ผลการเลือกตั้งจำลองเพื่อพิสูจน์ 'บาร์โค้ด' ย้ำชัดว่าการโหวตของอาสาสมัคร 10 คน ผลออกมา 86% สแกนบาร์โค้ดบนบัตรแล้วสามารถทราบข้อมูลได้ว่าบัตรใบนั้นกาเลือกใคร
นายธรรม์ธีร์ สุกโชติรัตน์ อาจารย์ประจำคณะบริหารธุรกิจ และผู้อำนวยการดีโหวต มหาวิทยาลัยศรีปทุม เปิดเผย เมื่อวันที่ 5 มีนาคม 2569 ว่า ผลการจำลองการเลือกตั้งเพื่อพิสูจน์บาร์โค้ด ดำเนินการโดยคณะกรรมาธิการพัฒนาการเมือง การมีส่วนร่วมของประชาชน สิทธิมนุษยชน สิทธิ เสรีภาพ และการคุ้มครองผู้บริโภค วุฒิสภา และภาคประชาชน ที่รัฐสภา นำ โดยนายสมชัย สุทธิยากร อดีตกรรมการการเลือกตั้ง เมื่อวันที่ 4 มีนาคม ที่ผ่านมา สะท้อนให้เห็นความยากหรือง่ายในการเข้าถึงข้อมูลการเลือกตั้งของผู้มีสิทธิเลือกตั้ง
ผู้อำนวยการดีโหวต มหาวิทยาลัยศรีปทุม กล่าวว่า การจำลองการเลือกตั้งครั้งนี้สามารถมีคำตอบให้คณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) รับทราบได้ว่าการมีบาร์โค้ดบนบัตรเลือกตั้งเป็นเรื่องยากหรือง่ายที่การสแกนบาร์โค้ดบนบัตรเลือกตั้งจากคูหาลงคะแนนสามารถทราบว่าได้ว่าผู้มีสิทธิเลือกตั้งกาให้กับผู้สมัครคนไหน หรือพรรคไหน ซึ่งก่อนหน้านี้ กกต.เคยยอมรับว่าแม้จะเข้าถึงต้นขั้วได้ แต่เป็นเรื่องยากที่จะทราบว่าใครกาให้ใคร
นายธรรม์ธีร์ ระบุอีกว่า การจำลองการเลือกตั้งครั้งนี้กำหนดให้อาสาสมัครจากภาคประชาชนและสื่อมวลชน จำนวน 10 คน เข้าคูหาเลือกกาก๋วยเตี๋ยว 6 ประเภทในบัตรเลือกตั้งแบบบัญชีรายชื่อ ประกอบด้วย ก๋วยเตี๋ยวเรือ, ก๋วยเตี๋ยวเย็นตาโฟ, ก๋วยเตี๋ยวต้มยำ, ก๋วยเตี๋ยวเนื้อตุ๋น, ก๋วยเตี๋ยวไก่มะระ และก๋วยเตี๋ยวเป็ด โดยมีนักวิชาการด้านกฎหมาย และสื่อมวลชน และประชาชนเข้าร่วมสังเกตการณ์จำนวนมาก
"การใช้เวลาแค่ 12 นาที เพื่อดูว่าใครกาให้ใครเป็นตัวเลขที่บอกว่า ง่ายหรือยาก ผมจึงขอฝากไปถึง กกต.ว่าเมื่อเห็นการจำลองนี้แล้วคิดว่ายากหรือง่าย และการเลือกตั้งผ่านมาไม่ถึงเดือน วันนี้ประชาชนสามารถรู้ได้ตัวเองแล้วว่าบัตรเลือกตั้งมีช่องโหว่ มีความเสี่ยงว่าใครกาให้ใคร ทำไมที่ผ่านมาตั้งแต่ขั้นตอนการออกแบบบัตรกระทั่งเข้าสู่การพิมพ์บัตรทำไมไม่มีใครเอะใจว่าว่าบัตรที่มีบาร์โค้ดจะมีความเสี่ยง ทำให้การลงคะแนนไม่ลับ ไม่สุจริต ไม่เที่ยงธรรม รวมทั้งจะทำให้ผู้ใช้สิทธิอยู่ในอันตรายได้"
