รัฐสภาสวีเดนผ่านมติลดอายุรับผิดอาญาเหลือ 14 ปี มีผล 10 ก.ย.นี้

รัฐสภาสวีเดนลงมติอนุมัติให้ลดอายุความรับผิดทางอาญาจาก 15 ปี เหลือ 14 ปี สำหรับอาชญากรรมร้ายแรง โดยกฎหมายจะมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 10 กันยายน 2569 เป็นมาตรการชั่วคราว 5 ปี ท่ามกลางปัญหาแก๊งค้ายาใช้เด็กเป็นเครื่องมือก่อเหตุรุนแรง

เมื่อเร็วๆ นี้ รัฐสภาสวีเดนลงมติด้วยคะแนน 281 ต่อ 66 เสียง เห็นชอบร่างกฎหมายลดอายุความรับผิดทางอาญาสำหรับอาชญากรรมร้ายแรงจาก 15 ปี เหลือ 14 ปี หลังรัฐบาลสวีเดนเดินหน้าปรับกฎหมายเพื่อรับมือปัญหาแก๊งอาชญากรรมที่ใช้เด็กเป็นผู้ลงมือก่อเหตุ โดยกฎหมายจะมีผลตั้งแต่วันที่ 10 กันยายน 2569 และกำหนดให้ใช้เป็นการชั่วคราวเป็นเวลา 5 ปี ก่อนมีการทบทวนผลการบังคับใช้

Sweden Herald รายงานว่า กฎหมายฉบับใหม่จะใช้กับความผิดร้ายแรงที่มีโทษจำคุกขั้นต่ำตั้งแต่ 4 ปีขึ้นไป เช่น ฆาตกรรม ความผิดเกี่ยวกับอาวุธร้ายแรง และการวางระเบิด รวมถึงการพยายามก่อเหตุ การเตรียมการ และการสมรู้ร่วมคิดในความผิดดังกล่าว โดยไม่ได้เป็นการลดอายุความรับผิดทางอาญาสำหรับความผิดทุกประเภท

กุนนาร์ สตรอมเมอร์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรมจากพรรค Moderate กล่าวระหว่างการอภิปรายในรัฐสภาว่า การเปลี่ยนแปลงกฎหมายจะช่วยเพิ่มโอกาสในการฟื้นฟูเด็กที่กระทำผิด และเพิ่มความสามารถของสังคมในการป้องกันอาชญากรรมร้ายแรง ขณะที่รัฐบาลระบุว่าการดำเนินมาตรการดังกล่าวมีเป้าหมายทั้งการปกป้องเด็กที่ถูกดึงเข้าสู่เครือข่ายอาชญากรรมและป้องกันไม่ให้มีผู้ตกเป็นเหยื่อรายใหม่

ก่อนหน้านี้ รัฐบาลกลาง-ขวาของนายกรัฐมนตรีอุล์ฟ คริสเตอร์สสัน เสนอให้ลดอายุความรับผิดทางอาญาลงเหลือ 13 ปี แต่ข้อเสนอดังกล่าวถูกถอนในเดือนมิถุนายน 2569 หลังรัฐบาลไม่สามารถรวบรวมเสียงสนับสนุนในรัฐสภาได้เพียงพอ จากนั้นจึงปรับข้อเสนอเป็น 14 ปี ซึ่งเป็นระดับที่ได้รับการสนับสนุนจากพรรค Social Democrats ซึ่งเป็นพรรคฝ่ายค้านหลัก

Reuters รายงานก่อนหน้านี้ว่า รัฐบาลเคยมีแผนให้ผู้กระทำผิดรุนแรงอายุตั้งแต่ 13 ปีถูกควบคุมตัวในหน่วยเรือนจำเฉพาะสำหรับเยาวชน แต่แผนดังกล่าวต้องยุติลงหลังเกิดปัญหาด้านเสียงสนับสนุนในรัฐสภา โดยเฉพาะหลังระบบการจับคู่เพื่อรักษาสมดุลการลงคะแนนของรัฐสภาเกิดปัญหา ขณะที่พรรค Sweden Democrats ซึ่งเป็นพรรคที่สนับสนุนรัฐบาลมีบทบาทสำคัญต่อเสียงข้างมากของรัฐบาล

ปัญหาสำคัญที่รัฐบาลสวีเดนต้องการแก้ไขคือการที่เครือข่ายอาชญากรรมใช้เด็กอายุต่ำกว่า 15 ปีเป็นผู้ลงมือก่อเหตุ เนื่องจากกฎหมายเดิมไม่เปิดทางให้ดำเนินคดีอาญากับเด็กในช่วงอายุดังกล่าว สวีเดนเผชิญเหตุยิงและวางระเบิดที่เชื่อมโยงกับแก๊งอาชญากรรมอย่างต่อเนื่อง โดยมีปัจจัยสำคัญมาจากการแข่งขันควบคุมตลาดยาเสพติด และเด็กถูกดึงเข้ามามีส่วนร่วมในเครือข่ายเพื่อทำหน้าที่ก่อเหตุแทนสมาชิกที่มีอายุมากกว่า

