าวของนายสมชาย ซึ่งประกอบด้วยผู้ทรงคุณวุฒิ 5 ราย ได้แก่
ศาสตราจารย์ ดร.บรรเจิด สิงคะเนติ (ประธานกรรมการสอบ)
ศาสตราจารย์ ดร.อุดม รัฐอมฤต (กรรมการและอาจารย์ที่ปรึกษาหลัก)
ศาสตราจารย์ ณรงค์ ใจหาญ (กรรมการสอบ)
รองศาสตราจารย์ ดร.สุปรียา แก้วละเอียด (กรรมการสอบ)
อาจารย์ ดร.เชาวนะ ไตรมาส (กรรมการสอบ)
ทั้ง 5 ราย ล้วนเป็น "กลุ่มปรมาจารย์ด้านนิติศาสตร์" ระดับแถวหน้าของประเทศไทย ส่วนใหญ่มีความเชี่ยวชาญโดดเด่นด้านกฎหมายมหาชน กฎหมายอาญา และกฎหมายรัฐธรรมนูญ หลายท่านมีบทบาทสำคัญทั้งในแวดวงวิชาการ (โดยเฉพาะมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์) และการวางรากฐานกระบวนการยุติธรรมของไทย โดยเกือบทุกท่านเป็นศิษย์เก่าหรืออาจารย์ประจำที่คณะนิติศาสตร์ มธ. ซึ่งไม่ได้มีบทบาทเพียงในตำรา แต่ยังมีส่วนร่วมในการร่างรัฐธรรมนูญ เป็นกรรมการกฤษฎีกา หรือดำรงตำแหน่งในองค์กรอิสระ เป็นต้น
ภาพประกอบรายงาน
สภามหาลัยมธ. สั่งถอดปริญญาเอก อดีตสว. 'สมชาย' สอบพบคัดลอกผลงาน
ย้อนข้อมูลiLaw ส่องดุษฎีนิพนธ์อดีต สว.สมชาย ก่อนโดนสั่งถอดปริญญาเอก
เบื้องลึก! สอบดุษฎีนิพนธ์'สมชาย'พระปกเกล้าพบเนื้อหาเหมือนคำต่อคำ 27 น.
เปิดตัวกก.สอบดุษฎีนิพนธ์อดีต สว.สมชาย ไฉนตรวจไม่พบปัญหาคัดลอกผลงาน?
สำหรับประเด็นที่ว่า เหตุใดคณะกรรมการสอบดุษฎีนิพนธ์เล่มนี้จึงตรวจสอบไม่พบปัญหาการคัดลอกผลงานทางวิชาการของนายสมชายนั้น
สำนักข่าว Next News ได้รับการยืนยันอย่างเป็นทางการว่า ในระหว่างกระบวนการสอบสวนกรณีดังกล่าว คณะกรรมการสอบดุษฎีนิพนธ์ได้ทำหนังสือลงวันที่ 23 เมษายน 2567 เพื่อชี้แจงข้อเท็จจริงต่อมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ โดยระบุเหตุผลที่ตรวจสอบไม่พบการคัดลอกผลงานไว้ว่า สาเหตุที่ไม่พบการคัดลอกงานก่อนสอบวิทยานิพนธ์เนื่องจากระบบการตรวจความซ้ำซ้อนของมหาวิทยาลัยในขณะนั้น ไม่ได้มีข้อมูลของงานวิจัยสถาบันพระปกเกล้าจึงไม่ได้ทราบข้อมูลนี้ นายสมชายมีความตั้งใจในการอ้างอิงตามปกติวิสัย มิได้มีเจตนาหลบหลีกการอ้างอิงหรือตั้งใจคัดลอกผลงานแต่อย่างใด
นอกจากนี้ คณะกรรมการฯ ยังระบุว่าเนื้อหาวิจัยส่วนที่มีปัญหานั้นปรากฏอยู่ในบทที่ 2 ซึ่งเป็นการทบทวนวรรณกรรม (Literature Review) ไม่ใช่เนื้อหาหลักของการวิจัย พร้อมทั้งยืนยันว่างานวิจัยเรื่องนี้ยังมีคุณภาพและมีคุณค่าในทางวิชาการ
ความเห็นโดยสรุปของคณะกรรมการสอบดุษฎีนิพนธ์ดังกล่าว มีรายละเอียดดังนี้
คณะกรรมการสอบวิทยานิพนธ์ ระบุว่า การคัดลอกเนื้อหาบางส่วนที่ตรงกันปรากฏอยู่ในส่วนของบทที่ 2 ของดุษฎีนิพนธ์ ที่เป็นส่วนการสำรวจวรรณกรรมที่เกี่ยวข้องกับงานค้นคว้า ซึ่งผู้จัดทำไม่ได้มีการเรียบเรียงหรืออ้างอิงอย่างถูกต้องและครบถ้วน ไม่เป็นตามมาตรฐานทางวิชาการ
