‘ยศชนัน’ เผยรัฐบาลเตรียมตั้งคณะทำงานร่วมไทย-เมียนมา-จีน แก้ปัญหาวิกฤตสารหนูปนเปื้อนแม่น้ำกก สาละวิน โขง ด้านปธ.หอการค้าเชียงรายหวั่นยืดเยื้อกระทบท่องเที่ยว เร่งรัฐคุยเพื่อนบ้านจริงจัง
สำนักข่าว Next News รายงานเมื่อวันที่ 14 พฤศจิกายน 2569 นายยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) เปิดเผยว่า ได้มีการลงพื้นที่เพื่อติดตามและเร่งแก้ไขปัญหาสารพิษตกค้างในแม่น้ำกก แม่น้ำสาละวิน แม่น้ำโขง ซึ่งเป็นเรื่องเร่งด่วนที่ส่งผลกระทบต่อความเชื่อมั่นและการท่องเที่ยว
โดยความคืบหน้าในการแก้ไขปัญหาระดับนานาชาตินั้น รัฐบาลได้หารือกับนายกรัฐมนตรีจีนเพื่อประสานความร่วมมือในการจัดการปัญหาที่เชื่อมโยงกับพื้นที่ฝั่งเมียนมาแล้ว พร้อมทั้งเตรียมจัดตั้งคณะทำงานร่วมกันหลายฝ่าย เนื่องจากเหมืองในเมียนมามีผู้เกี่ยวข้องจากหลากหลายประเทศ ไม่ได้มีเพียงแค่ประเทศจีนเท่านั้น นอกจากนี้ รัฐบาลยังเตรียมนำประเด็นการดูแลรักษาทรัพยากรแม่น้ำที่ใช้ประโยชน์ร่วมกันไปหารือในระดับอาเซียน เพื่อสร้างความตระหนักรู้และร่วมกันแก้ปัญหา โดยจะนำผลการตรวจสอบจากห้องปฏิบัติการไปใช้เป็นข้อมูลทางวิทยาศาสตร์เพื่อสนับสนุนการผลักดันนโยบายดังกล่าว
สำหรับการบริหารจัดการภายในประเทศ ทางจังหวัดและผู้ว่าราชการจังหวัดได้จัดเตรียมแหล่งน้ำสำรองและแหล่งน้ำทดแทนเพื่อดูแลประชาชนเป็นที่เรียบร้อยแล้ว ควบคู่ไปกับการนำวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเข้ามาช่วยบำบัดน้ำอย่างเป็นรูปธรรม โดยหน่วยงานอย่างสำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) และศูนย์ซินโครตรอน ได้เข้ามาช่วยดูแลระบบหอกรองน้ำและระบบประปาชุมชน รวมไปถึงการนำเสนอแนวทางกำจัดสารหนูที่ปนเปื้อนมากับแหล่งน้ำ ด้วยการสร้างฝายชะลอน้ำเพื่อดักจับตะกอนสารหนูตั้งแต่ต้นน้ำ ซึ่งจะช่วยลดปริมาณสารพิษได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยแนวคิดการดักตะกอนนี้จะถูกนำไปหารือเพิ่มเติมในการประชุมคณะรัฐมนตรีสัญจรภาคเหนือ
นอกจากนี้ได้มีการส่งมอบชุดตรวจคุณภาพน้ำจาก สวทช. หรือศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ (นาโนเทค) และกรมวิทยาศาสตร์บริการ ลงพื้นที่เพื่อให้เจ้าหน้าที่หน้างานสามารถทำการตรวจสอบคุณภาพน้ำได้ทันที โดยไม่ต้องเสียเวลาส่งตัวอย่างเข้ามาตรวจที่ห้องปฏิบัติการในกรุงเทพ การกระจายชุดตรวจนี้จะช่วยให้ทุกภาคส่วนมองเห็นข้อมูลสถานการณ์น้ำที่ถูกต้องตรงกัน อย่างไรก็ดี การประชุมเชิงปฏิบัติการเพื่อสร้างความเข้าใจภายในรวมถึงการลงพื้นที่มีการดำเนินการมาแล้วระยะหนึ่ง ซึ่งรอบนี้เกิดวิกฤติหนักขึ้น เราก็ได้เริ่มดำเนินการตามที่มีการประชุมร่วมกัน
โดยรัฐบาลจะเร่งผลักดันมาตรการที่สามารถดำเนินการได้ทันที ควบคู่กับการประสานกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม รวมถึงหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง จัดตั้งคณะทำงานรวบรวมข้อมูล ผลการวิจัย และหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ เพื่อประกอบการแก้ไขปัญหา