สำหรับการลงคะแนนในคูหาเลือกตั้งครั้งนี้ ทางผู้จัดกำหนดให้อาสาสมัครถ่ายบัตรที่ลงคะแนนไว้และเก็บไว้กับตัวเองเป็นความลับ หลังการลงคะแนนเสร็จเรียบร้อยแล้วจะมีทีมนักสืบ 5 ทีม ทำหน้าที่ถอดรหัสว่าใครเลือกเมนูก๋วยเตี๋ยวประเภทไหน และเริ่มนับคะแนน ผลการลงคะแนนพบว่า บัตรดี 7 ใบ บัตรเสีย 2 ใบ และไม่ประสงค์ลงคะแนน 1 ใบ และจากนั้นให้ทีมนักสืบถอดรหัสว่าใครเลือกก๋วยเตี๋ยวอะไรภายในเวลา 20 นาที ผลปรากฏว่า ทีมนักสืบที่ทายถูกทั้งหมด 100% มี 3 ทีม, ทายถูก 90% มี 1 ทีม และทายถูก 40% อีก 1 ทีม โดยรวมใช้เวลาในการทายผลเพียง 12 นาที เฉลี่ยคนละ 1 นาทีเศษ รวมทั้งหมด 86% ที่ทายผลถูก
ทีมนักสืบที่ตอบถูก 10 ข้อ เป็นตัวแทนนักศึกษา 2 ทีม ทีมแรกได้เปิดเผยวิธีการคำนวณว่า ใช้วิธีถ่ายภาพบัตรเลือกตั้งที่มีคิวอาร์โค้ด จากนั้นใช้แอปพลิเคชันไลน์สแกนคิวอาร์โค้ด ซึ่งสามารถทำได้ง่ายและได้ข้อมูลครบถ้วนว่าบัตรเลือกตั้งใบนั้นเป็นของผู้ที่ลงคะแนนลำดับที่เท่าไหร่ ส่วนทีมอาสาที่ทายถูก 100% เป็นทีมอดีตผู้สมัคร สว. ใช้วิธีการตีตารางและไล่ว่าใบที่ 1 กาอะไร และเมื่อสแกนแล้วแต่ละใบรหัสอะไร ทำให้รู้ได้ว่าแต่ละลำดับเลือกอะไรและใช้เวลาเพียงแค่ 5 นาที
ทั้งนี้ นักวิชาการและภาคประชาชนที่เข้าร่วมกิจกรรมในครั้งนี้ อาทิ รศ.ปริญญา เทวนฤมิตรกุล อาจารย์คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ นายธนพร ศรียากูร อาจารย์สาขาวิชารัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีมหานคร นายสมบัติ บุญงามอนงค์ เลขาธิการมูลนิธิกระจกเงา รวมทั้งนายธรรม์ธีร์ สุกโชติรัตน์และนายธนารัตน์ กัววัฒนาพันธ์ CEO ของ Domecloud ที่ถูก กกต.ยื่นฟ้องข้อหาอั้งยี่ก่อนหน้านี้
นายสมชัย กล่าวว่า จะเสนอผลการศึกษานี้ให้หน่วยงานต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง เช่น กกต.เจ้าของเรื่องโดยตรง รวมทั้งส่งไปให้ผู้ตรวจการแผ่นดิน หรือศาลรัฐธรรมนูญ และองค์กรอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องในการวินิจฉัยการเลือกตั้งครั้งที่ผ่านมา
รศ.ปริญญา กล่าวว่า หาก กกต.ได้รับทราบผลการจำลองการเลือกตั้งแล้วและยอมรับว่าไม่ลับก็ขอให้พิจารณาว่าอย่านำบาร์โค้ดมาอยู่บนบัตรเลือกตั้งอีก เพราะจะมีอันตรายต่อผู้ใช้สิทธิเลือกตั้ง ไม่ว่าจากหัวคะแนนหรือผู้มีอิทธิพล เนื่องจากเมื่อสแกนบาร์โค้ดแล้วสามารถรู้ได้ว่ากาเลือกใคร