จากการสอบถามนายสมชาย ทราบว่า เกิดจากความผิดพลาดในการรวบรวมจัดพิมพ์อย่างเร่งด่วน ทำให้ตกหล่นในการจัดทำเชิงอรรถ และบรรณานุกรม ประกอบทุกเล่มต้องผ่านการตรวจคัดลอกระบบ MYCat และผลการตรวจผ่านตามเกณฑ์ที่กำหนดไว้ เนื่องจากเนื้อหาไม่ใช่ส่วนที่เป็นวิเคราะห์ เพื่อตอบโจทย์วิจัย อันเป็นการนำเสนอความคิดริเริ่มของผู้เขียนและไม่ใช่เนื้อหาหลักในการประเมินว่า ผู้เขียนมีความรู้ ความเชี่ยวชาญในเรื่องที่ศึกษา รวมถึงทักษะการคิดวิเคราะห์ สังเคราะห์เพื่อเข้าใจสภาพปัญหาและสามารถนำเสนอแนวทางการแก้ไขปัญหาที่ถูกต้องเหมาะสมหรือไม่
คณะกรรมการสอบวิทยานิพนธ์ ยังระบุด้วยว่า การนำเสนอวิทยานิพนธ์ที่ไม่ถูกต้องสมบูรณ์เกิดขึ้นได้เสมอในหมู่นักศึกษาที่ขาดประสบการณ์ในการเรียบเรียงและนำเสนองานทางวิชาการ หากเป็นการคัดลอกผลงานผู้อื่นเพื่อใช้ในส่วนสำคัญเพื่อแสดงผลการวิเคราะห์หรือข้อเสนอแนะ อันเป็นการแสดงให้เห็นว่า เนื้อหาในส่วนดังกล่าวเป็นผลงานที่เกิดจากความสามารถของผู้นำเสนอวิทยานิพนธ์
ทั้งที่ ความจริงเป็นของบุคคลอื่น เป็นการคัดลอกที่เห็นเจตนากระทำผิดอย่างชัดเจนเข้าข่ายความผิดร้ายแรง และต้องไม่ให้วิทยานิพนธ์เช่นนี้ได้รับการพิจารณาว่าสอบผ่าน
ส่วนความผิดพลาดนี้ เกิดจากความพลั้งเผลอและไม่ตั้งใจ อันเกิดจากการที่ผู้ทำไม่ได้ตรวจทานว่ามีการอ้างอิงครบถ้วนหรือไม่ เนื่องจากมีผู้ช่วยค้นคว้าและส่งให้จัดพิมพ์อีกคนหนึ่ง และแม้จะเป็นความบกพร่องจากผู้ช่วยในการจัดพิมพ์
นายสมชาย ก็ยอมรับว่า เป็นความรับผิดชอบของตน จึงพยายามแก้ไขโดยการปรับแก้ไขให้ถูกต้องอย่างรวดเร็ว
อีกทั้งสาเหตุที่ไม่พบการคัดลอกงานก่อนสอบวิทยานิพนธ์เนื่องจากระบบการตรวจความซ้ำซ้อนของมหาวิทยาลัยในขณะนั้น ไม่ได้มีข้อมูลของงานวิจัยสถาบันพระปกเกล้าจึงไม่ได้ทราบข้อมูลนี้
จึงเห็นว่า นายสมชาย มีความตั้งใจในการอ้างอิงเป็นปกติวิสัย ไม่ได้เป็นการหลบหลีกที่จะไม่อ้างอิงหรือตั้งใจคัดลอกและไม่ใช่เนื้อหาหลัก
คณะกรรมการสอบวิทยานิพนธ์ ยังได้มีหนังสือชี้แจงเพิ่มเติมเกี่ยวกับคุณภาพของวิทยานิพนธ์ฉบับนี้ โดยสรุปได้ว่า ในเชิงเนื้อหาดำเนินการตามกรอบวัตถุประสงค์เป็นวิทยานิพนธ์ที่มีคุณภาพ ได้มาตรฐานเพียงพอเป็นผลงานที่มีคุณค่าและเป็นประโยชน์ในทางวิชาการ มีการแสดงถึงแนวคิด ทฤษฎี การศึกษาเปรียบเทียบประสบการณ์ที่นำเสนอในแหล่งข้อมูลต่าง ๆ ทั้งในและต่างประเทศไว้อย่างเป็นระบบ มีการเก็บข้อมูลภาคสนามเพื่อนำมาวิเคราะห์อย่างเป็นระบบและได้ข้อเสนอที่ชัดเจน มีการจัดเวทีรับฟังความคิดเห็นจากบุคคลที่เกี่ยวข้องเพื่อให้ได้ผลงานวิทยานิพนธ์ที่มีคุณค่าในระดับดุษฎีบัณฑิต