Weekly Mail สัปดาห์ที่แล้ว ผมได้แอบทิ้ง “ไพ่ปริศนา” ไว้ใบหนึ่ง ว่าด้วยเรื่องน้องชาย
(ดร.ธนชาติ นุ่มนนท์) ผู้ซึ่งยังคงโลดแล่นอยู่ในแวดวงไอทีได้อย่างไม่เขินอาย เท่าทันเด็กเจนอัลฟ่า
ทั้งที่โลกเทคโนโลยีหมุนเร็วชนิดที่เผลอกะพริบตาแทบไม่ทัน
ผมอดนึกย้อนไปถึงวันวานไม่ได้ สมัยที่เพิ่งเริ่มใช้คอมพิวเตอร์เป็น โปรแกรมอย่าง Lotus123 หรือ dBase เคยเป็นของดีที่เอาไว้ “ขิง” เพื่อนได้อย่างภาคภูมิ แต่แล้ววันหนึ่งทุกอย่างได้ถูกคลื่นลูกใหญ่จาก Microsoft กลืนหายไปจนแทบสูญพันธุ์ ตอนนั้นผมเคยเผลอคิดว่าโลกคอมพิวเตอร์คงพัฒนา
ไปได้แค่นั้น แต่ความจริงกลับตรงกันข้ามโดยสิ้นเชิง
วันนี้ AI ไม่ได้แค่เข้ามามีบทบาท หากแต่กำลัง “ครองเมือง” อย่างเงียบงัน วิวัฒนาการด้านเทคโนโลยีไม่เคยหยุดนิ่ง ต่างจากวิชาความรู้อื่นอย่างเศรษฐศาสตร์ที่ผมร่ำเรียนมาซึ่งยังคงวนเวียนอยู่กับเส้นอุปสงค์ อุปทาน ลากไปลากมาเพื่อหาจุดตัด แม้จะมีทฤษฎีใหม่ ๆ เกิดขึ้นบ้างแต่ไม่ได้ทะยานไกลแบบก้าวกระโดดเหมือนโลกเทคโนโลยี
ผมไม่ได้ปล่อยให้คำถามนี้ค้างคาใจ รีบยกหูโทรศัพท์หาน้องชายทันทีเพื่อหาคำตอบให้ชัดว่า อะไรกันแน่ที่ทำให้น้องยัง “วิ่งตาม” เทคโนโลยีได้อย่างไม่เหนื่อย ทั้งที่อายุย่างเข้าสู่เลขหก
และที่สำคัญยิ่งกว่า แล้วคนธรรมดาอย่างพวกเราจะทำตามได้หรือไม่ คำตอบแรกที่ได้ยินจากน้อง
ทำเอาผมชะงักไปเล็กน้อย ไม่ใช่เรื่องเทคนิค ไม่ใช่ปริญญา ไม่ใช่แรงบังคับ แต่เป็นคำสั้น ๆ ว่า “สนุก”
น้องบอกว่าพออ่านข่าวว่าคนจีนใช้งาน Open Claude Cowork กันเยอะ สิ่งแรกที่คิดไม่ใช่ “มันจะเป็นประโยชน์กับงานไหม?” แต่คือ “มันติดตั้งยังไง?” ความซนอย่างมีประโยชน์ แบบชอบลองของใหม่ด้วยใจที่เบาและสบาย ไม่ใช่ความกลัวว่าจะตกขบวน แต่เป็นความอยากรู้ที่ไม่ต้องการเหตุผลเพิ่มเติม ผมฟังแล้วนึกถึงตัวเองในวัยเด็กที่เราสองคนชอบแกะโน่น แกะนี่ ตั้งห้องทดลองเคมีในบ้านโดยไม่มีใครสั่ง ความซนในวัยเด็กและความอยากลองของใหม่ในวัยผู้ใหญ่นั้น อาจไม่ได้ต่างกันมากนักก็ได้
ปัจจัยที่สองที่น้องพูดถึงคือ ความอยากรู้อยากเห็น ที่มีวินัยซ่อนอยู่ข้างใน ทุกเช้าระหว่าง
ออกกำลังกายจะฟังข่าวจาก CNA บ้าง YouTube บ้าง ติดตามว่ามีอะไรใหม่เกิดขึ้นในโลกเทคโนโลยี โดยไม่ได้แค่ตามข่าว แต่ตั้งคำถามกับทุกอย่างที่ได้ยินว่ามันเป็นกระแสหรือของจริง น้องยกตัวอย่าง
