เปิดแฟ้มคดีโกงโลก:แฉ บ.ตุรเคีย ส่งสินค้าคว่ำบาตรเอื้อรัสเซียรบยูเครน

ในปี 2566 และ 2567 มีเครื่องจักรโลหะการยุโรปมูลค่ากว่า 5 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ (ประมาณ 166.6 ล้านบาท) ถูกส่งมอบให้กับบริษัทกลาโหมที่สำคัญสองแห่งของรัสเซีย แม้จะมีมาตรการคว่ำบาตรที่เข้มงวดจากสหภาพยุโรปก็ตาม อุปกรณ์พิเศษเหล่านี้ถูกส่งออกโดยบริษัทสัญชาติตุรเคียชื่อ เรดวิง เมทัล อูลูสลาราราซี ติคาเรท อะโนนิม เซอร์เคติ (Redwing Metal Uluslararasi Ticaret Anonim Sirketi) ไปยังโรงงานโลหะวิทยาของรัสเซีย

เปิดแฟ้มคดีโกงโลก สำนักข่าว Next News สัปดาห์นี้ขอนำเสนอประเด็นที่เกี่ยวข้องกับบริษัทในยุโรปได้ไปช่วยเหลือกลุ่มบริษัทในประเทศรัสเซียให้รอดพ้นจากมาตรการคว่ำบาตรนานาชาติ กรณีที่รัสเซียทำสงครามกับประเทศยูเครน

ย้อนเมื่อวันที่ 19 มิถุนายน 2569 สำนักข่าวเครือข่ายองค์กรสื่อมวลชนสืบสวนสอบสวนระดับโลกที่ไม่แสวงหาผลกำไร หรือ OCCRP (Organized Crime and Corruption Reporting Project) รายงานข่าวกรณีบริษัทตุรเคียแห่งหนึ่งได้จัดส่งอุปกรณ์ที่ขึ้นบัญชีคว่ำบาตรจากสหภาพยุโรปไปยังรัฐวิสาหกิจด้านกลาโหมของรัสเซีย แม้ว่าเจ้าของร่วมชาวอิตาลีจะปฏิเสธข้อกล่าวหานี้ก็ตาม แต่ข้อมูลการค้าแสดงให้เห็นว่าบริษัทสัญชาติตุรเคียแห่งนี้ได้จัดส่งอุปกรณ์ของสหภาพยุโรปที่ถูกห้ามส่งออกมูลค่าหลายล้านดอลลาร์ไปยังบริษัทรัสเซียที่มีความเชื่อมโยงกับรอสเทค (Rostec) ซึ่งเป็นรัฐวิสาหกิจยักษ์ใหญ่ด้านอาวุธของรัสเซีย

การจัดส่งอุปกรณ์ที่ถูกคว่ำบาตร

รายงานระบุว่า ในปี 2566 และ 2567 มีเครื่องจักรโลหะการยุโรปมูลค่ากว่า 5 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ (ประมาณ 166.6 ล้านบาท) ถูกส่งมอบให้กับบริษัทกลาโหมที่สำคัญสองแห่งของรัสเซีย แม้จะมีมาตรการคว่ำบาตรที่เข้มงวดจากสหภาพยุโรปก็ตาม อุปกรณ์พิเศษเหล่านี้ถูกส่งออกโดยบริษัทสัญชาติตุรเคียชื่อ เรดวิง เมทัล อูลูสลาราราซี ติคาเรท อะโนนิม เซอร์เคติ (Redwing Metal Uluslararasi Ticaret Anonim Sirketi) ไปยังโรงงานโลหะวิทยาของรัสเซีย ได้แก่ โรงงานบริษัท อะลูมิเนียม เมทัลเลิร์ก รัส (Aluminum Metallurg Rus หรือ AMR) และโรงงานบริษัท สตูพิโน เมทัลเลอร์จิคัล คอมพานี (Stupino Metallurgical Company หรือ SMK) การจัดส่งเหล่านี้ถูกระบุในข้อมูลศุลกากรและการค้า ซึ่งสำนักข่าวเคียฟ อินดีเพนเดนต์ (Kyiv Independent) และ สำนักข่าวเออร์ปิมีเดีย (IrpiMedia) ซึ่งเป็นพันธมิตรสื่อของ OCCRP ในยูเครนและอิตาลีสามารถขุดคุ้ยมาได้