เนื่องจากขณะศึกษานายสมชายเป็นสมาชิกวุฒิสภาจึงสามารถสะท้อนประเด็นปัญหารูปแบบและวิธีการได้มาซึ่งสมาชิกวุฒิสภาของประเทศไทยได้อย่างดี เพราะเป็นผู้มีประสบการณ์ที่มีส่วนเกี่ยวข้องโดยตรง ได้ใช้วิธีการศึกษาที่หลากหลาย เชิงคุณภาพ และเชิงปริมาณให้ได้ข้อมูลมา ถือว่าแตกต่างจากงานวิจัยทางกฎหมายทั่วไป มีการนำเสนอว่าปัจจัยใดบ้างที่มีอิทธิพลต่อความสำเร็จของรูปแบบและวิธีการได้มาซึ่งสมาชิกวุฒิสภาของประเทศไทย สามารถออกแบบระบบและกลกลไกการได้มาซึ่งสมาชิกวุฒิสภาที่เหมาะสมกับประเทศไทยได้
สำนักข่าว Next News รายงานเพิ่มเติมว่า สำหรับกระบวนการสอบสวนกรณีนี้ ตามขั้นตอนภายหลังจากที่คณะกรรมการตรวจสอบข้อเท็จจริงสรุปผลการสอบสวนว่ามีความผิด จะมีการส่งเรื่องให้คณะกรรมการพิจารณาการเพิกถอนปริญญาบัตร พิจารณาและสรุปเรื่องเสนอต่อสภามหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
ในเรื่องนี้ เกี่ยวกับคำชี้แจงของคณะกรรมการสอบวิทยานิพนธ์ตามข้อมูลข้างต้นนั้น
คณะกรรมการพิจารณาการเพิกถอนปริญญาบัตร ได้พิจารณาแล้วเห็นว่า เนื้อหาของบทที่ว่าด้วยการทบทวนวรรณกรรมดังกล่าวเป็นส่วนหนึ่งของวิทยานิพนธ์ตามวัตถุประสงค์ของการศึกษาที่ต้องนำไปใช้ในการศึกษาวิเคราะห์ในบทต่อไป ซึ่งตามวัตถุประสงค์ตามที่ระบุไว้ในวิทยานิพนธ์ข้อ 1.เพื่อศึกษาและวิเคราะห์พัฒนาการของรูปแบบและวิธีการได้มาซึ่งสมาชิกวุฒิสภาไทย และข้อ 2.เพื่อศึกษาและเปรียบเทียบรูปแบบและวิธีการได้มาของสมาชิกวุฒิสภาในต่างประเทศ
จึงเป็นส่วนที่จำเป็นและเป็นสาระสำคัญของวิทยานิพนธ์
ส่วนเรื่องคุณภาพของวิทยานิพนธ์ คณะกรรมการพิจารณาการเพิกถอนปริญญาบัตร ได้พิจารณาแล้วเห็นว่า ในส่วนของคุณภาพวิทยานิพนธ์ เนื่องจากการประเมินและพิจารณาในเนื้อหาของวิทยานิพนธ์ได้ผ่านการพิจารณาจากคณะกรรมการสอบวิทยานิพนธ์แล้ว ซึ่งกรณีนี้ควรยืนยันตามความเห็นของคณะกรรมการสอบวิทยานิพนธ์ว่า วิทยานิพนธ์ของนายสมชาย มีคุณภาพและคุณค่าทางวิชาการ
แต่การพิจารณาประเด็นการคัดลอกเป็นอีกประเด็นหนึ่ง ซึ่งไม่จำเป็นต้องนำประเด็นเรื่องคุณภาพของวิทยานิพนธ์ไปใช้ประกอบการพิจารณาเพื่อใช้ในการเพิกถอนปริญญาบัตรของนายสมชาย อย่างใด
**************************************
สำหรับผลการพิจารณาและข้อเสนอฉบับเต็มของ คณะกรรมการพิจารณาการเพิกถอนปริญญาบัตร ที่มีการสรุปเรื่องเสนอต่อสภามหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ก่อนที่สภาฯ จะมีมติให้ ถอดปริญญาเอกหรือดุษฎีบัณฑิตสาขาปรัชญา หลักสูตรการบริหารกระบวนการยุติธรรม คณะนิติศาสตร์ของนายสมชาย มีรายละเอียดเป็นอย่างไร
สำนักข่าว Next News อยู่ระหว่างตรวจสอบยืนยันข้อมูล เมื่อได้รับความชัดเจนแล้วจะรีบนำมาเสนอให้สาธารณชนได้รับทราบต่อไป