ให้เห็นกันชัด ๆ จากช่วงที่ Metaverse กำลังดังเป็นพลุแตก ตอนนั้นรั้งอย่างไรก็เอาไม่อยู่ แม้แต่ Facebook ยังเปลี่ยนชื่อบริษัทเป็น Meta ในขณะที่ธนาคารพาณิชย์ไทยบางแห่งยังประกาศจะมีออฟฟิศบนโลกดิจิทัล และคนแห่ลงทุนซื้อที่ดินดิจิทัลกันมหาศาล แต่เพียงไม่กี่ปี ทุกอย่างกลับเงียบหายไปราวกับไม่เคยเกิดขึ้น
น้องยอมรับอย่างตรงไปตรงมาว่าตัวเองเคยคิดว่า Metaverse น่าสนใจเหมือนกัน แต่สุดท้ายพิสูจน์ว่าไม่ใช่ ความอยากรู้ที่แท้จริงจึงต้องมาคู่กับความไม่หลงกระแส ต้องมอง 2 ขาพร้อมกัน ขาหนึ่งคือ “ลงมือเล่น” อีกขาคือ “มองไกล” ติดตามว่าเทคโนโลยีนั้นถูกพูดถึงในระดับนโยบายชาติหรือยัง จริงจังแค่ไหน และพร้อมปรับตัวเสมอเมื่อเห็นสัญญาณว่ามันไม่ใช่
ปัจจัยที่สามคือ สิ่งที่น้องเรียกว่า “แรงกดดันที่ดี” จากหน้าที่การงาน น้องบอกตรง ๆ ว่า ถ้าวันนี้ต้องขึ้นเวทีบรรยายเรื่อง AI แต่ไม่เคยลงมือใช้งานจริงสักครั้ง ได้แต่พูดทฤษฎี คนฟังรู้ทันทีว่าผู้บรรยายเคยแค่อ่านมา ไม่ได้ทำจริง ความรับผิดชอบต่อผู้ฟังจึงเป็นตัวบีบให้ต้องเกาะเกี่ยวและลงมือทำ
อยู่ตลอดเวลา
ผมฟังแล้วนึกถึงคนในวงการต่าง ๆ ที่ขึ้นชื่อว่าเชี่ยวชาญด้านนี้ แต่พอถามว่าใช้เครื่องมือไหนในชีวิตจริงบ้าง กลับตอบไม่ได้ น้องขยายความต่อถึงความแตกต่างระหว่างวัฒนธรรมการทำงาน
ด้านเทคโนโลยีของไทยกับต่างประเทศด้วยว่าในงาน Developer Conference ระดับโลก ที่ยังเห็นนักพัฒนาอายุ 60 นั่งเขียนโค้ดด้วยแววตาภูมิใจ ต่างจากบ้านเรา ที่เส้นทางอาชีพมักผลักคนออกจากของจริง ไปสู่บทบาทผู้บริหารเพื่อแลกกับรายได้ พอห่างจากสนามนานเข้า“วิสัยทัศน์” ก็เริ่มพร่า
ตามไปด้วย
ปัจจัยสุดท้ายเป็นสิ่งที่น้องบอกว่าสำคัญที่สุดนั่นคือ เมื่อสิ่งที่เรียนรู้มานั้น “ใช้ได้จริงและเห็นผลจริง” น้องพูดด้วยความภูมิใจว่า การเขียนบทความลงหนังสือพิมพ์ เมื่อก่อนต้องใช้เวลา 5-6 ชั่วโมงตั้งแต่ค้นข้อมูล จนถึงร่างบทความ ทำด้วยความสนุกแต่เหนื่อยเหมือนกัน พอมี AI เข้ามาช่วย
เวลาเหลือแค่ 2 ชั่วโมง ประสบการณ์โดยตรงแบบนั้นแหละที่พิสูจน์ว่ามันใช่ และเมื่อไหร่ก็ตาม
ที่เราสัมผัสได้ว่าเทคโนโลยีช่วยงานจริง ๆ ยิ่งจะสร้างแรงจูงใจให้อยากตามต่อเองโดยไม่ต้องบังคับ วงจรนี้เลี้ยงตัวเองได้ ยิ่งใช้จริงยิ่งอยากรู้เพิ่ม ยิ่งรู้เพิ่มก็ยิ่งได้ใช้จริงมากขึ้น
สิ่งที่ผมได้ยินแล้วรู้สึกว่าน่าคิดมากคือ เรื่องอายุ น้องบอกว่าเผลอ ๆ คนที่มีประสบการณ์มากกว่าจะได้เปรียบเสียด้วยซ้ำ เพราะรู้ชัดว่ามีปัญหาอะไรที่ต้องแก้ ต่างจากคนรุ่นใหม่บางคนที่มี ChatGPT แล้วถามตัวเองว่า “เอาไปทำอะไรดี?” การตั้งต้นจากปัญหาก่อนแล้วค่อยหาเครื่องมือมาช่วย กับการตั้งต้นจากเครื่องมือแล้วค่อยหาว่าจะใช้ทำอะไรนั้น ให้ผลลัพธ์ที่แตกต่างกันโดยสิ้นเชิง คนที่ทำงานมา 20 ปี
รู้ดีว่าขั้นตอนไหนในงานของตัวเองกินเวลามากที่สุด รู้ว่าข้อมูลไหนหาได้ยาก การประชุมแบบไหนที่สรุปผลไม่ได้ นั่นคือโจทย์ที่ชัดเจน และ AI สามารถทำงานได้ดีที่สุดเมื่อได้รับโจทย์ที่ชัดเจน
ก่อนจบการสนทนา ผมถามว่าแล้วคนที่ไม่ได้ทำงานสายเทคโนโลยีเลย อย่างผู้สูงวัยที่เกษียณแล้ว หรือคนที่รู้สึกว่าเรื่องพวกนี้ไกลตัวจะอยู่กับโลก AI ได้อย่างไร น้องตอบกลับทันควันว่า การอยู่บนโลกปัจจุบันจะถูกบังคับโดยธรรมชาติอยู่แล้ว เหมือนที่วันนี้เราใช้ Google Maps นำทางโดยไม่รู้สึกว่ากำลังใช้ AI อยู่ เทคโนโลยีจะค่อย ๆ แทรกซึมเข้ามาในชีวิตประจำวันโดยที่เราแทบไม่รู้ตัว แต่ถ้าใคร
ไม่ยอมเรียนรู้เลยจะเกิดช่องว่างที่ถ่างกว้างขึ้นเรื่อย ๆ น้องได้เล่าถึงเพื่อนวัย 60 ที่ชวนมาเรียน AI ด้วยกัน ตอนแรกเปิดคอมฯ ไม่คล่อง แต่พอได้ลองใช้นำไปวางแผนท่องเที่ยว แต่งรูป ทำคลิปส่งในกลุ่มไลน์ นึกสนุกขึ้นมาทันที เพราะมันตอบโจทย์ชีวิตของเขาได้จริง ๆ
เสียงปลายสายที่ปลุกให้ตื่น: อยู่กับโลกใหม่ไม่ตกขบวน (ตอนจบ)
เสียงปลายสายที่ปลุกให้ตื่น: อยู่กับโลกใหม่ไม่ตกขบวน (ตอนจบ)
เมื่อวางสายจากน้องชาย มานั่งไตร่ตรองจนได้คำตอบที่ตามหามาตลอดว่าทำไมน้องถึงยังวิ่งอยู่ได้ในขณะที่หลายคนรู้สึกว่าตามไม่ทัน สรุปได้ว่า “ความลับไม่ได้อยู่ที่ความสามารถพิเศษ อายุ หรือสาขาวิชาที่เรียนมา แต่อยู่ที่การรักษา 4 สิ่งนี้ให้อยู่ด้วยกันอย่างสม่ำเสมอ สนุก อยากรู้ ลงมือจริง
และเห็นผลจริง ใครที่มีครบทั้ง 4 ข้อนี้ ไม่ว่าจะอายุเท่าไหร่ ไม่มีทางตกขบวนแน่นอน” ครับ
รณดล นุ่มนนท์
30 มีนาคม 2569
หมายเหตุ:
Weekly Mail สัปดาห์นี้ มาจากการบทสัมภาษณ์น้องชายพร้อมบันทึกเสียงไว้ โดยให้ AI Gemini ถอดเสียง และ Claude นำมาเขียนเป็นบทความ ซึ่งผู้เขียนได้ปรับปรุงเพียงเล็กน้อย ในขณะที่รูปประกอบใช้ Gemini nana Banana สร้างสรุปเนื้อหาจากบทความ