นายยศชนัน กล่าวว่า เป้าหมายสำคัญคือการเร่งดำเนินการให้เร็วที่สุด โดยขณะนี้ได้นำชุดตรวจมาใช้ก่อน เพื่อให้ประชาชนสามารถตรวจสอบคุณภาพน้ำได้อย่างชัดเจน และทราบว่าน้ำมีปัญหาในจุดใด รวมถึงสามารถดำเนินการแก้ไขได้หรือไม่ เนื่องจากที่ผ่านมาแม้หน่วยงานจะมีระบบดูแลคุณภาพน้ำประปาอยู่แล้ว แต่การสังเกตจากสีของน้ำเพียงอย่างเดียวไม่สามารถยืนยันความปลอดภัยได้ จึงเร่งนำชุดตรวจมาให้ประชาชนสามารถตรวจสอบได้ด้วยตนเองในพื้นที่ ทั้งนี้ ในวันพรุ่งนี้จะเชิญสื่อมวลชนลงพื้นที่เพื่อสาธิตการใช้ชุดตรวจ พร้อมให้ข้อมูลรายละเอียดเพิ่มเติมเกี่ยวกับการตรวจสอบคุณภาพน้ำ
“เราเร่งเรื่องนี้ และก็มีการวางแผนมาตลอดแล้วก็ลงมาพอสมควร แล้วก็ พูดคุยกับคนในพื้นที่ แล้วก็ทำร่วมกับมหาวิทยาลัย ตอนนี้ก็มาช่วยเรื่องนี้อยู่แล้ว แล้วก็ทางจังหวัดมีการตั้งทีมงานในการช่วยเหลือ” นายยศชนันกล่าว
ด้านนายภาคภูมิ ผลพิสิษฐ์ ประธานหอการค้าจังหวัดเชียงราย เปิดเผยว่า ปัญหาสารพิษปนเปื้อนในแม่น้ำกกและแม่น้ำสาย ถือเป็นปัญหารุนแรงที่จังหวัดเชียงรายกำลังเผชิญ โดยภาคเอกชน จังหวัด และภาคประชาชน ได้ร่วมกันหารือเพื่อหาแนวทางแก้ไข แต่ปัญหาดังกล่าวไม่ได้มีต้นตอจากภายในประเทศ หากเกิดจากกิจกรรมบริเวณพื้นที่ชายแดนของประเทศเพื่อนบ้าน ทำให้การประสานงานและการแก้ไขปัญหามีความซับซ้อนและดำเนินการได้ยาก
ที่ผ่านมา จังหวัดและภาคเอกชนได้สะท้อนปัญหาไปยังรัฐบาลไทย รวมถึงประสานไปยังเมียนมาและจีน เพื่อขอความร่วมมือในการแก้ไข เนื่องจากผลกระทบไม่ได้จำกัดอยู่เพียงด้านเศรษฐกิจ แต่ยังครอบคลุมถึงสุขภาพและคุณภาพชีวิตของประชาชน ซึ่งเป็นประเด็นที่มีความสำคัญมากกว่าเรื่องเศรษฐกิจโดยตรง เพราะหากประชาชนเจ็บป่วย ย่อมส่งผลต่อการใช้จ่ายและกิจกรรมทางเศรษฐกิจโดยรวมของจังหวัดตามมา
นายภาคภูมิกล่าวถึงผลกระทบต่อภาคธุรกิจ ประเมินว่าอาจขยายวงกว้างไปยังธุรกิจทุกภาคส่วนทั่วจังหวัดเชียงราย ไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะธุรกิจใดธุรกิจหนึ่ง เนื่องจากปัญหาสารพิษเกี่ยวข้องกับสุขภาวะและชีวิตความเป็นอยู่ของประชาชนในภาพรวม
นายภาคภูมิ ผลพิสิษฐ์ ประธานหอการค้าจังหวัดเชียงราย
อย่างไรก็ตาม ขณะนี้ยังไม่มีการประเมินมูลค่าความเสียหายทางเศรษฐกิจที่ชัดเจน เนื่องจากผลกระทบส่วนใหญ่เป็นผลกระทบทางอ้อมที่เกิดจากคุณภาพชีวิตของประชาชน ก่อนจะส่งต่อไปยังภาคเศรษฐกิจ รวมถึงความเชื่อมั่นของนักท่องเที่ยวและผู้ที่วางแผนเดินทางเข้ามาในจังหวัดเชียงราย ซึ่งเป็นเรื่องที่ประเมินออกมาเป็นตัวเลขได้ค่อนข้างยาก
ส่วนผลกระทบต่อจำนวนนักท่องเที่ยวในขณะนี้ ยังไม่มีข้อมูลที่ชัดเจนว่าลดลงมากน้อยเพียงใด แต่หากปล่อยให้ปัญหายืดเยื้อโดยไม่มีการเร่งแก้ไข เชื่อว่าผลกระทบจะขยายวงกว้างและทวีความรุนแรงมากขึ้น
นายภาคภูมิกล่าวเพิ่มเติมว่า ข้อเสนอสำคัญของหอการค้าจังหวัดเชียงราย คือ ต้องการให้รัฐบาลไทยเข้ามามีบทบาทในการเจรจาและประสานความร่วมมือกับประเทศเพื่อนบ้านอย่างจริงจัง โดยขณะนี้หอการค้าทำงานร่วมกับจังหวัดและภาคประชาชน เพื่อส่งเสียงสะท้อนปัญหาไปยังรัฐบาล เนื่องจากเป็นปัญหาที่เกินขีดความสามารถของจังหวัดในการจัดการเพียงลำพัง จึงจำเป็นต้องอาศัยรัฐบาลเป็นกลไกหลักในการเจรจาและผลักดันแนวทางแก้ไข เพื่อยับยั้งปัญหาสารพิษที่กำลังส่งผลกระทบต่อประชาชนในพื้นที่อย่างเร่งด่วน
