นายกีริชมองว่า การลดราคาน้ำมันดีเซลของไทยเป็นเพียงมาตรการบรรเทาทุกข์ระยะสั้น ไม่ใช่การเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้าง เขายังชี้ให้เห็นว่า ในสถานการณ์ความขัดแย้งที่ยืดเยื้อ คำถามสำคัญสำหรับประเทศไทยคือ ไม่ใช่ว่าจะมีการปรับราคาอีกหรือไม่ แต่เป็นการจัดการจังหวะและลำดับของการปรับราคาให้เป็นระเบียบได้อย่างไร ก่อนที่วงเงินกู้ยืมของกองทุนจะถูกใช้จนหมด
หมายเหตุสำนักข่าว Next News: สืบเนื่องจากความไม่แน่นอนในสถานการณ์ตะวันออกกลาง ณ เวลานี้ ล่าสุดเมื่อวันที่ 13 เมษายน 2569 สำนักข่าวเบอร์นามาของมาเลเซียได้ลงบทความวิเคราะห์เหตุเกี่ยวกับการบริหารจัดการน้ำมันที่แตกต่างกันอย่างสิ้นเชิงระหว่างประเทศไทยและมาเลเซีย และประเทศไทยอาจจะล้มเหลวในการบริหารจัดการกับราคาน้ำมัน เมื่อเทียบกับมาเลเซีย มีรายละเอียดดังนี้
ประเทศไทยและมาเลเซียได้นำแนวทางที่แตกต่างกันโดยสิ้นเชิงในการบริหารจัดการเงินอุดหนุนเชื้อเพลิง ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงลำดับความสำคัญของนโยบายและกลยุทธ์ที่ต่างกัน เพื่อรักษาสมดุลระหว่างเสถียรภาพทางเศรษฐกิจและสวัสดิการสังคมของประชาชน ท่ามกลางความผันผวนของราคาน้ำมันในตลาดโลก
มาเลเซีย: กลไกราคาอัตโนมัติพร้อมการอุดหนุนแบบเจาะจง
มาเลเซียใช้ระบบ Automatic Pricing Mechanism (APM) ซึ่งเป็นกลไกที่ทำให้ราคาขายปลีกเชื้อเพลิงในประเทศปรับตามเกณฑ์มาตรฐานราคาน้ำมันโลกเป็นหลัก โดยมีการใช้เงินอุดหนุนแบบเจาะจงในบางภาคส่วนเพื่อช่วยลดแรงกดดันด้านต้นทุน
ระบบนี้ได้รับเงินทุนจากรายได้ของรัฐบาล ทำให้มีความยืดหยุ่นและฟื้นตัวได้ดีกว่าในสถานการณ์ความขัดแย้งที่ยืดเยื้อ เนื่องจากเป็นระบบที่ได้รับงบประมาณสนับสนุนโดยตรง มุ่งเป้าไปที่ประชาชน และมีการควบคุมโควตา ทำให้ผู้กำหนดนโยบายมีกลไกในการจัดการความเสี่ยงโดยไม่ต้องก่อหนี้เชิงโครงสร้าง
โด นายกีริช เซ็น นักวิเคราะห์อาวุโสจากสถาบัน Rystad Energy ระบุว่า มาเลเซียเริ่มปฏิรูปเงินอุดหนุนในช่วงที่ราคามีเสถียรภาพ ทำให้สามารถจัดการแรงกดดันด้านต้นทุนได้อย่างค่อยเป็นค่อยไป
ไทย: การบริหารกองทุนน้ำมันกับการรับมือแรงกระแทก
ในทางตรงกันข้าม ประเทศไทยอาศัย "กองทุนน้ำมัน" เป็นกลไกหลักในการพยุงราคาน้ำมันภายในประเทศ กองทุนนี้จัดตั้งขึ้นในปี 2516 เพื่อรักษาเสถียรภาพของราคาเชื้อเพลิง และได้รับเงินทุนจากการกู้ยืม โดยมีเพดานการกู้ยืมอยู่ที่ 150,000 ล้านบาท หรือประมาณ 18,700 ล้านริงกิตมาเลเซีย เมื่อเร็ว ๆ นี้ รัฐบาลไทยได้ลดราคาขายปลีกน้ำมันดีเซลและแก๊สโซฮอล์ส่วนใหญ่ลงสูงสุด 6 บาทต่อลิตร เริ่มตั้งแต่วันที่ 11 เมษายน เพื่อช่วยลดค่าขนส่งและค่าครองชีพในช่วงเทศกาลสงกรานต์
อย่างไรก็ตาม นายกีริชมองว่า การลดราคาน้ำมันดีเซลของไทยเป็นเพียงมาตรการบรรเทาทุกข์ระยะสั้น ไม่ใช่การเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้าง เขายังชี้ให้เห็นว่า ในสถานการณ์ความขัดแย้งที่ยืดเยื้อ คำถามสำคัญสำหรับประเทศไทยคือ ไม่ใช่ว่าจะมีการปรับราคาอีกหรือไม่ แต่เป็นการจัดการจังหวะและลำดับของการปรับราคาให้เป็นระเบียบได้อย่างไร ก่อนที่วงเงินกู้ยืมของกองทุนจะถูกใช้จนหมด
"มิฉะนั้น เราอาจจะต้องเห็นการขึ้นราคาครั้งใหญ่พร้อมกันทีเดียว หลังจากวงเงินกู้ถูกใช้จนหมด" นายกีริชกล่าวกับเบอร์นามา
ความท้าทายของกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงไทย
ข้อมูล ณ วันที่ 10 เมษายน 2569 ระบุว่า กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงของไทยมีสถานะติดลบถึง 59,400 ล้านบาท (ประมาณ 1,850 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ) และคาดการณ์ว่า หากราคาน้ำมันโลกยังคงอยู่ในระดับปัจจุบัน กองทุนอาจมีศักยภาพในการอุดหนุนได้อีกเพียงประมาณสองเดือนเท่านั้น แม้ว่าปัจจุบันราคาน้ำมันดีเซลของไทยอาจต่ำกว่ามาเลเซียเล็กน้อย แต่ช่องว่างนี้ไม่น่าจะยั่งยืนในระยะยาว
นายกีริชยังเตือนว่า กองทุนฯ ของไทยต้องแบกรับภาระหนี้จากการกู้ยืม ซึ่งสมมติฐานนี้ตั้งอยู่บนพื้นฐานว่าราคาน้ำมันดิบจะยังคงอยู่ในช่วง 60-70 ดอลลาร์สหรัฐฯ ต่อบาร์เรล
ประวัติศาสตร์แสดงให้เห็นว่าการกู้ยืมเพียงอย่างเดียวไม่เพียงพอที่จะรักษาระดับราคาที่กดไว้ได้ในระยะยาวในช่วงที่ราคาผันผวน นอกจากนี้ แนวทางของไทยยังหมายความว่ากองทุนจะเผชิญกับวิกฤตครั้งใหม่โดยมีภาระหนี้อยู่แล้ว ทำให้มีพื้นที่ทางการคลังน้อยลงในการดูดซับแรงกระแทกเพิ่มเติม
สรุปมุมมองผู้เชี่ยวชาญ
ความแตกต่างพื้นฐานของกรอบการอุดหนุนระหว่างสองประเทศนี้ ทำให้มาเลเซียมีความยืดหยุ่นในการจัดการแรงกดดันด้านต้นทุนได้อย่างค่อยเป็นค่อยไป ขณะที่ไทยมักถูกบังคับให้รับแรงกระแทกก่อนที่จะดำเนินการปรับโครงสร้าง นายเอกนัฏ พร้อมพันธุ์ รัฐมนตรีพลังงานของไทยระบุว่า ประเทศไทยมีน้ำมันสำรองเพียงพอสำหรับการบริโภคประมาณ 110 วัน ซึ่งบ่งชี้ถึงความจำเป็นในการพิจารณาแนวทางระยะยาวในการบริหารจัดการราคาเชื้อเพลิงต่อไป.