โรงงานทั้งสองแห่งเป็นส่วนหนึ่งของอุตสาหกรรมการป้องกันประเทศของรัสเซีย โดยผลิตโลหะผสมพิเศษที่จำเป็นสำหรับเครื่องบินรบและขีปนาวุธร่อน หนึ่งในขีปนาวุธที่ผลิตคือ Kh-101 ซึ่งเป็นขีปนาวุธที่ถล่มอาคารในกรุงเคียฟเมื่อวันที่ 14 พฤษภาคม 2569 ทำให้มีพลเรือนเสียชีวิต 24 ราย ตามรายงานของทางการยูเครน

ช่องโหว่ในการควบคุมการส่งออกของสหภาพยุโรป

ผลการตรวจสอบนี้เผยให้เห็นช่องโหว่ในการควบคุมการส่งออกของสหภาพยุโรป ที่อนุญาตให้บริษัทในประเทศตัวกลางจัดส่งเทคโนโลยีที่สำคัญได้ ในขณะที่สหภาพยุโรปห้ามการขายตรงและทางอ้อมไปยังรัสเซีย

ผู้เชี่ยวชาญกล่าวว่าเป็นการยากสำหรับบริษัทผู้ผลิตในสหภาพยุโรปที่จะทราบว่าผลิตภัณฑ์ของตนไปจบลงที่รัสเซียหรือไม่ พวกเขาอาจขายให้กับบริษัทที่ดำเนินการในประเทศที่ไม่ได้บังคับใช้มาตรการคว่ำบาตร ซึ่งจากนั้นก็จะส่งออกสินค้าไปยังรัสเซีย

นายโรมัน สเตบลีฟสกี (Roman Steblivskyi) ผู้อำนวยการฝ่ายนโยบายและสนับสนุนจากสภาความมั่นคงทางเศรษฐกิจของยูเครน (Economic Security Council of Ukraine - ESCU) กล่าวว่า "เป็นไปไม่ได้ที่จะซื้อสินค้าเช่นเครื่องจักรซีเอ็นซี หรือ เครื่องจักรกลอัตโนมัติที่ทำงานผ่านระบบคอมพิวเตอร์ (CNC) โดยตรงจากสหภาพยุโรปเพื่อส่งไปยังรัสเซีย ในกรณีที่การคว่ำบาตรมีผลบังคับใช้"

"แต่ประเทศต่างๆ เช่น คีร์กีซสถาน อุซเบกิสถาน ฮ่องกง และตุรเคีย ไม่มีการคว่ำบาตรรัสเซีย ทำให้บริษัทที่ตั้งอยู่ในประเทศเหล่านั้นจัดหาและส่งออกสินค้าดังกล่าวได้ง่ายขึ้นมาก" นายสเตบลีฟสกีกล่าว

หน้าเว็บบริษัทเรดวิง เมทัล

รายละเอียดของอุปกรณ์ที่จัดส่ง

ข้อมูลการค้าแสดงให้เห็นว่าเครื่องกลึงซีเอ็นซีของอิตาลีที่ใช้สำหรับการขึ้นรูปโลหะเป็นหนึ่งในสินค้าจากยุโรปที่ส่งออกไปยังรัสเซียผ่านตุรเคีย นอกจากเครื่องกลึงซีเอ็นซีแล้ว เครื่องจักรโลหะการที่ส่งไปยังโรงงานรัสเซียยังรวมถึงเตาอบชุบโลหะด้วยความร้อน เครื่องอัดไฮดรอลิก เครื่องประกอบดิสก์อะลูมิเนียม และสายพานลำเลียง อุปกรณ์เหล่านี้ถูกผลิตโดยผู้ผลิตในประเทศต่างๆในยุโรป เช่นใน อิตาลี เยอรมนี สเปน และสาธารณรัฐเช็ก

นายอเล็กซ์ บาชินสกี (Alex Bashinsky) ผู้ร่วมก่อตั้ง สถาบันฝึกอบรมมาตรการคว่ำบาตรโลก (Global Sanctions Training Institute - GSTI) ในสหรัฐอเมริกา และสมาชิกของกลุ่มทำงานระหว่างประเทศด้านมาตรการคว่ำบาตรรัสเซีย กล่าวหลังจากได้ตรวจสอบรายการอุปกรณ์ว่า "เมื่อรวมกันแล้ว นี่ไม่ใช่ตะกร้าสินค้าอุตสาหกรรมธรรมดาแบบสุ่มๆ สิ่งเหล่านี้ดูเหมือนเป็นความสามารถหลักสำหรับสายการผลิตโลหะวิทยาที่ทันสมัยและสามารถสนับสนุนฐานอุตสาหกรรมการป้องกันประเทศของรัสเซียได้"

ด้านนายแอร์แลนด์ บี. บยอร์ทเวดต์ (Erlend B. Bjortvedt) ผู้ก่อตั้ง คอริสก์ (Corisk) ซึ่งเป็นบริษัทที่ปรึกษาในออสโลที่วิจัยเรื่องการคว่ำบาตรและการหลีกเลี่ยงการคว่ำบาตร กล่าวหลังจากตรวจสอบข้อมูลการจัดส่งว่า "สินค้าบางอย่างเหล่านี้ถูกแบนไปแล้วในช่วงครึ่งแรกของปี 2565 แสดงให้เห็นถึงการรับรู้ตั้งแต่เนิ่นๆ ว่าเป็นสิ่งสำคัญสำหรับความพยายามในการทำสงครามของรัสเซีย"

ซัพพลายเออร์ชาวยุโรปและการปฏิเสธควมเกี่ยวข้อง

บริษัทเรดวิง เมทัล บริษัทที่อยู่เบื้องหลังการจัดส่ง ก่อตั้งขึ้นในตุรเคียไม่นานหลังจากการรุกรานยูเครนเต็มรูปแบบในปี 2565 ตามบันทึกของบริษัทย นายอเล็กซานเดอร์ แทตเตอร์ซอลล์ (Alexander Tattersall) พลเมืองชาวดัตช์ที่อาศัยอยู่ในสวิตเซอร์แลนด์ ถือหุ้น 40 เปอร์เซ็นต์และเป็นเจ้าของร่วม หุ้นเกือบทั้งหมดที่เหลือถือโดยทนายความชาวตุรเคียชื่อ นายเวย์เซล เจงกิซ โซยเลเมซ็อกลู (Veysel Cengiz Soylemezoglu)

นายอเล็กซานเดอร์ แทตเตอร์ซอลล์ (Alexander Tattersall)

เมื่อผู้สื่อข่าวนำประเด็นนี้ไปถามนายแทตเตอร์ซอลล์ เขากล่าวตอบกลับมาเป็นลายลักษณ์อักษรว่าเขาคุ้นเคยกับการดำเนินงานของเรดวิง เมทัล เพียงบางส่วนเท่านั้น

"ผมเป็นที่ปรึกษาไม่เต็มเวลาให้กับบริษัทตุรเคีย เรดวิง เมทัล และมีความรู้จำกัดเกี่ยวกับการดำเนินงานของบริษัทนี้" นายแทตเตอร์ซอลล์กล่าวและกล่าวอีกว่า "เท่าที่ผมทราบ เรดวิง เมทัล ไม่เคยเกี่ยวข้องกับ 'แผนการ' ใดๆ ในการจัดส่งสินค้าที่ถูกคว่ำบาตรไปยังรัสเซีย"

"ผมเป็นซีอีโอของ AMR TRADING AG (สวิตเซอร์แลนด์), AMR TRADING INC. (สหรัฐอเมริกา) และ AMR TRADING GERMANY GMBH และทราบกิจกรรมของบริษัทเหล่านี้อย่างเต็มที่" นายแทตเตอร์ซอลล์ กล่าวผ่านอีเมลและกล่าวอีกโดยย้ำว่า "ผมขอบอกว่าไม่มีบริษัทใดในจำนวนนี้ที่เกี่ยวข้องหรือไม่เคยเกี่ยวข้องกับกิจกรรมใดๆ ที่เกี่ยวกับการหลีกเลี่ยงมาตรการคว่ำบาตรของสหภาพยุโรปที่เกี่ยวข้องกับรัสเซีย หรือการมีส่วนร่วมในอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้องกับการป้องกันประเทศหรือการทหารในเขตอำนาจศาลใดๆ"

อย่างไรก็ตาม นอกจากจะเป็นเจ้าของร่วมแล้ว นายแทตเตอร์ซอลล์ยังเป็นบุคคลที่ติดต่อได้เพียงคนเดียวที่ปรากฎบนเว็บไซต์ของบริษัท

ส่วนนายโซยเลเมซ็อกลู เจ้าของบริษัทอีกราย ได้ตอบโต้กับผู้สื่ข่าว โดยตั้งคำถามถึงข้อมูล แหล่งที่มาและความถูกต้องตามกฎหมาย ของข้อมูลที่แสดงว่าบริษัทเรดวิงส่งออกไปยังรัสเซีย

"คำแถลงและข้อสันนิษฐานเกี่ยวกับการไหลเวียนทางการค้าที่มีการกล่าวหาบริษัทนั้น ดูเหมือนจะไม่ได้รับการสนับสนุนจากข้อมูลที่เป็นข้อเท็จจริงใดๆ" นายโซยเลเมซ็อกลูเขียน

อย่างไรก็ตาม ผู้สื่อข่าวซึ่งรายงานข่าวชิ้นนี้ไม่ได้ใช้ข้อมูลที่รัฐบาลประกาศโดยตรง แต่ผู้สื่อข่าวได้จ่ายเงินเพื่อเข้าถึงข้อมูลจากบริษัทเอกชน 4 แห่ง ที่เชี่ยวชาญในการรวบรวมและจัดระบบข้อมูลการนำเข้า-ส่งออกทั่วโลก ข้อมูลเหล่านี้เองที่เป็นหลักฐานสำคัญที่แสดงให้เห็นถึงการส่งอุปกรณ์ที่ถูกคว่ำบาตรไปยังรัสเซีย และข้อมูลยังแสดงให้เห็นว่าเรดวิง เมทัล ส่งออกอุปกรณ์ไปยังโรงงานป้องกันประเทศของรัสเซียสองแห่ง ได้แก่ AMR และ SMK ซึ่งเป็นของ นายนิโคไล ทิโมคิน (Nikolay Timokhin) ตามบันทึกทางการเงิน นายทิโมคิน เป็นลูกเขยของ นายอิกอร์ ซาวียาลอฟ (Igor Zavyalov) รองหัวหน้ากลุ่มรัฐวิสาหกิจกลาโหม รอสเทค ของรัสเซียที่ถูกคว่ำบาตร

ระหว่างปี 2565-2568 โรงงาน AMR และ SMK ได้ขายชิ้นส่วนโลหะให้กับบริษัทกลาโหมของรัสเซียกว่า 40 แห่ง ซึ่งข้อมูลภาษีรัสเซียที่รั่วไหลและบันทึกศาลที่เปิดเผยต่อสาธารณะแสดงให้เห็น ลูกค้าของพวกเขารวมถึงผู้ผลิตรถถัง, ปืนใหญ่, เครื่องบินรบ, ขีปนาวุธร่อนและขีปนาวุธแบบทิ้งลงมาจากเครื่องบิน, และอาวุธประเภทอื่นๆ อีกมากมาย

นอกจากนี้ AMR ยังถือใบอนุญาตจากหน่วยข่าวกรองของรัสเซีย, FSB, ซึ่งอนุญาตให้ดำเนินการ "งานที่เกี่ยวข้องกับการใช้ข้อมูลที่เป็นความลับของรัฐ"

แน่นอนว่าการขนส่งเหล่านี้มีความเสี่ยงทางกฎหมายสำหรับ นายอะเล็กซานเดอร์ แทตเตอร์ หากพิสูจน์ได้ว่าเขามีส่วนร่วมจริง นั่นหมายความว่ามีพลเมืองสหภาพยุโรปจงใจช่วยเหลือในการหลีกเลี่ยงข้อจำกัดการส่งออกผ่านคนกลางในประเทศที่สาม พวกเขาอาจเผชิญทั้งบทลงโทษทางการเงินและข้อหาทางอาญาภายใต้กฎหมายของประเทศสมาชิกที่เกี่ยวข้อง ตามคำกล่าวของ นายอะเล็กซ์ บาชินสกี จาก GSTI

ด้านนายเออร์เลนด์ บี. บยอร์ตเว็ดท์ (Erlend B. Bjortvedt) ผู้ก่อตั้ง Corisk กล่าวว่าบทลงโทษและข้อหาดังกล่าวไม่เป็นที่นิยมใช้ทั่วไป แต่ความเสี่ยงทางกฎหมายมีอยู่จริงอย่างแน่นอน

การจัดหาอุปกรณ์ให้รัสเซีย

บันทึกศุลกากรยังระบุรุ่นเฉพาะของเครื่องจักรที่ผลิตในสหภาพยุโรปที่เรดวิงจัดส่งระหว่างปี 2566 ถึง 2567 ซึ่งสินค้าที่อยู่ในรายชื่อการส่งออกรวมถึงเครื่องกลึง CNC สี่เครื่องที่ผลิตโดยบริษัทสัญชาติอิตาลีชื่อว่า M.C.M. MADAR COSTRUZIONI MECCANICHE S.P.A. (MCM) ซึ่งจัดส่งไปยัง SMK ในรัสเซียในช่วงปลายปี 2566

ในการตอบกลับเป็นลายลักษณ์อักษรบริษัท MCM ยืนยันว่าได้ขายผลิตภัณฑ์ให้กับเรดวิง เมทัลในปี 2566 และระบุว่าข้อตกลงดังกล่าวห้ามอย่างชัดเจนสำหรับ "การส่งออกซ้ำไปยังประเทศ, พื้นที่, หรือหน่วยงานที่อยู่ภายใต้มาตรการจำกัด"

ตัวแทนบริษัทกล่าวเสริมว่าพวกเขาไม่ทราบถึงการส่งออกซ้ำไปยังรัสเซียของสินค้าที่ขายให้กับเรดวิง เมทัล

ส่วนบริษัทอื่นๆ ที่มีส่วนเป็นต้นทางอุปกรณ์โลหะให้กับบริษัทรัสเซียไม่ได้ตอบคำถามของผู้สื่อข่าว

นอกจากการจัดหาเครื่องจักรแล้ว ข้อมูลศุลกากรยังเผยให้เห็นว่าเรดวิง เมทัลยังได้จัดส่งอุปกรณ์เดินเรือมูลค่า 1.3 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ (43,316,000 บาท) ที่ผลิตในสหภาพยุโรป ให้กับบริษัทที่รู้จักกันในชื่อ SMK-Snab จนถึงปี 2567 บริษัทนี้ก็ได้ปลี่ยนชื่อเป็นบริษัท Systems of Metallurgical Supply

ตามคำอธิบายอุปกรณ์ในข้อมูลศุลกากรรัสเซียระบุว่า สมอเรือ, เครื่องกว้านจอดเรือ, พัดลมระบบระบายอากาศ, ระบบบำบัดน้ำเสียบนเรือ, และสินค้าอื่นๆ ถูกนำเข้าเพื่อติดตั้งบนเรือสองลำที่อยู่ระหว่างการก่อสร้าง ซึ่งเกี่ยวข้องกับโครงการกองเรือรบของรัสเซีย

หนึ่งในนั้นคือเรือ มิคาอิล คาลาชนิคอฟ (Mikhail Kalashnikov) ซึ่งแล้วเสร็จในกลางปี 2568 ไม่ถึงหนึ่งปีหลังจากการจัดส่งครั้งสุดท้าย

บริษัทรัสเซียและเจ้าของคือนายนิกอลัย ทีโมคิน (Nikolay Timokhin) ไม่ได้ตอบกลับคำขอแสดงความคิดเห็นของผู้สื่อข่าวเช่นกัน

ส่วนบริษัท Wolter GmbH Maschinen-und Apparatebau KG ปรากฎว่าป็นผู้ผลิตพัดลมระบบระบายอากาศของเรือรบรัสเซีย ตามข้อมูลศุลกากรรัสเซีย แต่กรรมการผู้จัดการบริษัท Wolter GmbH ได้แก่นายไมเคิล เครสเซ (Michael Kresse) กล่าวว่า "เป็นการยากที่จะระบุว่าใครอาจขายสินค้าเหล่านี้ให้กับบริษัทตุรเคียแห่งนี้จริง ๆ"

"พวกเขาอาจถูกจัดหามาจากหลายช่องทาง รวมถึงร้านค้าสต็อกสินค้าก็เป็นได้" นายเครสเซกล่าว

ที่มา https://www.occrp.org/en/scoop/eu-citizens-company-funneled-sanctioned-equipment-to-russian-defense-firms