ภายใต้ระบบเดิม เด็กที่กระทำความผิดจะถูกส่งเข้าสถานดูแลเยาวชนแทนการรับโทษจำคุก โดยสตรอมเมอร์ระบุว่าระบบดังกล่าวมีอัตราการกระทำผิดซ้ำสูง รัฐบาลจึงเสนอให้เด็กที่มีอายุ 14 ปีขึ้นไปและถูกตัดสินว่ามีความผิดร้ายแรงสามารถรับโทษตามกฎหมายอาญาได้ แต่จะถูกแยกออกจากผู้ต้องขังที่เป็นผู้ใหญ่ และอยู่ในสภาพแวดล้อมที่ให้ความสำคัญกับการฟื้นฟู

รัฐบาลเตรียมพื้นที่สำหรับเยาวชนภายในเรือนจำ 8 แห่งทั่วประเทศ โดยจะแยกเด็กออกจากผู้ต้องขังที่เป็นผู้ใหญ่ทั้งหมด และจัดสภาพแวดล้อมให้เหมาะกับการดูแลและฟื้นฟูเยาวชน แม้สถานะทางกฎหมายจะเป็นการรับโทษจำคุกก็ตาม

นอกจากการลดอายุความรับผิดทางอาญาแล้ว รัฐสภาสวีเดนยังเห็นชอบการปรับลดส่วนลดโทษสำหรับผู้กระทำผิดที่อายุต่ำกว่า 18 ปี โดยส่วนลดมาตรฐานจะอยู่ที่ 80% ของโทษที่ผู้ใหญ่ได้รับ ขณะที่ผู้กระทำผิดอายุ 15 ปีจะได้รับส่วนลด 60% จากเดิม 80% และมีการเพิ่มเพดานโทษสูงสุดสำหรับผู้กระทำผิดอายุต่ำกว่า 18 ปีเป็น 18 ปี พรรค Left Party และ Green Party คัดค้านมาตรการลดส่วนลดโทษดังกล่าว

Sweden Herald รายงานว่า พรรค Social Democrats สนับสนุนการลดอายุความรับผิดทางอาญาเหลือ 14 ปี ขณะที่พรรค Left Party, Green Party และ Centre Party ลงมติคัดค้านร่างกฎหมาย ส่วนการลงมติครั้งนี้เกิดขึ้นในช่วงก่อนการเลือกตั้งทั่วไปของสวีเดนในวันที่ 13 กันยายน 2569 ซึ่งประเด็นการปราบปรามอาชญากรรมเป็นหนึ่งในประเด็นสำคัญของการหาเสียง หลังรัฐบาลชุดปัจจุบันเข้ารับตำแหน่งในปี 2565 พร้อมนโยบายเพิ่มความเข้มงวดในการจัดการกับอาชญากรรมและได้รับการสนับสนุนจากพรรค Sweden Democrats

ผลสำรวจความคิดเห็นทางการเมืองของ Demoskop ที่เผยแพร่ผ่านหนังสือพิมพ์ Svenska Dagbladet ระบุว่า ฝ่ายค้านกลาง-ซ้ายยังมีคะแนนนำฝ่ายรัฐบาลอยู่เล็กน้อย แต่ช่องว่างระหว่างสองฝ่ายลดลง ท่ามกลางการหาเสียงที่ประเด็นอาชญากรรมและนโยบายความมั่นคงมีความสำคัญเพิ่มขึ้น

Reuters รายงานว่า ในช่วงปีที่ผ่านมา มีเด็กอายุต่ำกว่า 15 ปีมากกว่า 50 คนถูกนำตัวเข้าสู่กระบวนการศาลจากข้อสงสัยเกี่ยวกับคดีฆาตกรรมหรือพยายามฆาตกรรม ขณะที่จำนวนผู้ต้องสงสัยอายุต่ำกว่า 15 ปีในคดีฆาตกรรมหรือการวางแผนฆาตกรรมเพิ่มขึ้นต่อเนื่องในช่วงหลายปีที่ผ่านมา รัฐบาลสวีเดนระบุว่า เด็กเหล่านี้จำนวนหนึ่งถูกเครือข่ายอาชญากรรมใช้เป็นเครื่องมือ เนื่องจากอายุยังไม่ถึงเกณฑ์รับผิดทางอาญาตามกฎหมายเดิม

Human Rights Watch รายงานเมื่อเดือนมิถุนายน 2569 ว่า การลดอายุความรับผิดทางอาญายังคงถูกคัดค้านจากองค์กรด้านสิทธิเด็กและหน่วยงานบางส่วน เนื่องจากกังวลว่าการใช้กระบวนการทางอาญากับเด็กอาจเพิ่มภาระความรับผิดให้กับเด็กที่ถูกดึงเข้าสู่เครือข่ายอาชญากรรม ขณะที่คณะผู้สอบสวนที่รัฐบาลแต่งตั้งก่อนหน้านี้เสนอให้ลดอายุความรับผิดทางอาญาสำหรับอาชญากรรมร้ายแรงลงเหลือ 14 ปี และระบุว่าอายุเฉลี่ยของความรับผิดทางอาญาในประเทศยุโรปอยู่ที่ประมาณ 14 ปี

อ้างอิง: