กสม. เดินหน้าจับมือ ตร. ขับเคลื่อนงานป้องกันการทรมาน มุ่งยกระดับมาตรฐานการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่ พร้อมพัฒนาสถานีตำรวจให้สอดคล้องตามหลักสิทธิมนุษยชน โดยนำร่องที่ สภ.สามพราน-นครชัยศรี จ.นครปฐม
เมื่อวันที่ 12 มิถุนายน 2569 คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) นำโดยนายวสันต์ ภัยหลีกลี้ กรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ และนายภาณุวัฒน์ ทองสุข รองเลขาธิการ กสม. แถลงความคืบหน้าการดำเนินงานร่วมกับสำนักงานตำรวจแห่งชาติ (ตร.) ในการขับเคลื่อนงานป้องกันการทรมาน เพื่อยกระดับมาตรฐานการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่และสถานีตำรวจให้สอดคล้องกับหลักสิทธิมนุษยชน
นายวสันต์ ระบุว่า คณะกรรมการ กสม. ได้ดำเนินความร่วมมือกับ ตร. เพื่อส่งเสริมสิทธิมนุษยชน และพัฒนาสถานีตำรวจให้สอดคล้องกับหลักป้องกันการทรมานตามพระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการทรมานและการกระทำให้บุคคลสูญหาย พ.ศ. 2565 อนุสัญญาต่อต้านการทรมานและการประติบัติหรือการลงโทษอื่นที่โหดร้าย ไร้มนุษยธรรม หรือที่ย่ำยีศักดิ์ศรี (CAT) รวมถึงอนุสัญญาระหว่างประเทศว่าด้วยการคุ้มครองบุคคลทุกคนจากการบังคับให้หายสาบสูญ (ICPPED) ซึ่งประเทศไทยเป็นภาคีและมีพันธกรณีต้องปฏิบัติ
ทั้งนี้ ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา สำนักงาน กสม. และ ตร. ได้ตรวจเยี่ยมสถานีตำรวจหลายแห่งในทุกภูมิภาค รวมถึงได้จัดทำแผนพัฒนาสถานีตำรวจเพื่อป้องกันการทรมานและการปฏิบัติที่ไม่เหมาะสม พ.ศ. 2568 - 2570 ซึ่งแผนดังกล่าวจะถูกใช้เป็นกรอบแนวทางในการพัฒนาสถานีตำรวจให้สอดคล้องกับหลักสิทธิมนุษยชน
โดยในเดือนพฤษภาคม 2569 ที่ผ่านมา กสม. ได้เข้าหารือกับ พล.ท. อนุชา รมยะนันทน์ ผู้ช่วยผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติ ในฐานะผู้แทนผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติ ถึงแนวทางการดำเนินงานร่วมกันอย่างต่อเนื่องในปีงบประมาณ พ.ศ. 2569 ครอบคลุมทั้งเรื่องการตรวจเยี่ยมเชิงป้องกันเพื่อสนับสนุนการดำเนินงานของตำรวจในระดับพื้นที่ การจัดทำคู่มือหรือแนวปฏิบัติ ตลอดจนการฝึกอบรมและพัฒนาศักยภาพด้านสิทธิมนุษยชนและการป้องกันการทรมานสำหรับสถานีตำรวจนำร่องต้นแบบและเครือข่ายภาคประชาชน
ถัดมาในเดือนมิถุนายน 2569 กสม. ได้ประชุมหารือร่วมกับกองบัญชาการตำรวจภูธรภาค 7 โรงเรียนนายร้อยตำรวจ และลงพื้นที่ตรวจเยี่ยมเชิงป้องกัน ณ สถานีตำรวจภูธรสามพราน และสถานีตำรวจภูธรนครชัยศรี จ.นครปฐม ซึ่งเป็นสถานีตำรวจนำร่อง สิ่งที่พบคือ สถานีตำรวจทั้ง 2 แห่งได้พัฒนาปรับปรุงสภาพแวดล้อม ระบบงาน และกระบวนการปฏิบัติงานในหลายด้านเพื่อให้สอดคล้องหลักสิทธิมนุษยชนและการไม่เลือกปฏิบัติ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งจากข้อเสนอแนะของ กสม.
อย่างไรก็ดี กองบัญชาการตำรวจภูธรภาค 7 ได้แสดงความพร้อมที่จะสนับสนุนและขับเคลื่อนงานร่วมกับสำนักงาน กสม. ทั้งในด้านการส่งเสริมสิทธิมนุษยชน การตรวจเยี่ยมเชิงป้องกัน และการป้องกันการทรมาน รวมถึงสนับสนุนการดำเนินโครงการวิจัยเพื่อพัฒนาแนวทางปฏิบัติและหลักสูตรการสืบสวนสอบสวนที่เคารพหลักสิทธิมนุษยชนควบคู่กับการมีประสิทธิผล
โครงการวิจัยดังกล่าวเป็นความร่วมมือระหว่างสำนักงาน กสม. และโรงเรียนนายร้อยตำรวจ ภายใต้การสนับสนุนของสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) ซึ่งมุ่งพัฒนาองค์ความรู้และเครื่องมือสนับสนุนการสืบสวนสอบสวนที่สอดคล้องกับหลักสิทธิมนุษยชน เพื่อนำไปสู่การจัดทำแนวปฏิบัติในการสืบสวนสอบสวนอย่างเป็นมิตร ซึ่งพัฒนาขึ้นจากการประยุกต์ใช้ PEACE Model ให้เหมาะสมกับบริบทของประเทศไทย
ทั้งนี้ จะมีการนำแนวปฏิบัติดังกล่าวไปทดลองใช้และประเมินผลในสถานีตำรวจนำร่อง คือ สถานีตำรวจภูธรสามพราน และสถานีตำรวจภูธรนครชัยศรี จ.นครปฐม เพื่อพัฒนาเป็นต้นแบบการสืบสวนสอบสวนที่เคารพสิทธิมนุษยชนอีกด้วย
“กสม. มีแผนงานที่ชัดเจนในการขับเคลื่อนความร่วมมือกับสำนักงานตำรวจแห่งชาติ โดยเฉพาะการพัฒนาสถานีตำรวจต้นแบบ องค์ความรู้ เครื่องมือ และแนวปฏิบัติด้านการสืบสวนสอบสวนที่เคารพสิทธิมนุษยชน ขอบคุณสำนักงานตำรวจแห่งชาติที่เห็นความสำคัญของการปฏิบัติหน้าที่ตามหลักป้องกันการทรมานที่จะนำไปสู่การยกระดับมาตรฐานการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่ตำรวจ ทั้งยังส่งเสริมให้การบังคับใช้กฎหมายเป็นไปอย่างมีประสิทธิผล โปร่งใส และตรวจสอบได้” นายวสันต์กล่าว
