จับอดีตหัวหน้าโครงการอาหารฟรีอินโดฯ คดีทุจริต เด็กป่วยกว่า 3.7หมื่นราย

อัยการอินโดนีเซียจับอดีตผู้บริหารโครงการอาหารกลางวันฟรีของรัฐบาล หลังพบข้อกล่าวหาแทรกแซงจัดซื้อจัดจ้างและคัดเลือกคู่สัญญา ขณะที่โครงการเผชิญวิกฤตเด็กอาหารเป็นพิษสะสมมากกว่า 37,000 รายทั่วประเทศ

วันที่ 3 มิถุนายน 2569 สำนักงานอัยการสูงสุดอินโดนีเซีย (Kejaksaan Agung) จับกุม นายดาดัน ฮินดายานา อดีตหัวหน้าสำนักงานโภชนาการแห่งชาติ (Badan Gizi Nasional : BGN) พร้อมด้วย นายโซนี ซอนจายา และนายโลเดอวิก ปูซุง อดีตรองหัวหน้าหน่วยงาน ในข้อหาทุจริตโครงการอาหารโภชนาการฟรี (Makan Bergizi Gratis : MBG) หรือซึ่งเป็นนโยบายเรือธงของประธานาธิบดีปราโบโว ซูเบียนโต

สำนักข่าว Kompas.com รายงานว่า การจับกุมมีขึ้นหลังประธานาธิบดีปราโบโวมีคำสั่งปลดทั้งสามคนออกจากตำแหน่งเมื่อวันที่ 2 มิถุนายน 2569 เพียงหนึ่งวัน โดยให้เหตุผลเกี่ยวกับปัญหาด้านวินัยและการบริหารจัดการคุณภาพอาหารภายในโครงการ

โครงการ MBG เริ่มดำเนินการอย่างเป็นทางการตั้งแต่ต้นปี 2568 มีเป้าหมายจัดหาอาหารกลางวันที่มีคุณค่าทางโภชนาการให้แก่เด็กนักเรียนและหญิงตั้งครรภ์เกือบ 90 ล้านคนทั่วประเทศ เพื่อลดปัญหาภาวะเด็กแคระแกร็น หรือสตันติง โดยใช้งบประมาณจากรัฐจำนวนมหาศาล คิดเป็นประมาณ 85 ล้านล้านรูเปียห์ในปี 2568 และเพิ่มเป็น 268 ล้านล้านรูเปียห์ในปี 2569

ตามข้อมูลจาก Kejaksaan Agung ผู้ต้องหาทั้งสามรายถูกกล่าวหาว่าทุจริตในการบริหารโครงการผ่านวิธีการหลัก 2 รูปแบบ ได้แก่ การแทรกแซงกระบวนการคัดเลือกพันธมิตรผู้ดำเนินการหน่วยบริการโภชนาการ หรือ SPPG ซึ่งทำหน้าที่เป็นครัวกลางสำหรับจัดเตรียมอาหาร และการเพิ่มราคาจัดซื้อจัดจ้างเกินความเป็นจริง

ด้าน CNBC Indonesia รายงานว่า ผู้ต้องหาใช้อิทธิพลแทรกแซงระบบตรวจสอบและอนุมัติทางออนไลน์ เพื่อให้มูลนิธิบางแห่งที่ไม่ผ่านเกณฑ์มาตรฐานได้รับอนุมัติเข้าร่วมโครงการ แม้มูลนิธิเหล่านั้นจะมีความเชื่อมโยงกับผู้ต้องหา และได้รับผลตอบแทนจากโครงการเป็นมูลค่าหลายพันล้านรูเปียห์ต่อวัน

นอกจากนี้ อัยการยังตรวจพบการจัดซื้อครุภัณฑ์และอุปกรณ์จำนวนมากที่ไม่เกี่ยวข้องโดยตรงกับการจัดหาอาหารให้เด็ก เช่น รถจักรยานยนต์ไฟฟ้า 21,801 คัน มูลค่ารวมประมาณ 1 ล้านล้านรูเปียห์ รองเท้ากว่า 32,000 คู่ แท็บเล็ตกว่า 31,000 เครื่อง และโทรทัศน์ขนาดใหญ่จำนวนมาก ซึ่งทางการเชื่อว่าอาจมีการเพิ่มราคาจัดซื้อและใช้งบประมาณไม่ตรงตามวัตถุประสงค์ของโครงการ

รายงานของ BBC News Indonesia ระบุว่า การปลดผู้บริหาร BGN เกิดขึ้นภายหลังการประเมินผลการดำเนินงานของหน่วยงานอย่างเข้มข้น โดยนายปราเซตโย ฮาดี รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเลขาธิการแห่งรัฐอินโดนีเซีย กล่าวว่า เป็นส่วนหนึ่งของความพยายามปรับปรุงประสิทธิภาพการทำงานขององค์กร

คดีดังกล่าวได้รับความสนใจอย่างมาก เนื่องจากเกิดขึ้นท่ามกลางกระแสวิพากษ์วิจารณ์ต่อโครงการ MBG จากกรณีเด็กนักเรียนจำนวนมากมีอาการอาหารเป็นพิษตั้งแต่เริ่มดำเนินโครงการ โดยเครือข่ายติดตามการศึกษาอินโดนีเซีย หรือ JPPI รายงานว่า ระหว่างปี 2568 ถึงเดือนเมษายน 2569 มีผู้ได้รับผลกระทบจากเหตุอาหารเป็นพิษอย่างน้อย 33,626 คน ใน 31 จังหวัดทั่วประเทศ

ขณะที่กระทรวงสาธารณสุขอินโดนีเซียรายงานว่า จนถึงเดือนพฤษภาคม 2569 มีผู้ป่วยจากเหตุอาหารเป็นพิษที่เกี่ยวข้องกับโครงการมากกว่า 37,000 คน จากเหตุการณ์อย่างน้อย 445 ครั้ง สาเหตุสำคัญมาจากคุณภาพวัตถุดิบที่ไม่ได้มาตรฐาน การจัดการสุขอนามัยที่ไม่เหมาะสม และความล้มเหลวในการควบคุมระบบขนส่งและกระจายอาหาร ซึ่งหลายฝ่ายตั้งข้อสังเกตว่าอาจเกี่ยวข้องกับการคัดเลือกผู้รับจ้างที่ไม่มีคุณภาพ

ก่อนหน้านี้ นายดาดัน ฮินดายานา ในฐานะผู้บริหารโครงการ เคยแสดงความเชื่อมั่นต่อมาตรฐานความปลอดภัยของอาหารหลายครั้ง รวมถึงประกาศเป้าหมายลดจำนวนผู้ป่วยอาหารเป็นพิษให้เหลือศูนย์ภายในปี 2569 แต่เหตุการณ์ยังคงเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องในหลายพื้นที่

โครงการ MBG ถือเป็นหนึ่งในนโยบายสำคัญที่นายปราโบโว ซูเบียนโต ใช้ในการหาเสียงเลือกตั้งประธานาธิบดีเมื่อปี 2567 โดยรัฐบาลได้จัดตั้ง BGN ขึ้นเป็นหน่วยงานเฉพาะเพื่อขับเคลื่อนนโยบายด้านโภชนาการและแก้ไขปัญหาภาวะเด็กแคระแกร็น ซึ่งเป็นปัญหาสาธารณสุขสำคัญของอินโดนีเซียมาอย่างยาวนาน

ภายหลังเกิดคดี รัฐบาลอินโดนีเซียยืนยันว่าจะเดินหน้าโครงการต่อไป โดยแต่งตั้งนางนานิก เอส. เดยัง เข้าดำรงตำแหน่งหัวหน้า BGN คนใหม่ พร้อมคณะผู้บริหารชุดใหม่ เพื่อฟื้นฟูความเชื่อมั่นของประชาชนและปรับปรุงระบบบริหารจัดการโครงการ

ขณะนี้คดียังอยู่ระหว่างการสอบสวน โดย Kejaksaan Agung ระบุว่าจะประเมินมูลค่าความเสียหายที่เกิดขึ้นกับรัฐอย่างละเอียด และไม่ตัดความเป็นไปได้ที่จะมีผู้เกี่ยวข้องรายอื่นเพิ่มเติม หลังจากเจ้าหน้าที่เข้าตรวจค้นสำนักงาน BGN และรวบรวมพยานหลักฐานเพิ่มเติม

ผู้ต้องหาทั้งสามคนถูกควบคุมตัวเป็นเวลา 20 วันแรกที่เรือนจำซาเลมบา กรุงจาการ์ตา ขณะที่นายดาดัน ฮินดายานา และผู้ต้องหารายอื่นปฏิเสธให้สัมภาษณ์สื่อมวลชนระหว่างถูกนำตัวเข้าสถานที่ควบคุมตัว

คดีดังกล่าวเกิดขึ้นท่ามกลางข้อวิจารณ์ต่อโครงการ MBG ที่มีมาตั้งแต่ช่วงเริ่มต้น โดยหลายฝ่ายตั้งคำถามถึงความพร้อมในการดำเนินงาน ระบบกำกับดูแล และความเสี่ยงด้านการทุจริตจากการใช้งบประมาณขนาดใหญ่ของรัฐ แม้โครงการจะมีเป้าหมายในการยกระดับโภชนาการและคุณภาพชีวิตของเด็กอินโดนีเซียจำนวนหลายสิบล้านคนก็ตาม

นายดาดัน ฮินดายานา มีภูมิหลังจากวงการวิชาการและเคยดำรงตำแหน่งที่เกี่ยวข้องกับงานด้านโภชนาการ ขณะที่นายโซนี ซอนจายา เป็นอดีตนายตำรวจระดับสูง และนายโลเดอวิก ปูซุง เป็นอดีตนายทหารระดับสูง ซึ่งถูกดึงตัวเข้ามาช่วยวางรากฐานให้กับหน่วยงานที่เพิ่งจัดตั้งขึ้นใหม่

อ้างอิง: